Panahon nang linisin ang sistema sa Aduana

ni Ka Ambo @Bistado | September 14, 2026

Nasa pangangalaga na ng UP-PGH si dating Speaker Martin Romualdez.

Hindi siya naglalabas ng opisyal na pahayag.

Ano kaya ang lalabas sa “unang bukas ng kanyang bibig”?

-----$$$---

Ang natatandaan natin ay ‘yung sinabi niya na “hindi siya mag-isang babagsak”.

Huh! Eh, sino kaya ang kanyang idadawit?

-----$$$--

Umabot sa 76 bangkay na ang narekober sa lumubog na barko patungong Coron.

Malagim na ulat ‘yan na paulit-ulit na lumalabas.

Sino ang may sala?

----$$$--

Nakontrol na rin ng kaalyado ng Iran na Houthi ang bukana ng Red Sea.

Panibagong giyera!

----$$$--

Nasabat ang 15 trailer truck na naglalaman ng ilegal na yosi sa Gitnang Luzon.

Paano nakalusot sa Aduana?

----$$$--

Matagal nang talamak ang ismagling sa Aduana—hindi ito nareresolba kahit kailanman.

Hindi kaya balasahin na rin ‘yan ni PBBM pagbalik niya mula sa France?

----$$$----

PINAKAMAINIT na isyu pa rin kasi sa Aduana ay ang kontrobersyal na pag-raid at pagsunog ng mga epektos sa isang warehouse sa Bulacan.

Wala kasing opisyal na pahayag o paliwanag dito ang Bureau of Customs.

Sumabit kasi ang mga parak at ang dalawa nilang tauhan sa kontrobersiya.

-----$$$--

NAKAPOKUS ngayon ang isyu sa isang Administrative Aide 2 o may item na isang “messenger” na nakatoka dapat sa customs house sa NAIA.

At walang maayos na paliwanag na inilalabas ang Aduana kung bakit siya “kumikilos” nang lihim?

---$$$--

AYON sa isang Customs Personnel Order (CPO), itinalaga pala ang isang Administrative Aide 2 (messenger) sa Customs House sa Ninoy Aquino International Airport.

May nagsasabi kasi na hindi man lang naayos pa nang mabuti ang mga rekisito nito sa Civil Service Commission.

Ayon sa mga marites, kaka-submit pa lang ng requirements nito noong Agosto 10—pero nasabit na agad sa kontrobersiya.

Eh, bakit?

---$$$--

SA  isang investigative report na isinumite kay BOC Commissioner Ariel Nepomuceno na isang Special Agent  “Joy”  lamang ang may valid mission order sa nasabing warehouse.

Ito ang dahilan kung bakit kinukuwestiyon ng Customs Police-Enforcement Security Service kung bakit nandoon din ang naturang administrative aide.

 ----$$$--

NAGTATAKA ang ilan kung bakit hindi nagbibigay ng pahayag si Nepomuceno kaugnay ng kontrobersiya.

Nagtatanong ang ilan: ano kaya ang dapat na maging aksyon ng hepe ng Aduana sa kasong ito?

----$$$--

UMIINIT ang isyu dahil sa pinakahuling ulat, nasabat ng Central Luzon regional police sa Bataan at Pampanga ang epektos ng ilegal na sigarilyo.

Bakit nagkalat ang mga ismagel na yosi?

----$$$--

BAGAMAN kaliwa’t kanan ang ulat sa pagkakasabat ng mga ilegal na yosi, pero ang tanong—paano ito nailulusot sa mga pantalan?

Maselan ito dahil bungguan ito ng mga pulis at mga customs agent.

Tsk, tsk, tsk!

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.

Matuto sa nakaraan, magbago sa kasalukuyan

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | September 14 , 2026

Apatnapung taon na ang EDSA UNO noong nakaraang Pebrero. Dalawampu’t limang taon naman noong nakaraang Biyernes ang “9-11” o ang pagbomba sa Twin Towers sa New York gamit ang dalawang eroplanong hinaydiyak ng mga terorista. Limangpu’t apat na taon na ang pagdedeklara ni Ferdinand Marcos Sr. ng Martial Law sa darating na ika-21 ng Setyembre. 

Iba’t ibang damdamin, kahulugan at kahalagahan ang napapaloob sa mga ginugunitang mahahalagang pangyayari sa ating bansa at lipunan. Subalit, pagkatapos ng mahabang usapan tungkol sa mga nangyari ang kasunod na tanong ay ganun ding kahalaga,

“Anong nangyari pagkatapos ng pangyayari?” Ano na ang nangyari pagkatapos ng EDSA UNO at ng 9-11? Umunlad at nagkaroon na ba ng matatag na kapayapaan sa ating bansa? Tumahimik at lumaganap na ba ang kapayapaan sa buong mundo? Natuto at naunawaan na ba ng lahat ang mga nangyari, ang sanhi ng mga ito, ang iba’t ibang sangkap o elemento na nagbunga ng maganda at pangit na ibinunga ng mga pangyayari? Ang mga papel na ginampanan ng mga indibidwal at mga grupo? 

