Tiyaking mailalapit sa Pilipino ang serbisyong medical

ni Bong Go @Bisyo Magserbisyo | July 30, 2026

Mahalagang balita para sa ating mga kababayan ang patuloy na pagpapalawak ng regional specialty centers at medical scholarship programs na binanggit ng Pangulo sa kanyang State of the Nation Address noong July 27. Makakatulong ang mga programang ito upang mas lalong mailapit ang de-kalidad na serbisyong medikal sa mga lalawigan at madagdagan ang mga health professional na naglilingkod sa ating mga pampublikong ospital.

Bilang isang health reforms crusader, matagal ko nang isinusulong na hindi dapat nakabase sa tirahan o kakayahang pinansyal ng isang tao ang kanyang pagkakataong magpagamot.

Marami sa ating mga kababayan sa probinsya ang kailangang bumiyahe nang malayo para lamang magpagamot sa sakit sa puso, cancer, kidney disease at iba pang malubhang karamdaman. Bukod sa pagpapagamot, kailangan pa nilang gumastos sa pamasahe, pagkain at matutuluyan. Dagdag na pasanin ito sa mga pasyente at kanilang pamilya.

Kaya patuloy kong sinusuportahan ang pagtatayo at pagpapalakas ng mga specialty center sa iba’t ibang rehiyon. Layunin natin na hindi na kailangang lumuwas pa sa Metro Manila ang mga pasyente para lamang makatanggap ng specialized medical care.

Ako ang principal sponsor at isa sa mga may-akda ng Republic Act No. 11959 o ang Regional Specialty Centers Act. Sa ilalim ng batas na ito, magtatatag ng mga regional specialty center sa mga kasalukuyang regional hospital ng Department of Health (DOH).

Layunin ng batas na mapalawak ang access sa mataas na antas ng gamutan para sa cancer, cardiovascular diseases, kidney ailments, neurological disorders at iba pang seryosong kondisyon. Makakatulong din ito upang mabawasan ang siksikan sa malalaking ospital sa Metro Manila.

Hindi sapat na magkaroon lamang ng gusali o pangalan ang isang specialty center. Kailangang mayroon itong sapat na specialized at modernong kagamitan, gamot at pondong kailangan upang tuloy-tuloy na mapagsilbihan ang mga pasyente.

Maraming kabataang Pilipino ang may kakayahan at pangarap na maging doktor o health professional ngunit kapos sa perang kailangan para sa kanilang pag-aaral. Sa pamamagitan ng medical scholarships, nabibigyan natin sila ng pagkakataong makapagtapos habang nadaragdagan din ang mga propesyonal na maaaring maglingkod sa ating mga ospital at komunidad. Iniulat na mahigit doble na ang bilang ng mga medical scholar na inaasahang maglilingkod sa mga pampublikong ospital matapos ang kanilang pag-aaral at pagsasanay.

Hindi rin dapat matapos ang suporta sa pagbibigay lamang ng scholarship. Pagkatapos nilang mag-aral, kailangan nila ng maayos na trabaho, sapat na sahod at benepisyo, ligtas na kondisyon sa paglilingkod at pagkakataong mapalawak ang kanilang kaalaman at kasanayan.

Kailangan din nating palakasin ang mga insentibo para sa mga doktor, nurse, medical technologist at iba pang health worker na handang maglingkod sa geographically isolated and disadvantaged areas. Kabilang dito ang sapat na kompensasyon, housing assistance, hazard pay, karagdagang training at maayos na oportunidad para sa career advancement.

Nananawagan ako sa national government na bigyang-prayoridad ang sapat na pagpopondo at maayos na pagpapatupad ng mga programang ito. Bilang inyong senador, patuloy kong babantayan na ang mga specialty center, medical scholarship at suporta para sa ating health workers ay tunay na mapakinabangan ng mga Pilipino, lalo na ng mga nasa malalayong komunidad.

Samantala, noong July 21, personal nating binisita ang ating mga kababayang naapektuhan ng mga insidente ng sunog sa Barangay 163 at Barangay 152 sa Tondo, Maynila.

Noong July 23, inanyayahan tayo ni Rotary Club Membership Director Wilbert Loa na dumalo sa ika-48 Induction Ceremonies ng Rotary Club Downtown Manila sa Quezon City. Binati ko ang mga bagong opisyal at miyembro ng samahan, sa pangunguna ni President Arlene Jane Tanchay, sa kanilang pormal na pagtanggap sa responsibilidad na pamunuan ang club sa panibagong taon ng bolunterismo, pagpapaunlad ng komunidad, at serbisyong makatao.

Bilang Vice Chairperson ng Senate Committee on Health, nakiisa tayo noong July 24 sa pagdiriwang ng ika-55 anibersaryo ng Davao Oriental Provincial Medical Center at sa turnover ng mga bagong medical equipment na donasyon ng Okada Foundation.

