Pondo ng bayan, huwag gawing pang-Christmas party

ni Leonida Bonifacio-Sison @Boses | November 11, 2026

Sa gitna ng krisis, masasabing hindi katanggap-tanggap ang magarang pagdiriwang gamit ang pondo ng gobyerno. Tama lamang na higpitan ang paggastos, lalo na ngayong naghahanda ang bansa sa posibleng epekto ng Super El Niño, kasabay pa ang pagtaas ng presyo ng mga pangunahing bilihin at gastusin sa araw-araw. 

Kung ang ordinaryong pamilya ay kailangang magtipid para maitawid ang bawat linggo, nararapat lamang na maging maingat din ang mga tanggapan ng pamahalaan sa paggamit ng pondo.

Kaugnay nito, iniutos ng Philippine National Police (PNP) sa lahat ng regional offices at operating units na iwasan ang magagarbong Christmas party bilang bahagi ng ipinatutupad na austerity measures ngayong Kapaskuhan. 

Hindi naman tuluyang ipinagbabawal ang mga pagtitipon, ngunit kailangang simple, makabuluhan at nakatuon sa pagkakaisa ng mga kawani at komunidad.

Ang hakbang na ito ay alinsunod sa direktiba ng pamahalaan na alisin ang mga hindi kailangang gastusin at unahin ang mga serbisyong direktang napapakinabangan ng publiko. Kinikilala rin ng PNP ang epekto ng matagal na tagtuyot sa produksyon ng agrikultura at kabuhayan ng mga magsasaka sa mga lalawigan. Dagdag pa rito ang mga nagdaang kalamidad at pagtaas ng presyo ng langis sa pandaigdigang merkado na nagpapamahal sa pamasahe at pangunahing pangangailangan.

Sa ganitong sitwasyon, mas mahalagang mapunta sa tamang paggagamitan ang bawat pisong mula sa kaban ng bayan. Hindi maliit na bagay ang pagtitipid sa mga gastusing hindi naman kailangan, lalo na kung maaari itong ilaan sa kagamitan, operasyon at iba pang serbisyong kailangan ng mga pulis upang mas maayos na maprotektahan ang mamamayan.

Hindi rin dapat maging dahilan ang Kapaskuhan upang makalimutan ang tunay na tungkulin ng mga kawani ng gobyerno. Habang maraming pamilya ang nag-aalala kung paano pagkakasyahin ang kanilang kita sa gitna ng mahal na bilihin, dapat makita nilang responsable rin ang mga institusyong pinopondohan ng kanilang buwis.

Binigyang-diin din na mananagot ang mga police commander na hindi susunod sa kautusan o gagastos nang walang pahintulot. Mahalaga ang pananagutang ito upang hindi manatili sa papel ang direktiba at matiyak na walang gagamit ng pampublikong pondo para sa labis na pagdiriwang.

Gayunman, hindi sapat na simple lamang ang Christmas party. Dapat maging malinaw kung paano ginagamit ang natipid na pera at kung tunay itong nakatutulong sa pagpapalakas ng serbisyo publiko. Ang pagtitipid ay walang saysay kung hindi naman mararamdaman ng taumbayan ang magandang epekto nito.

Hindi nasusukat ang diwa ng Pasko sa laki ng handaan, mahal na pagkain o bonggang dekorasyon. Mas mahalaga ang malasakit, disiplina at pagiging responsable. Kung kayang magparaya ng ordinaryong Pilipino para sa kapakanan ng pamilya, dapat mas kaya itong gawin ng mga lingkod-bayan para sa buong bansa. Ang tunay na diwa ng serbisyo ay hindi ang magarbong selebrasyon, kundi ang pagsisiguro na may sapat na pondo para sa kapakanan ng mamamayan.

One-strike policy sa overcharging na pamasahe, huwag paboran ang mapagsamantala

ni Leonida Bonifacio-Sison @Boses | November 10, 2026

Sa bawat pisong sobra sa pamasahe, may isang pasaherong nababawasan ng perang pinaghirapan. Kaya nararapat lamang na seryosohin ang mga reklamo ng overcharging sa mga pampublikong sasakyan. Hindi dapat gawing pagkakataon ang pangangailangan ng mga commuter upang maningil nang lampas sa itinakdang pasahe.

Apat na bus company na bumibiyahe sa EDSA Busway ang iniimbestigahan dahil sa umano’y paniningil ng sobrang pamasahe. Ipinatawag na ang mga kumpanya para sa isang pagpupulong ngayong linggo upang linawin ang mga alegasyon. Kapag napatunayang may paglabag, tatanggalin sa trabaho ang mga sangkot na driver at konduktor, habang maaaring suspindihin ang operasyon ng mga bus company.

Hindi lamang sa EDSA Busway ipatutupad ang mahigpit na hakbang. Saklaw nito ang lahat ng public utility vehicles sa buong bansa sa ilalim ng one-strike policy. Ibig sabihin, hindi palalampasin ang mga ulat ng paniningil nang higit sa tamang halaga.

Isinasagawa rin ang imbestigasyon ng mga kaukulang tanggapan ng Department of Transportation at Land Transportation Franchising and Regulatory Board upang matukoy ang mga responsable.

