Localized suspension, sagot sa learning loss

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | September 15, 2026

Tuwing nakakaranas tayo ng mga kalamidad, madalas sinusundan ito ng pagsuspinde ng klase upang tiyakin ang kaligtasan ng ating mga mag-aaral, mga guro, at mga kawani.

Kung hindi maaari ang face-to-face classes, ipinapatupad ng mga paaralan ang iba’t ibang paraan ng pagtuturo kagaya ng online learning upang tiyakin ang pagpapatuloy ng edukasyon sa panahon ng sakuna.

Mahalagang itaguyod natin ang kapakanan ng ating mga mag-aaral tuwing nakakaranas tayo ng sakuna o kalamidad. Ngunit kung madalas nasususpinde ang face-to-face classes, nagkakaroon din ito ng pinsala: dahil nagdudulot ito ng learning loss o hindi pagkatuto ng ating mga mag-aaral.

Nitong nagdaang 30 araw lamang, hindi bababa sa 20 araw ng face-to-face classes ang nawala sa iba't ibang bahagi ng bansa dahil sa sunud-sunod na pag-ulan at pagbaha.

Dati na ring naglabas ng pag-aaral ang Second Congressional Commission on Education (EDCOM) tungkol sa mga class suspensions. Ayon sa pag-aaral ng Komisyon, 30 hanggang 50 ang tinatayang bilang ng mga araw ng klase ang nawawala dahil sa pagsuspinde ng pasok dahil sa iba’t ibang dahilan, kabilang ang mga bagyo, tuluy-tuloy na pag-ulan, at matinding init. Kung ating babalikan, umaabot ng 180 araw ang kabuuan ng school calendar.

Nakakabahala ang saklaw ng hindi natutunan ng ating mga mag-aaral dahil sa madalas na pagsuspinde ng klase, lalo na’t patuloy nating hinaharap ang krisis sa edukasyon.

Kung nais nating masugpo ang nagpapatuloy na krisis na ito, hindi natin maaaring palagpasin ang bawat pagkakataong matuto at makahabol ang ating mga mag-aaral sa kanilang mga aralin.

Kaya naman isinusulong ng inyong lingkod ang mas localized na pagsuspinde ng klase. Imbes na malawakang suspensyon ang ating ipatupad, ipatupad lamang natin ito sa mga lugar, mga distrito, o kaya naman ay mga komunidad na lubhang apektado ng mga sakuna.

Kung ligtas namang magpapatuloy ang edukasyon sa isang lugar, hayaan natin itong magpatuloy upang hindi mapag-iwanan ang mga mag-aaral sa lugar na iyon. Sa pagpapatupad ng localized suspension, dapat ipaubaya natin ang pasya sa punong-guro at sa mga local government units (LGUs), lalo na’t mas nauunawaan nila ang pangangailangan ng kanilang mga mag-aaral. Sa ganitong paraan, maitataguyod natin ang kaligtasan ng ating mga mag-aaral habang tinitiyak na nagpapatuloy din ang edukasyon.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Gustong kasuhan ang katrabahong ‘di nagbabayad ng utang

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | September 15, 2026

Dear Chief Acosta,

Pinautang ko ang dati kong katrabaho. Lagpas na sa napagkasunduang petsa, pero hindi pa rin siya nagbabayad. Siningil ko na siya, pero humingi lang siya ng palugit at nangakong magbabayad diumano sa susunod na buwan. Dahil dito, maaari ko po ba siyang kasuhan ng estafa? — Ricardo

---

Dear Ricardo,

Una sa lahat, ang pandaraya o panloloko ay maaaring ilarawan bilang kusang-loob na pagsasagawa ng isang maling kilos o sadyang hindi paggawa sa isang dapat gawin, habang batid at nilalayon ang mga bunga na likas at tiyak na nagmumula sa nasabing kilos o hindi paggawa:

“Fraud may be characterized as the voluntary execution of a wrongful act or a willful omission, while knowing and intending the effects that naturally and necessarily arise from that act or omission. In its general sense, fraud is deemed to comprise anything calculated to deceive – including all acts and omission and concealment involving a breach of legal or equitable duty, trust, or confidence justly reposed – resulting in damage to or in undue advantage over another. Fraud is also described as embracing all multifarious means that human ingenuity can device, and is resorted to for the purpose of securing an advantage over another by false suggestions or by suppression of truth; and it includes all surprise, trick, cunning, dissembling, and any other unfair way by which another is cheated.” (Ignacio S. Dumaran vs. Teresa Llamedo, et. al., G.R. No. 217583, 04 Agosto 2021, J. Hernando)

