Kaayusan sa ilang sistema, panawagan sa mas malawak na pagbabago

ni Judith Sto. Domingo @Asintado | January 24, 2026

Sa malawakang pag-analisa, hayaan ninyong talakayin rin naman natin sa puntong ito ang ilan sa mga kaaya-ayang pag-usad, gaano man kaliit, ng mga sistema ng ating lipunan, na baka hindi pa ninyo nababatid o nararanasan. 

Nais kong ibahagi sa inyo na kamakailan ay dinala natin sa emergency section ng pribadong pagamutan sa Makati City ang ating malapit na kaibigan. Ipinabatid sa amin sa simula pa lamang na sa mga test at procedure na gagawin ay aabot sa P30,000 ang tinatayang babayaran. Ang nakatutuwang mabatid ay nangalahati ito sa P14,000 na lamang dahil sa benepisyong mula sa PhilHealth. Aba'y malaking tulong ang kabawasang ito sa pasyenteng may natira pang pantustos sa mga gamot na kailangang imintina para sa patuloy na kalusugan. 

Mas lumiit na rin ang kailangang bayaran para sa medical procedure na endoscopy, tulad ng paglalahad sa atin ng isang taga-gobyernong humingi ng tulong sa inyong lingkod para sa kanyang kabiyak. 

Matimyas ang pangarap ng ating mga kababayan na hindi na nila kailangan pang problemahin ang pagpapagamot, maging sa pinipili nilang pribadong pagamutan. Nawa'y palakasin pa ang sistema ng social services sa bawat ospital para naman hindi na kailangang mahirapan sa pagpila roon ang ating mga maysakit na kababayan. 

Ngayong ang mga Guarantee Letters ay sa Department of Health (DOH) na raw magmumula at hindi na sa mga pulitiko, aba'y dapat ipabatid sa publiko ang sistema nito sa ngalan ng pagiging hayag at patas. Batid nating maaari ring makagamit ng DOH GL ang mga naka-confine sa pribadong ospital tulad ng St. Luke's Medical Center at iba pa. Ipaalam na ninyo ng hayagan sa taumbayan kung paano ang proseso nito upang hindi lamang yaong may mga kakilala sa gobyerno ang nagkakamit ng tulong na ito. 

Marami-rami na rin tayong naisulat noong nagdaang mga buwan sa espasyong itong tila dininig ng pamahalaan na atin namang ikinatutuwa. 

Isa na rin dito ang pag-aayos sa tinatawid nating rail system sa kalsada na pinatag na ang ilan sa mga ito para hindi makapagpabagal sa daloy ng trapiko habang kinukumpuni ang nasabing sistema ng pampublikong transportasyon. 

Ang isang hindi pa nasasagot nating panawagan ay ang tuluyan nang maibsan ang ating mga kalsada ng mga sasakyang naglalabas ng malapusit na usok na nakapanggigitata sa mga pasahero at nagdudulot ng peligro sa kalusugan. 

Sa ilalim ng ating mga batas ay hindi dapat nairerehistro o hindi dapat pinapayagang pumasada ang mga ganitong uri ng behikulo. Nawa'y huwag magpatumpik-tumpik ang Department of Transportation sa pagsasaayos ng sistema ng ating pampublikong transportasyon. 

Isa sa dahilan kaya nauunsiyami ang mga banyagang turista sa bansa ay ang maruming usok mula sa mga sasakyan na kanilang pwersadong langhapin sa pagbaybay sa Metro Manila lalo na. Hindi na tayo nagtataka kung bakit 6.4 milyong banyagang turista lamang at hindi umabot sa walong milyon ang nagtungo sa ating bansa nitong nakaraang taon. 

Alam ba ninyo ang tinatawag na teorya ng "basag na bintana"? Kapag may isang naiwang basag na bintana sa isang pasilidad at hindi ito inaayos ay kalaunan ay may mga mababasag pang mga bintana. Kapag hindi natin pinapansin at pinagmamalasakitan ang sistema ng ating lipunan at nananahimik na lamang tayo, patuloy na dadami pa ang mga sira at bulok sapagkat nagiging sanay at hindi na lamang pinapansin ng taumbayan ang mga ito.

Kaya't huwag nating tantanan ang pagpapahayag ng pagngingitngit at panawagan ng pagbabago sa buong sistema ng gobyerno. Marami pang nagtatagong kabulukan na dapat nang malantad!

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.

Sino sina David at Goliath?

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | January 18, 2026

Tungkol sa kuwento ni David at Goliath ang mga unang pagbasa nitong mga nagdaang araw. Matagal na ang kuwentong ito ng batang pastol at ng higanteng Pilisteo. Bagama’t luma, nananatili itong puno ng kulay at buhay, at hitik sa aral na mailalapat sa ating kasalukuyang kalagayan.

Si Saul ang unang hari ng Israel, samantalang si David ay isang batang pastol. Malaki ang kaibahan ng dalawa. Bagama’t hari si Saul, higit na madasalin, mahinahon, mapag-isip, at maayos magpasya si David. Kaya nang lusubin ng mga kaaway ang kaharian ni Haring Saul, nagpaalam si David na siya ang haharap sa higanteng si Goliath.