Mahalaga ang ganitong hakbang dahil araw-araw na bahagi ng gastusin ng maraming Pilipino ang pamasahe. Para sa mga manggagawa, estudyante at iba pang umaasa sa pampublikong transportasyon, bawat dagdag-singil ay may katumbas na bawas sa perang nakalaan para sa pagkain, baon at iba pang pangunahing pangangailangan. Hindi rin dapat ipasa sa mga pasahero ang anumang pagkukulang o kagustuhang kumita nang higit sa nararapat.

Kasabay nito, binuksan ang pinahusay na Guadalupe Station ng EDSA Busway. Mayroon na itong mas malalapad na platform, dagdag na upuan, tactile paving para sa mga pasaherong may kapansanan sa paningin, LED information screen at mas maluwang na waiting area na may bubong. Isa itong mahalagang hakbang upang maging mas komportable at maayos ang paghihintay ng mga commuter.

Gayunman, hindi sapat ang magandang pasilidad kung hindi naman napangangalagaan ang karapatan ng mga pasahero. Dapat magkasabay ang pagpapabuti ng mga terminal at mahigpit na pagpapatupad ng tamang pamasahe. Kailangan ding magkaroon ng madaling paraan upang makapagsumbong ang mga biktima at agarang aksiyon sa bawat reklamo.

Ang maayos na transportasyon ay hindi lamang nasusukat sa ganda ng mga istasyon at bilis ng biyahe. Nasusukat din ito sa patas na singil, disiplinadong mga operator at proteksiyong nararamdaman ng bawat pasahero. Hindi dapat maging dagdag-pasanin ang pagsakay sa pampublikong sasakyan para sa mga Pilipinong araw-araw na nakikipagsapalaran sa paghahanapbuhay. 

Animal Welfare Act, panahon nang palawakin ang proteksiyon

ni Leonida Bonifacio-Sison @Boses | November 9, 2026

Kinakailangan nang palakasin ang mga batas na nagpoprotekta sa mga hayop, lalo na ngayong lumilitaw na hindi sapat ang kasalukuyang mga probisyon upang tugunan ang mga iregularidad sa mga serbisyong dapat sana ay nagbibigay ng maayos at makataong pag-aasikaso sa mga alagang namatay na. 

Hindi dapat matapos sa pagkamatay ng isang alaga ang pananagutan ng mga taong pinagkatiwalaan ng kanilang huling pangangalaga.

Naging dahilan ito ng panawagan ng mga animal rights advocates na amyendahan ang mga batas na may kaugnayan sa afterlife pet care services matapos matagpuan ang mga bangkay ng mga aso at pusa na itinapon sa San Jose del Monte City, Bulacan.

Kinasuhan noong Biyernes ang may-ari ng Ahjay Paws Aftercare Pet Crematorium at tatlo pang indibidwal kaugnay ng insidente.

Ipinunto ng mga tagapagtaguyod ng karapatan ng hayop na hindi saklaw ng Animal Welfare Act of 1998 ang regulasyon sa mga serbisyong nag-aasikaso sa mga labi ng namatay na alaga. Hindi umano ito naisip ng mga mambabatas noong binuo ang batas dahil hindi pa nakikita noon ang posibilidad na magkaroon ng ganitong uri ng problema.

Dahil dito, isinusulong ang mga panukalang mag-uugnay at magpapalinaw sa magkakahiwalay na probisyon ng batas upang magkaroon ng mas maayos na sistemang magtatakda ng pananagutan sa mga negosyong nag-aalok ng cremation at iba pang serbisyo para sa mga alagang hayop.

Sa ilalim ng kasalukuyang batas, hindi basta-basta maikakapit ang mga probisyon nito sa naturang insidente maliban kung mapatutunayang namatay ang mga hayop dahil sa kalupitan, pagmamaltrato, kapabayaan o pag-abandona. Ipinakikita nito ang kakulangan sa umiiral na proteksiyon, lalo na sa mga kasong may kinalaman sa hindi wastong paghawak at pagtatapon sa mga labi ng alaga.

Para sa maraming pamilya, ang aso at pusa ay hindi lamang hayop kundi bahagi na ng kanilang tahanan. Kaya kapag ipinagkatiwala nila sa isang negosyo ang huling pag-aasikaso sa kanilang alaga, nararapat lamang na matiyak ang maayos, malinis at makataong serbisyo. Hindi dapat samantalahin ang tiwalang ito para kumita nang walang sapat na pananagutan.

Dapat magkaroon ng malinaw na pamantayan sa operasyon, wastong paglalagak ng mga labi, regular na inspeksiyon at mabigat na parusa sa mga lalabag. Hindi sapat ang paghabol sa mga responsable matapos magkaroon ng iskandalo. Mas mahalagang pigilan ang pag-uulit ng ganitong pangyayari.

Ang tunay na paggalang sa buhay ng mga hayop ay hindi nagtatapos sa kanilang huling hininga. Dapat itong manaig hanggang sa maayos at marangal na pag-aasikaso sa kanilang mga labi. Sa ganitong paraan, mapoprotektahan hindi lamang ang mga alaga kundi pati ang tiwala ng mga pamilyang nagmamahal sa kanila.