top of page
BULGARY - ANNE SA MGA KORUP KAHIT ‘DI NA SALAPI, ‘YUNG KATINUAN N’YO NA LANG ANG IBALIK-IG
Search

ni Leonida Bonifacio-Sison @Boses | September 6, 2026



Boses column ni Leonida Sison


Nakakabahala kapag ang isang opisyal na dapat nangunguna sa pagpapatupad ng batas ay siya mismong nasasangkot sa paggamit ng busway at plaka na hindi awtorisado. 


Hindi sapat na sabihing nagkamali at humingi ng tawad. Ang mas mahalaga ay ang pananagutan at ang aral na dapat makita pagkatapos ng kontrobersiya.


Inamin ng isang mataas na opisyal ng Metropolitan Manila Development Authority (MMDA) na nakasakay siya sa isang sasakyang dumaan sa EDSA Busway. Ang naturang sasakyan ay personal na pag-aari na ginawa umanong gamit-operasyonal, may sirena at blinker, at may plaka na kinopya mula sa isang hindi ginagamit na MMDA truck. Dahil dito, nakapagbayad na rin umano siya ng mga ipinataw na multa.


Ipinaliwanag din na ang sasakyan ay isang armored vehicle na nagkakahalaga ng P3.5 milyon at binili sa pamamagitan ng Facebook Marketplace. Dinala umano ito sa MMDA matapos maitalaga ang opisyal sa ahensya. Ginamit ito bilang sasakyan sa inspeksiyon dahil sa sinasabing pangangailangan para sa seguridad. Hindi pa rin naililipat sa pangalan ng opisyal ang pagmamay-ari dahil katatapos lamang umano ng pagbabayad gamit ang naipong leave credits mula sa dating serbisyo sa PNP.


Pero kahit ano pa ang dahilan, hindi dapat maging normal ang pag-shortcut sa mga patakaran. Ang EDSA Busway ay nilikha para sa mas mabilis at maayos na biyahe ng mga pampublikong sasakyan at komyuters. Kapag may gumagamit nito nang walang sapat na awtorisasyon, naaapektuhan ang sistema na araw-araw na inaasahan ng libu-libong pasahero.


Mas mabigat ang usapin kapag plaka ang sangkot. Ang plaka ay pagkakakilanlan ng sasakyan at hindi basta bagay na maaaring kopyahin para magmukhang lehitimo o opisyal. Kung may proseso para sa pagpapalit o pagkuha ng kapalit na plaka, iyon ang dapat sundin, lalo na ng mga taong inaasahang nagpapatupad ng batas.


Mahalaga ang paghingi ng tawad, ngunit hindi doon nagtatapos ang pananagutan. Dapat magsilbi itong malinaw na paalala na walang posisyon ang dapat maging dahilan para malampasan ang mga alituntunin.


Ang taumbayan ang tunay na sumusunod sa batas at nakararanas ng epekto kapag hindi ito pantay na naipatutupad. Kaya ang tiwala ng publiko ay hindi nabubuo sa paliwanag lamang. Nababalik ito sa pamamagitan ng pagtanggap sa pagkakamali, pagsunod sa tamang proseso at pagpapakitang ang batas ay para sa lahat—may mataas mang posisyon o ordinaryong mamamayan.


 
 

ni Leonida Bonifacio-Sison @Boses | September 5, 2026



Boses column ni Leonida Sison


Naku! P19.39 trilyon na ang utang ng national government, at ang tanong na hindi na kailangang itanong ay kung sino ang magbabayad nito. Taumbayan pa rin naman.

Habang patuloy na nadaragdagan ang hiniram na pera ng gobyerno, mga Pinoy ang kailangang humarap sa mga buwis, presyo ng bilihin at iba pang gastusing maaaring maapektuhan kapag lalo pang bumigat ang obligasyon ng bansa.


Sa pagtatapos ng Hulyo 2026, umabot sa bagong rekord na P19.39 trilyon ang kabuuang utang ng national government. Nadagdagan ito ng P323.53 bilyon o 1.7 porsyento mula sa P19.065 trilyon noong katapusan ng Hunyo. Sa loob lamang ng isang buwan, ganito kalaking halaga ang idinagdag sa utang ng bansa.


Malaking bahagi nito ay domestic debt na nasa P13.11 trilyon, habang P6.28 trilyon naman ang external debt. Ibig sabihin, hindi maliit na obligasyon ang kailangang balikatin ng pamahalaan. Kapag patuloy itong lumalaki, mas malaking bahagi ng pondo ng gobyerno ang maaaring mapunta sa pagbabayad ng utang at interes sa halip na sa serbisyong direktang kailangan ng taumbayan.