Pagkatapos nito, nagtungo tayo sa turnover ceremony ng Super Health Center sa Barangay Central, Mati City, na sinundan ng pamamahagi ng tulong sa mga solo parent, persons with disabilities (PWDs), senior citizens, at mga miyembro ng transport sector, partikular ang TODA, sa lungsod.

Bilang tubong Lupon sa Davao Oriental, nagpaabot din tayo ng tulong sa ating mga kababayang nangangailangan, partikular sa mga solo parent, PWDs, at senior citizens. Masaya rin nating ibinabalita na mayroon nang mobile clinic sa Lupon, at nagpapasalamat rin tayo sa Okada Foundation sa donasyon na ito.

Pagkatapos nito, bilang Chairperson ng Senate Committee on Sports, dumalo rin tayo sa pagbubukas ng Inter-Barangay Basketball and Volleyball League sa Lupon. Tulad ng lagi kong paalala sa ating mga kabataan: get into sports, stay away from illegal drugs to keep us healthy and fit!

Noong July 25, dumalo tayo sa National Assembly ng Partido Demokratiko Pilipino–Lakas ng Bayan o PDP-Laban sa Davao City. Nahalal ang mga bagong pambansang opisyal ng partido sa pangunguna ni Mayor Sebastian “Baste” Duterte bilang Party President.

Nitong July 29 naman ay personal din tayo naghatid ng tulong sa mga nasunugan sa Brgy. 61, Brgy. 66 at Brgy. 138 sa Pasay City. 

Samantala, nagpaabot ang ating Malasakit Team ng suporta sa mga pamilyang naapektuhan ng sunog sa Muntinlupa City; Caloocan City; at Puerto Princesa City, Palawan. Gayundin ang mga naapektuhan ng landslide sa Calamba City, Laguna; Davao City; at Mati City.

Nagpaabot din tayo ng tulong sa mga indigent residents sa Cebu City sa pakikipagtulungan ng kanilang lokal na pamahalaan at ng pambansang pamahalaan. Bukod dito, nagbigay rin tayo ng tulong sa mga pamilyang naapektuhan ng Bagyong Inday sa Tubungan, Iloilo.

---

Kung mayroon kayong nais idulog o ipaabot sa inyong abang lingkod, maaari kayong sumulat sa BISYO MAGSERBISYO ni Bong Go, BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa bisyo.magserbisyoo@gmail.com.

Paalala lamang na sana ay isama ninyo sa inyong mga liham ang inyong contact number upang mas madali namin kayong mapaglingkuran.

Banyaga, hindi puwedeng pamanahan ng lupa sa Pilipinas

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | July 30, 2026

Dear Chief Acosta, 

May asawa akong banyaga. Napagdesisyunan namin na manirahan sa Pilipinas kaya naman kailangan naming bumili ng bahay at lupa sa Pilipinas. Dahil dito, napagdesisyunan namin na mangutang sa kanyang kapatid na isa ring banyaga. Pumayag naman ang kanyang kapatid pero sinabi niya sa akin na kailangan kong sumulat ng huling habilin kung saan ‘pag ako ay namatay, sa kanya ko inihahabilin ang nasabing bahay at lupa. Maaari ko po bang gawin ito? — Jessa

---

Dear Jessa,

Ayon sa Section 7, Article 12 ng Saligang Batas ng Pilipinas, ang mga banyaga ay hindi maaaring magmay-ari ng lupa sa Pilipinas, maliban sa pagkakataong pinapayagan ng batas. Ayon dito: 

“Section 7. Save in cases of hereditary succession, no private lands shall be transferred or conveyed except to individuals, corporations, or associations qualified to acquire or hold lands of the public domain.”

Ang mga pangkaraniwang kwalipikado na magmay-ari ng lupa rito sa Pilipinas ay ang mga Pilipino, o korporasyon o asosasyon na pagmamay-ari ng Pilipino ang hindi bababa sa 60% nito. Ito ay upang mapreserba ang mga lupain sa Pilipinas at tiyaking ang mga Pilipino ang magtatamasa ng mayamang kaloob ng mga lupain sa Pilipinas, at upang hindi maabuso ng mga banyaga. 

Dahil dito, ang mga banyaga ay pangkaraniwang hindi maaaring magmay-ari ng lupain sa Pilipinas, maliban na sa pagkakataong ito ay minana niya mula sa isang Pilipino. Ang tanong ngayon, ay kung anong uri ng mana ang tinutukoy ng Saligang Batas ng Pilipinas. 

Sa Kodigo Sibil ng Pilipinas ay may dalawang uri ng pagmamana. Ang una ay tinatawag na “intestate” o pagmamana nang ayon sa pagkakasunod-sunod na itinatalaga ng batas dahil walang huling habilin ang namatay. Ang ikalawa naman ay tinatawag na “testamentary” na tumutukoy sa hatian ng mana nang ayon sa huling habilin ng namatay. 