Kaugnay nito, sa kaso ng Ignacio S. Dumaran vs. Teresa Llamedo, et al., G.R. No. 217583, 04 Agosto 2021, sa panulat ni Honorable Associate Justice Ramon Paul L. Hernando, malinaw na pinasyahan ng ating Korte Suprema na ang hindi pagbabayad ng utang ay hindi awtomatikong nangangahulugan ng isang mapanlinlang na gawain:

“The case at bar is akin to the latter case. Non-payment of a debt or non-performance of an obligation does not automatically equate to a fraudulent act. Being a state of mind, fraud cannot be merely inferred from a bare allegation of non-payment of debt or non-performance of obligation. Dumaran failed to prove with sufficient specificity the alleged fraudulent acts of Llamedo, Magallanes and Cubeta.”

Alinsunod dito, ang hindi pagbabayad sa iyo ng ipinautang mo ay hindi awtomatikong nangangahulugang may panloloko o panlilinlang na ginawa ang pinautang mo. Sa batayan lamang na iyan, hindi sapat para magsampa ng kasong estafa. Kailangang mapatunayan na ikaw ay nalinlang sa pakikipagkasundo sa taong pinautang mo at na mula pa sa simula ay may intensyon siyang hindi bayaran ang kanyang obligasyon.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa impormasyong iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay.

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.

Romualdez, buking na ‘nagsasakit-sakitan’, swak sa kulungan

ni Pablo Hernandez @Prangkahan | September 15, 2026

SIGURADONG ABSUWELTO SI VP SARA SA IMPEACHMENT KAPAG 'YUNG SINABI NI EX-CJ DAVIDE NA '16 VOTES' TO CONVICT ANG SUSUNDIN — Viral ngayon sa social media ang statement noon ni former Supreme Court (SC) Chief Justice Hilario Davide na ang sinumang impeachable officer na nahaharap sa impeachment ay kailangan ang 16 boto ng mga senator-judges para sa conviction ng ini-impeach.

Parang sinabi ni Davide na hindi puwede 'yung nais ng majority senators-judges na ibaba sa 16 ang boto para sa conviction ni Vice President Sara Duterte, at kung ang sinabing iyan ng dating Chief Justice ang susundin, ay siguradong absuwelto sa kasong impeachment ang Bise Presidente, period!

XXX

NABISTO NG SANDIGANBAYAN NA 'NAGSASAKIT-SAKITAN' LANG SI CONG. ROMUALDEZ KAYA IPINAKULONG NA AGAD SIYA SA CITY JAIL— Sa pagharap ni Dr. Gerardo Legaspi, director ng UP-Philippine General Hospital (PGH) na maayos ang kalusugan ni Leyte 1st Dist. Rep., former Speaker Martin Romualdez na nahaharap sa kasong plunder at hindi raw nito kailangang ma-confine sa ospital.

Dahil sa sinabi ni Dr. Legaspi ay nabisto tuloy ng Sandiganbayan na "nagsasakit-sakitan" lang si Cong. Romualdez, at dahil diyan ay iniutos nito (Sandiganbayan) sa Bureau of Jail, Management and Penology (BJMP) na alisin na ang kongresista sa PGH at ikulong na sa city jail, boom!

XXX

DAPAT TUTUKAN NG BJMP SINA CONG. ROMUALDEZ AT SEN. MARCOLETA KASI BAKA MAGBABAG KAPAG NAGKASALUBONG SA LOOB NG CITY JAIL — Ngayong nasa city jail na si Cong. Romualdez, ay hindi maiiwasang magkita sila ng detenido rin na si Sen. Rodante Marcoleta.

Naku, dapat tutukan ng BJMP ang dalawang iyan kasi magkalaban sila sa pulitika at baka kapag nagkita at walang nakabantay na guwardiya ay baka magbabag sila sa loob ng city jail.

Hindi joke iyan, dahil pareho silang nakakulong sa city jail at parehong mainit ang kanilang ulo at posible talagang magbabag sila kapag nagkasalubong sila sa loob ng city jail, period!

XXX

MAYOR MAGALONG, ISA SIYA SA CONVENOR NG 'MAYORS FOR GOOD GOVERNANCE' PERO WALANG AKSYON SA SANGKATUTAK NA MGA MANGRARAKET SA BAGUIO CITY — Parami nang parami ang mga drop balls at color games operators na nangraraket sa mga residente sa Baguio City.

Mantakin n'yo, isa si Mayor Benjamin Magalong sa convenor ng "Mayors for Good Governance," tapos tila wala siyang aksyon sa sangkatutak na nangraraket sa mga residente ng lungsod na ito, pwe!