Sa araw ng kanilang paghaharap, pumili si David ng batong angkop sa hugis at bigat. Lumapit siya kay Goliath, inasinta ang noo nito, at pinakawalan ang bato. Tumama ito sa noo ng higante at agad na nabuwal. Lumapit si David, hinugot ang espada ni Goliath, at pinutol ang ulo nito.

Pagbalik ni David sa kaharian, umawit ang mga kababaihan: “Libo ang pinatay ni Haring Saul, ngunit sampu-sampung libo ang pinatay ni David.” Nang marinig ito ni Haring Saul, siya ay napuno ng inggit at galit. Natakot siyang maagaw sa kanya ang kapangyarihan, kaya’t nagbalak siyang ipapatay si David.

Nang malaman ito ni Jonathan, anak ni Haring Saul at kaibigan ni David, agad niya itong binalaan at pinayuhang magtago sa ilang upang makaiwas sa mga kawal ng hari. Kinausap din ni Jonathan ang kanyang ama at ipinagtanggol si David bilang isang mabuting tao.

Kalaunan, nawala ang galit at inggit ni Haring Saul. Muli niyang tinanggap si David, na naglingkod sa kanya hanggang sa katapusan ng buhay ng hari. Pinuspos ng Diyos si David ng biyaya at karunungan. Hindi siya nadaig ng masamang espiritu, at sa tulong ni Jonathan—na kapwa kinausap ang ama at ang kaibigan—naiwasan ang pagpatay sa isang inosente at banal na tao.

Sa kasalukuyan, napakarami pa ring mga Goliath—maaangas, mayayabang, at mapanganib dahil sa kapangyarihan, yaman, at lawak ng lokal at global na koneksyon. Ngunit malinaw ring dumarami ang mga David. Bagama’t bata pa at tila kulang sa karanasan, nagsisimula na silang makilahok sa mga usapin at pagkilos para sa pagtatanggol at pagtataguyod ng demokrasya. Lumalakas ang kanilang tinig na nananawagan laban sa katiwalian at sa ugnayan nito sa mga dinastiya.

Kaliwa’t kanan ang paghahain ng mga kasong plunder at mga reklamong impeachment laban sa mga matataas na opisyal ng pamahalaan. Kasabay nito, may mga kabataang naliligaw ng kasinungalingan at pag-idolo sa tao. Kaya mahalagang maabot ang mas nakararami at mailapit sila sa Panginoon. Sa gitna ng kadiliman, nagpapasalamat tayo na mas marami pa rin ang mga kabataang anak ng liwanag na patuloy itong ipinapahayag.

Tulad noong panahon nina Saul, Jonathan, at David, nagpapatuloy ang tunggalian para sa kapangyarihan at kayamanan. Marami pa ring Goliath, ngunit unti-unti na ring dumarami ang mga pumipili ng liwanag at pananagutan.

Nalalapit na ang ika-apatnapung anibersaryo ng People Power Revolution. Sa mga pulong na ating dinaluhan, kapansin-pansin ang dami ng mga kabataang babae at lalaki na sila mismo ang humahawak sa timon ng kanilang munting bangka. Tila alam nila kung saan nila naririnig ang tinig ng Diyos—at doon sila patungo.

Sustento sa anak na hindi na menor-de-edad

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | January 23, 2026

Dear Chief Acosta,

Ako ay 22-anyos na at nasa kolehiyo sa kasalukuyan. Hiwalay ang mga magulang ko at nais ko sanang humingi ng suporta mula sa ama ko dahil nawalan ng trabaho ang aking ina. Maaari pa rin ba akong humingi ng suporta sa ama ko kahit hindi na ako menor-de-edad?

– Gab

---

Dear Gab,

Ang sagot sa iyong katanungan ay nakasaad sa Article 194 ng Executive Order No. 209, s. 1985 o mas kilala bilang “Family Code of the Philippines.” Ayon sa nasabing probisyon ng batas:

“Art. 194. Support comprises everything indispensable for sustenance, dwelling, clothing, medical attendance, education and transportation, in keeping with the financial capacity of the family.

The education of the person entitled to be supported referred to in the preceding paragraph shall include his schooling or training for some profession, trade or vocation, even beyond the age of majority. Transportation shall include expenses in going to and from school, or to and from place of work.”

Sang-ayon sa nasabing probisyon, ang suportang pang-edukasyon ay tumutukoy sa pagbibigay ng lahat ng mga pangangailangan hinggil sa pag-aaral o pagsasanay upang magkaroon ng propesyon o bokasyon ang isang tao, kahit na ito ay sumapit na sa wastong gulang o hindi na isang menor-de-edad. Samakatuwid, hindi natatapos ang responsibilidad ng mga magulang sa pagtulong at pagsuporta sa mga anak kung sila man ay humantong na sa wastong edad.

Ito ay isang probisyon na tumitiyak at kumikilala sa karapatan ng isang tao na mabigyan ng sapat at pantay na pagkakataon upang makapag-aral. Hindi ang edad ang pamantayan na tinitingnan ng batas kung ang isang tao ay karapat-dapat pang bigyan ng suporta hinggil sa kanyang pag-aaral, kundi bagkus ang pangangailangan upang maging handa sa anumang propesyon o bokasyon na papasukin ng taong humihingi nito. Kung kaya sa iyong sitwasyon, bagaman ikaw ay 22-anyos na ay maaari pa ring humingi ng suporta hinggil sa iyong pag-aaral hanggang sa ikaw ay makapagtapos.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay.

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.