Ngayon, balikan natin ang tanong, anong uri ng pagmamana ang pinapayagan ng batas na magmana ng lupa sa Pilipinas ang isang banyaga? Sa kasong Testate Estate of Jose Eugenio Ramirez, et al. vs. Marcelle D. VDA. De Ramirez, et al. G.R. N,o. L-27952, 15 February 1982, sa panulat ni Honorable Justice Vicente Abad Santos, nilinaw ng Korte Suprema na ang eksepsyon na nakapaloob sa Saligang Batas ay angkop lamang sa tinatawag na intestate na pagmamana. Sa madaling salita, papayagan na magmana ang isang banyaga ng lupain sa Pilipinas kung siya ay isa sa mga kompulsaryong tagapagmana na nakasulat sa batas, at hindi sa pamamagitan ng huling habilin. Ito ay upang maiwasan ang anumang indirektang paglusot o paglabag sa prohibisyong nakapaloob sa Saligang Batas. 

Sa iyong sitwasyon, ang pagsusulat ng huling habilin kung saan iyong itinatalaga ang banyagang kapatid ng iyong asawa ay maaaring maituring bilang indirektang paglabag sa Saligang Batas ng Pilipinas na nagbabawal sa mga banyaga na magmay-ari ng lupa sa Pilipinas. Dahil dito, hindi mo ito maaaring gawin. 

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala. 

Ekonomiya, sentro ng mga panukala sa gobyerno

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | July 30, 2026

Sa pagbabalik-sesyon ng Kongreso, malinaw ang prayoridad ng inyong Senado: ibangon ang ating ekonomiya mula sa krisis na ating kinakaharap.

Sa pagbubukas ng sesyon sa Senado, inilatag ng inyong lingkod ang mga pangunahing paksa na aming tatalakayin upang matugunan ang hinaing ng ating mga kababayan: mataas na presyo ng mga bilihin, mababang sahod na inuuwi ng mga manggagawa, mataas na singil sa kuryente, kakulangan sa imprastraktura at transportasyon, at kawalan ng kasiguruhan sa hanapbuhay ng ating mga kababayan. 

Kaya naman upang matugunan ang hinaing ng ating mga kababayan, narito ang ilan sa mga panukalang batas na bibigyan natin ng prayoridad sa Senado. Una rito ang pag-amyenda sa Rice Tariffication Law (Republic Act No. 11203) upang matiyak na may sapat tayong suplay ng bigas at abot-kaya ang presyo nito para sa ating mga kababayan. Kasama rin sa magiging layunin natin ang pagbibigay proteksyon sa kita at hanapbuhay ng mga magsasaka.

Isinusulong din natin ang Ginhawa Bill upang madagdagan ang naiuuwing kita ng ating mga manggagawa. Sa ilalim ng panukalang ito, ang mga kumikita ng P400,000 sa isang taon ay hindi na magbabayd ng income tax. Itataas din natin ang tax-free ceiling para sa mga bonus at aalisin ang buwis sa overtime pay, holiday pay, night-shift differential, hazard pay, at service charge.

Upang protektahan ang ating mga kababayan mula sa mataas na singil ng kuryente isusulong natin ang Energy Regulatory Commission (ERC) Strengthening Bill.

Isinusulong din natin ang pag-amyenda sa Downstream Oil Industry Deregulation Act upang matiyak na ang pagtaas ng presyo ng langis ay naaayon sa paggalaw ng presyo sa pandaigdigang merkado at lehitimong mga gastusin. Sa ganitong paraan, mapoprotektahan natin ang ating mga kababayan mula sa hindi makatwirang pagtaas ng presyo ng langis.

Bibigyan din nating prayoridad ang Masterplan for Infrastructure and National Development, o MIND Bill na layon ang pagkakaroon ng 30-taong plano para sa konektadong mga proyektong pang-imprastraktura kabilang ang mga kalsada, mga airport, mga ospital, at mga tubo ng enerhiya.

Upang matulungan ang mga maliliit na negosyong nagbibigay ng trabaho sa milyon-milyon nating mga kababayan, isinusulong natin ang Magna Carta for Micro, Small, and Medium Enterprises (MSMEs). Sa ilalim ng panukalang batas, padadaliin natin sa mga MSMEs ang pagkuha ng puhunan at credit guarantees, pati ang access nila sa iba’t ibang mga serbisyo, makinarya, at suportang teknikal. Palalawakin din natin ang kanilang oportunidad na makilahok sa mga proyekto ng gobyerno at titiyakin natin ang mas mabilis na pagbabayad sa kanila.

Sabay-sabay nating tutukan ang pag-usad ng mga panukalang batas ito, lalo na’t para ito sa kapakanan ng bawat Pilipino. Malaki ang hamong kinakaharap natin ngunit tiwala akong sa ating pagkakaisa, hindi lamang natin malalagpasan ang krisis na kinakaharap natin, mas mapapatatag din natin ang ating bansa. 

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com