Tulong medikal laban sa mga sakit ngayong tag-init, tiyakin

ni Leonida Sison @Boses | April 20, 2026

Kahit papaano ay may masasandalan ang taumbayan sa tindi ng init ngayong panahon, dahil muling pinaalalahanan ng Philippine Health Insurance Corporation (PhilHealth) ang publiko na may nakalaan itong benepisyo para sa mga sakit na dulot ng matinding sikat ng araw. 

Sa gitna ng taas-presyo at hirap ng buhay, malaking ginhawang marinig na may ayuda sa oras ng pagkakasakit, lalo na para sa mga pamilyang kapos at walang ipon para sa biglaang pagpapagamot.

Kaya naman, naglabas ng paalala ang PhilHealth na maaaring magamit ng mga miyembro nito ang iba’t ibang benefit package para sa common summer at heat-related illnesses sa mga accredited hospital sa buong bansa. Layunin nitong mabawasan ang direktang gastos ng mga pasyente at mapagaan ang pasanin sa panahon ng tag-init.

Kabilang sa maaaring ma-avail ang P12,675 package para sa heat stroke, heat exhaustion, heat collapse, heat cramp at sunstroke. Para naman sa heat fatigue at iba pang epekto ng sobrang init at liwanag, may nakalaang P18,135. Samantala, para sa katamtaman hanggang malubhang dehydration, maaaring umabot sa P7,800 ang tulong.

Hindi lang init ng panahon ang tinutugunan ng PhilHealth. Sakop din ng benepisyo ang ilang karaniwang sakit tuwing tag-init gaya ng chickenpox na walang komplikasyon na may P7,800 package, typhoid fever na P19,500, sore eyes o conjunctivitis na P16,575, at infectious diarrhea o acute gastroenteritis na may P11,700.

May tulong din para sa mga kaso ng toxic effects mula sa kontak sa ilang lamang-dagat gaya ng jellyfish, sea anemone, shellfish at starfish na may package na P11,115. Bukod dito, maaaring gamitin ang Outpatient Emergency Care Benefit Package para sa agarang pangangailangang medikal sa mga accredited Level 1 hanggang Level 3 hospitals.

Ayon sa isang opisyal, handa ang Philhealth na protektahan ang bawat Pinoy sa pamamagitan ng pagtiyak na available ang mga benepisyo saan mang lugar at anumang panahon.

Sa ganang akin, magandang pakinggan ang mga ganitong klaseng benepisyo, pero mas mahalaga ang mabilis at maayos na serbisyo sa ospital. Walang saysay ang benepisyo kung hirap naman ang miyembro sa proseso, kulang sa impormasyon, o pinapabalik-balik bago mapakinabangan ang tulong.

Ipinapakita ng sitwasyong ito na ang klima ay hindi na basta usaping panahon lamang kundi usaping kabuhayan at kalusugan na rin. Habang umiinit ang paligid, umiigting din ang pangangailangan ng mamamayan sa maayos na serbisyong medikal.

Tama lang na paigtingin pa ng gobyerno ang impormasyon tungkol sa ganitong ayuda. Hindi sapat na may pondo kung hindi alam ng tao kung paano ito gagamitin. Sa panahong bawat piso ay mahalaga, ang benepisyong madaling makuha ay tunay na malasakit sa bayan.

Maruming hangin, dagdag-pahirap sa araw-araw na pamumuhay

ni Leonida Sison @Boses | April 19, 2026

Sumasabay sa init ng panahon ang panibagong panganib na maaaring maging banta sa taumbayan, hindi lang sikat ng araw ang kalaban ngayon kundi maruming hanging unti-unting sumisira sa kalusugan. 

Sa gitna ng hirap ng buhay, dagdag pasanin pa ang polusyon na direktang tinatamaan ang mga komyuter, manggagawa, estudyante at pamilyang walang takas sa usok at alikabok.

Muling naitala ang hindi magandang kalidad ng hangin sa ilang bahagi ng Metro Manila nitong umaga ng Biyernes, Abril 17, ayon sa Department of Environment and Natural Resources (DENR). Sa monitoring ng DENR-Environmental Management Bureau para sa Particulate Matter 2.5 o PM2.5, umabot sa air quality index na 189 sa Punturin, sa Valenzuela City, antas na itinuturing na “unhealthy.”

Hindi lamang Valenzuela ang apektado. Naitala rin ang maruming hangin sa Commonwealth Avenue at loob ng Ateneo de Manila University campus sa Quezon City, gayundin sa Marikina, Malabon at Caloocan. Pagsapit ng tanghali, nanatili ang kaparehong kondisyon sa mga nabanggit na lugar.