Marami nang pag-aaral ang naisulat, nailimbag at napag-usapan sa maraming pagtitipon. Dapat lang pag-usapan at dapat lang matutunan at maging mahalagang dokumento na magagamit hindi lang sa patuloy na paggunita kundi sa patuloy na pagbabago ng bansa at mga mamamayan. Tiyak na meron nang nagawa hinggil sa pagtatala (dokumentasyon): patuloy na pananaliksik, pag-aaral, pag-uusap at pagpapalaganap ng mga bagong kaalaman at mga leksyong natutunan. Subalit, tumitigil ang lahat sa apat na gawaing ito. Laging kulang ang panglima: mga gawaing bunga ng mga aral at leksyon na naging epektibo, mahusay at mainam sa pagbabago.

At sa pandaigdigang konteksto, ngayong ika-dalawampu’t limang anibersaryo ng 9-11, sapat na ba ang pag-aaral, pagninilay at pagsusuri ng mga panlabas at panloob na sangkap ng nangyari para mabuo ang mas malinaw at mas obhetibong larawan? Ngunit sa dami ng mga nangyayaring sangkot ang mga bansang nagtutunggalian noon hanggang ngayon, tila kakaunti ang pag-usad tungo sa higit na pag-unawaan tungo sa makabuluhang pagtutulungan tungo sa mapayapa at bukas na pag-uusap na makakatulong sa kapayapaan. Nagtatagal ang tunggalian sa pagitan ng Israel at Palestinya. Hindi natatapos ang tunggaliang sinimulan ng Estados Unidos at ng Iran. At damang-dama ang epekto nito sa pagtaas ng presyo ng krudo at gasolina sa buong mundo. Bakit ubod ng bagal ang pag-uusap at pagkakasundo hinggil sa kapayapaan sa pagitan ng Kanluran at Gitnang Silangan?

Sadya bang mahirap magkaunawaan at magkasundo ang mga magkatunggaling bansa? Ganun ba rin ang mga paksyon at grupong nagtutunggalian sa ating sariling bansa? Mahirap bang makamit ang kapayapaan at pagkakasundo sa bukas at tapat na pag-uusap o diyalogo?

Kay tagal na ng mga tanong na may maiilap na mga sagot. Bagama't malinaw na may  kinalaman ang mga nangyari sa nagdaang limampung-apat na taon mula sa pagdeklara ng Batas Militar at sa nagdaang pitong administrasyon, tila bulag ang marami o ayaw tingnan ang malinaw na dahilan na may kumplikadong mga epekto. Una, nagpalitan lang ng mga tao at kanilang tauhan mula kay Marcos tungo kay Cory. Subalit walang pagbabago sa sistema at kultura ng pamamahala. Pangalawa, wala o kakaunti lang ang tunay na nagbayad sa pagkakakulong, hindi lang sa mga municipal at pambansang piitan hanggang sa Muntinlupa. Ganun kahalaga ang “timing” ng pagbasura sa pitong kaso ng graft na may parusang 77 taong pagkakakulong, laban kay Imelda Romualdez, asawa ng dating presidente at nanay ng kasalukuyang Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr.

Hindi lihim ang paghihirap na naranasan at patuloy na nararanasan ng mga mamamayan. Hindi rin lihim ang korupsiyon ng maraming namumuno. Hindi rin lihim ang proteksyong ibinibigay ng umiiral na kultura at sistema ng pulitika sa ating bansa. Hindi rin lihim ang pagtakbo ng pare-parehong mga pamilya, mga kilalang apelyido na mukhang laging tumatakbo at nananalo. Hindi rin lihim ang nakasanayang kultura at sistema ng “ayuda” sa ating bansa. Ngunit tila lihim kung bakit nasanay na at ayaw na nating umalis sa kapaligirang marahas na laging nagbabantang, “Oh, sige, mag-ingay kayo; lumaban kayo, tingnan natin kung kaya ninyong baguhin ang kultura at sistema ng matagal nang panahon?”

Hindi mahirap unawain at labanan ang “Panahon ng Lihim” dahil nakikita natin ito tuwing eleksyon at pagkaraan nito. Ang mahirap ay unawain at kumilos ayon sa “LIHIM  NG  PANAHON?” Tamang-tama ang pagbasa ngayong Sabado. Sabi ni Kristo sa kanyang mga alagad, “Hindi lahat ng sumisigaw ng ‘Panginoon, Panginoon’ ay kilala ako. Nakikinig sa aking tinig at tinutupad ang aking salita ng tunay kong alagad.” (Lucas 6:43-49). Baka ito ang dahilan kung bakit parang hindi tayo natututo sa mga mahahalagang pangyayari sa ating buhay bilang mga mamamayan at bilang bansa. Baka marunong lang tayong sumigaw at mag-ingay, ngunit kulang na kulang sa pakikinig at paghahanap sa katotohanan at sa kalooban ng Diyos.