Dagdag pasanin din ang paghina ng piso. Bumaba ang halaga nito sa P61.327 kada dolyar noong Hulyo mula sa P61.290 noong Hunyo. Dahil dito, tumataas sa piso ang halaga ng bahagi ng utang na nakatali sa foreign currencies. Kapag humihina ang piso at lumalaki ang utang, hindi lang numero sa rekord ang gumagalaw. May epekto ito sa tunay na buhay ng mga Pilipino.


Mas nakababahala na ang P19.39-trilyong utang ay katumbas na ng halos 98 porsyento ng P19.76-trilyong debt projection ng gobyerno para sa buong 2026. Halos naaabot na agad ang inaasahang antas bago pa man matapos ang taon.


Dito dapat maging mapanuri ang taumbayan. Ang pangungutang ay maaaring kailanganin para pondohan ang mahahalagang proyekto at serbisyo, pero hindi dapat maging normal ang patuloy na pagtaas nito nang walang malinaw na pananagutan kung saan napupunta ang bawat pisong hiniram.


Hindi pera ng gobyerno ang binabayaran kapag dumating ang oras ng pagsusukli. Pera ito ng bayan. Bawat utang na kinukuha ngayon ay obligasyong maaaring pasanin ng kasalukuyan at susunod na henerasyon.


Kaya dapat maging mas maingat ang pamahalaan sa pangungutang, mas malinaw sa paggamit ng pondo at mas mahigpit sa paggastos. Hindi sapat na may pera para gastusin. Dapat may resulta, may pakinabang at may malinaw na balik sa taumbayan.


Hindi dapat ipagmalaki ang lumolobong utang na para bang sukatan ito ng pag-unlad. Ang tunay na sukatan ay kung gumaganda ba ang buhay ng Pilipino nang hindi ipinapasa sa kanila ang napakalaking bayarin ng mga desisyong ginawa ng mga nasa kapangyarihan.


 
 

ni Leonida Bonifacio-Sison @Boses | September 4, 2026



Boses column ni Leonida Sison


Karapatan ng bawat guro ang umangat sa kanyang propesyon nang hindi kinakailangang iwan ang silid-aralan. Kung may mga gurong taun-taon nang nagtuturo, nagsasakripisyo at humaharap sa iba’t ibang hamon sa paaralan, nararapat lamang na makita rin nila sa kanilang sahod ang bunga ng kanilang sipag at pag-unlad.


Magandang hakbang ang paglalaan ng P8.68 bilyon para sa Department of Education upang matugunan ang salary differentials ng 93,344 na reclassified positions sa ilalim ng Expanded Career Progression o ECP System. Saklaw nito ang mga kwalipikadong personnel na may kaukulang Notices of Organization, Staffing, and Compensation Action at appointments.


Hindi lamang dagdag-sahod ang usaping ito. Ang salary upgrade ay pagkilala sa kanilang kakayahan, karanasan at dagdag na responsibilidad. Para naman sa kanilang pamilya, maaari itong mangahulugan ng dagdag na pambayad sa pagkain, kuryente, pamasahe, edukasyon ng mga anak at iba pang pang-araw-araw na pangangailangan.


Mahalaga rin ang ECP dahil binibigyan nito ng pagkakataon ang mga guro na umangat sa posisyon at suweldo habang nananatili sa teaching track. Hindi dapat maging kondisyon ng career advancement ang pag-alis sa classroom. Kung mahusay ang isang guro sa pagtuturo, dapat may paraan upang mapalawak ang kanyang oportunidad habang patuloy na ginagawa ang trabahong mahalaga sa mga estudyante.


Para sa school year at fiscal years na sakop ng kasalukuyang programa, malaking tulong ang inilabas na pondo. Mas kapansin-pansin ang panukalang P12.09 bilyon para sa ECP sa 2027 national budget, na mas mataas ng P5.94 bilyon o 96.6 porsiyento kumpara sa 2026 funding.


Maganda ang ganitong direksiyon, pero kailangang tiyakin na mabilis, maayos at patas ang pagpapatupad. Hindi dapat maipit sa matagal na proseso ang mga gurong matagal nang naghihintay sa nararapat nilang benepisyo. Ang budget ay dapat makarating sa tamang tao at hindi manatili lamang sa papel.


Kapag mas pinahahalagahan ang mga guro, hindi lang sila ang nakikinabang. Kasama rito ang kanilang pamilya, mga estudyante at buong komunidad. 


Ang tunay na investment sa edukasyon ay hindi lamang bagong gusali, libro o teknolohiya. Kasama sa matatag na sistema ng edukasyon ang gurong kinikilala, sinusuportahan at binibigyan ng pagkakataong umangat. Kung nais nating magkaroon ng mas mahusay na kinabukasan ang mga kabataan, dapat magsimula tayo sa pag-aalaga sa mga taong araw-araw na humuhubog sa kanila. 


 
 
RECOMMENDED
bottom of page