Ayon sa mga eksperto, mapanganib ang PM2.5 dahil napakaliit ng particles nito at kayang pumasok nang malalim sa baga hanggang makarating sa daluyan ng dugo. Maaari itong magdulot ng ubo, hika, hirap sa paghinga, iritasyon sa mata at mas seryosong sakit lalo na sa mga bata, senior citizen at may dati nang karamdaman.

Iniuugnay ng mga otoridad ang maruming hangin sa nagpapatuloy na sunog sa Navotas Sanitary Landfill na sumiklab noong Abril 10. Tinatayang aabot sa 80 porsyento ng lugar ang apektado. Ayon sa Bureau of Fire Protection (BFP), wala pang tiyak na petsa kung kailan tuluyang maaapula ang sunog dahil sa methane gas buildup na nagpapalala sa sitwasyon.

Dagdag naman ng Department of Health (DOH), nagpadala na ng face masks, vitamins, konsultasyon, at mga gamot para sa ubo at hika sa mga apektadong komunidad. 

Pinayuhan din ang publiko na manatili muna sa loob ng bahay kung maaari, magsuot ng N95 mask kapag lalabas, isara ang pinto at bintana, takpan ang siwang gamit ang basang tela, at gumamit ng headlight kapag mababa ang visibility sa gabi. Maaari ring tumawag sa 911 kung may emergency.

Ipinapakita ng pangyayaring ito na ang usapin sa basura ay hindi lang tungkol sa tambak ng kalat kundi usapin ng kalusugan at kaligtasan ng mamamayan. Kapag napabayaan ang waste management, buong lungsod ang sumasalo sa epekto nito.

Dapat maging babala ito sa pamahalaan at publiko na ang kapabayaan sa kapaligiran ay bumabalik bilang sakit at peligro. Ang malinis na hangin ay hindi luho ng iilan kundi karapatan ng bawat Pinoy, kaya nararapat itong bantayan at ipaglaban. 

Batas para sa karapatan sa graduation rites ng mga estudyante, aprubahan sana

ni Leonida Sison @Boses | April 18, 2026

Tiyakin sana ng pamahalaan at mga paaralan na ang entablado ng graduation ay para sa tagumpay, hindi kahihiyan.

Walang estudyanteng dapat mapahiya sa araw na bunga ng puyat, sakripisyo, at pagtitiis ng buong pamilya. Kaya makabuluhan ang panukalang batas sa Kamara na naglalayong ipagbawal ang pagharang sa mga graduating student na may hindi pa bayad na tuition at iba pang obligasyon upang makadalo sa kanilang graduation rites.

Isinusulong ang House Bill 8618 upang matiyak na lahat ng kuwalipikadong estudyante ay makadadalo sa kanilang pagtatapos, anuman ang kanilang kalagayang pinansyal.

Para sa maraming Pilipino, ang graduation ay hindi lamang seremonya kundi gantimpala sa magulang na nagbanat ng buto, sa estudyanteng nagpursige, at sa pamilyang nagsakripisyo para mairaos ang pang-araw-araw na gastusin sa pag-aaral.

Sa gitna ng pagtaas ng presyo, kinikilala ng panukala na marami pa ring pamilyang kapos sa pambayad sa paaralan. Hindi dapat maging hadlang ang kahirapan upang maranasan ng estudyante ang sandaling pinaghirapan niya sa loob ng maraming taon.

Ang pagmartsa sa entablado ay hindi lang simbolo ng pagtatapos, kundi ng dangal at pag-asa.

Nilinaw ng panukala na hindi nito inaalis ang karapatan ng mga paaralan na maningil. Maaari pa ring ipagpaliban ang paglabas ng diploma, transcript, at iba pang dokumento hanggang mabayaran ang obligasyon. Maaari ring humingi ng promissory note at gumamit ng iba pang legal na paraan upang makasingil, kaya nananatili ang balanse sa karapatan ng estudyante at pangangailangan ng paaralan.

Saklaw nito ang public at private basic education institutions, higher education institutions, at technical-vocational schools na may kursong lampas sa isang taon. Para sa mga kapos o naapektuhan ng kalamidad at krisis, maaaring mag-isyu ng certification ang local social welfare officer o DSWD regional officer bilang patunay ng kanilang sitwasyon.

Kapag lumabag ang mga paaralan, maaari silang patawan ng administrative sanctions mula sa DepEd, CHED, at TESDA upang matiyak na may pananagutan ang pagpapatupad ng batas.

Makatao at makabuluhan ang panukalang ito dahil ibinabalik nito ang diwa ng edukasyon—ang pag-angat ng kabuhayan, hindi pagdaragdag ng pasanin sa maralita. Ang graduation ay minsan lamang mangyari sa buhay ng marami. Kung may dapat hadlangan, hindi ang estudyante kundi ang sistemang walang malasakit sa ordinaryong mamamayan.