Pondo sa kalusugan, ‘di dapat mabahiran ng katiwalian

ni Leonida Bonifacio-Sison @Boses | August 8, 2026

Sa usapin ng kalusugan, hindi dapat magkaroon ng puwang ang anumang hakbang na maaaring magdulot ng pagkaantala sa serbisyong kailangan ng mga pasyente. Kapag ang pinag-uusapan ay gamot laban sa tuberculosis (TB), bawat araw ng pagkaantala ay maaaring magkaroon ng malaking epekto sa buhay ng libu-libong Pilipino. Kaya nararapat lamang na maging mabilis, malinaw at transparent ang bawat proseso upang mapanatili ang tiwala ng publiko.

Ito ang dahilan kung bakit naghain ng reklamo sa Office of the Ombudsman ang grupong Concerned Health Advocates for the Prevention and Control of Tuberculosis laban kay Acting Health Secretary Jose Pujalte Jr.

Kaugnay ito ng umano’y pagpigil sa procurement ng humigit-kumulang P3.225 bilyong halaga ng mga anti-TB medicines at iba pang tuberculosis commodities para sa 2026. Kasabay ng reklamo, hiniling din ng grupo ang preventive suspension ng kalihim habang isinasagawa ang imbestigasyon.

Ayon sa reklamo, naglabas umano si Pujalte ng direktiba noong Hulyo 24 na pansamantalang ihinto ang procurement ng mga gamot at medical supplies para sa tuberculosis. Iginiit ng mga complainant na maaaring magdulot ito ng kakulangan sa suplay ng gamot dahil karaniwang inaabot ng anim hanggang siyam na buwan ang procurement at delivery ng mga anti-TB medicines. Binigyang-diin din nila na may nakalaan nang pondo ang Kongreso para sa naturang programa kaya umano’y walang sapat na batayan upang ipahinto ang proseso.

Binanggit din sa reklamo ang umano’y impormasyon mula sa mga whistleblower na nagsasabing sinadyang maantala ang bidding upang mapaboran ang isang pribadong supplier. Dahil dito, hiniling ng grupo na imbestigahan si Pujalte sa mga alegasyon ng grave misconduct, grave abuse of authority, conduct prejudicial to the best interest of the service, at posibleng paglabag sa Sections 3(e) at 3(f) ng Anti-Graft and Corrupt Practices Act. Ayon pa sa mga naghain ng reklamo, wala umanong kapangyarihan ang kalihim na ipatigil ang paggamit ng pondong inaprubahan na ng Kongreso.

Samantala, mariing itinanggi ni Pujalte ang paratang na sadyang pinatagal ang procurement. Ipinaliwanag niyang bahagi lamang ng patuloy na review ang kasalukuyang proseso at nagpahayag siyang handa siyang isumite ang lahat ng kinakailangang dokumento sa mga awtoridad upang mapatunayan ang kanyang panig.

Mahalagang mabigyan ng patas at masusing imbestigasyon ang kasong ito dahil ang pangunahing nakataya ay hindi lamang ang usapin ng pananagutan kundi ang kalusugan ng milyun-milyong Pilipino. Ang mga pasyenteng umaasa sa tuluy-tuloy na suplay ng gamot ay hindi dapat maging biktima ng anumang pagkaantala, maging ito man ay dulot ng kapabayaan o ng kinakailangang pagsusuri sa proseso. Ang pinakamahalagang dapat manaig ay ang katotohanan, transparency at mabilis na pagkilos upang matiyak na ang bawat pondong inilaan para sa kalusugan ay mapupunta sa serbisyong tunay na makikinabang ang taumbayan.