Grade 11, puwedeng maituring na permanent at total disability

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | September 14, 2026

Dear Chief Acosta,

Seafarer po ang asawa ko. Nagkaroon siya ng injury habang nagtatrabaho sa barko at binigyan ng Grade 11 disability rating. Gayunman, dahil sa kaniyang kondisyon ay hindi pa rin siya makabalik sa dati niyang trabaho sa barko nang mahigit 240 araw. Kahit Grade 11 lamang po ang kaniyang disability rating, maaari pa rin ba itong maituring na permanent total disability? — Andrea

---

Dear Andrea, 

Ang sagot sa iyong katanungan ay maaaring matagpuan sa mga kaugnay na desisyon ng Korte Suprema.

Para sa iyong kaalaman, ang Grade 11 disability ay karaniwang kabilang sa mga disability na itinuturing na permanent partial disability sa ilalim ng Philippine Overseas Employment Administration Standard Employment Contract (POEA-SEC) para sa mga seafarer. Gayunman, nilinaw ng Korte Suprema na hindi lamang ang numerical disability grade ang maaaring tingnan. Mahalaga rin ang aktuwal na epekto ng kapansanan sa kakayahan ng seafarer na makabalik sa kaniyang karaniwang trabaho.

Sa kasong Longno vs. Skanfil Maritime Services, Inc. and Crown Shipmanagement, Inc. (G.R. No. 266494, April 7, 2025), sa panulat ni Honorable Associate Justice Maria Filomena D. Singh, ang seafarer ay binigyan mismo ng pangatlong doktor ng Grade 11 disability rating. Gayunman, sinabi rin ng nasabing doktor na permanent na ang kaniyang disability; hindi na tumutugon sa therapy o gamutan ang kaniyang chronic back pain, at maaaring maging mapanganib para sa kaniya at sa ibang tao kung babalik siya sa trabaho. Bukod dito, mahigit 240 araw nang hindi nakababalik sa trabaho ang seafarer. Dahil dito, sinabi ng Korte Suprema:

“Roger's disability should be considered permanent and total despite the Grade 11 disability grading given by Dr. Alagar.”

Ipinaliwanag din ng Korte na ang tunay na tinitingnan sa disability compensation ay hindi lamang ang mismong injury, kundi ang epekto nito sa kakayahan ng isang manggagawa na maghanapbuhay. Ayon sa Korte:

“[I]t is not the injury which is compensated, but rather, the incapacity to work resulting in the impairment of one's earning capacity.” 

Ang naging pasya sa nabanggit sa itaas na kasong “Longno” ay naaayon sa naunang paliwanag ng Korte Suprema sa Kestrel Shipping Co., Inc. vs. Munar (G.R. No. 198501, January 30, 2013), sa panulat ni Honorable Associate Justice Bienvenido L. Reyes. Sa nasabing kaso, kinilala ng Korte Suprema na bagama't ang Grades 2 hanggang 14 ay karaniwang partial at permanent sa disability schedule, maaaring iba ang maging legal na epekto kapag hindi na makabalik ang seafarer sa kaniyang karaniwang trabaho. Sinabi ng Korte Suprema:

“[I]f his illness or injury prevents him from engaging in gainful employment for more than 120 or 240 days, he shall be deemed totally and permanently disabled.” 

Sa madaling salita, may pagkakaiba sa pagitan ng disability grade na nakasaad sa iskedyul at ng aktuwal na epekto ng kapansanan sa kakayahan ng seafarer na makapagtrabaho. Kaugnay nito, matagal nang nililinaw ng Korte Suprema na ang pagiging “total” na disabled ay hindi nangangahulugang kailangan nang maging ganap na paralisado o walang anumang kakayahang kumilos ang isang manggagawa.

Sa Valenzona vs. Fair Shipping Corporation (G.R. No. 176884, October 19, 2011), sa panulat ni Honorable Associate Justice Mariano C. Del Castillo, sinabi ng Korte:

“A total disability does not require that the employee be absolutely disabled or totally paralyzed. What is necessary is that the injury must be such that the employee cannot pursue his usual work and earn therefrom.”

Ang mahalaga ay kung ang pinsala o karamdaman ay nagiging hadlang upang maipagpatuloy ng manggagawa ang trabahong kaniyang nakasanayan at pinagkakakitaan.

Samakatuwid, ang Grade 11 disability rating ay hindi sa lahat ng pagkakataon nangangahulugang permanent partial disability lamang. Gaya ng ipinakita sa nabanggit na kasong “Longno,” maaaring maituring na permanent at total ang disability kahit Grade 11 ang nakasaad sa medical assessment kung ipinakikita ng kabuuang natuklasang medikal at haba ng kawalan ng kakayahan na hindi na makabalik sa karaniwang tungkulin ang seafarer alinsunod sa mga patakarang naaangkop sa kaniyang kaso.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa impormasyong iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay.

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.