Nakaw na kuryente, huwag ipasa sa konsyumer

ni Leonida Bonifacio-Sison @Boses | September 24, 2026

Sa tagal, wala pa ring aksyon? Habang patuloy na nagbabayad nang tama ang mga consumer sa kanilang kuryente, may bahagi pa rin ng kanilang bill na napupunta sa system loss—kasama ang enerhiyang hindi naman nila aktuwal na nagagamit. Sa panahong bawat piso ay pinag-iisipan kung saan ilalaan, hindi maliit na bagay ang ganitong dagdag-pasanin.

Halimbawa, ang pamilyang may P4,000 na buwanang bill ay maaaring mawalan ng humigit-kumulang P200 dahil sa system loss. Para sa pamilyang kapos sa budget, ang halagang ito ay maaari nang pambili ng pagkain, pambayad sa pamasahe, gamot o dagdag-gastos sa paaralan. Kaya hindi dapat basta ituring na ordinaryong bahagi lamang ito ng electric bill.

May mga pagkakataong nagmumula ang system loss sa pilferage, illegal connections at iba pang teknikal na dahilan. Pero kung may nakaw na kuryente, hindi makatarungang ang tapat na consumer ang awtomatikong sasagot sa bahagi ng pagkalugi. Nagbabayad sila sa tamang paraan at inaasahang maayos ding mapoprotektahan ang serbisyong kanilang binabayaran.

Mas malaking responsibilidad ito sa mga distribution utility. Kailangang palakasin ang kanilang mga sistema, seguridad at operasyon upang mabawasan ang illegal connections at iba pang sanhi ng pagkawala ng kuryente. Hindi sapat na kolektahin ang bayarin; dapat ding may malinaw na pagsisikap na mapababa ang mga pagkaluging ipinapasa sa publiko.

Marami ring consumer ang maaaring hindi lubos na nakakaalam na may system loss charge sa kanilang bill. Dahil dito, mahalagang maging malinaw at transparent ang pagpapaliwanag kung saan napupunta ang bawat singil. Ang consumer ay may karapatang malaman kung ano ang binabayaran niya at kung bakit kasama iyon sa kanyang buwanang obligasyon.

Hindi rin dapat mauwi sa simpleng argumento na bahagi ito ng operasyon ng electric utilities. Kapag ang epekto ay direktang nararamdaman sa bulsa ng milyun-milyong pamilya, kailangan itong seryosong ayusin. Ang bawat dagdag-singil ay may katumbas na bawas sa budget ng isang tahanan.

Ang tunay na sukatan ng isang patas na sistema ng kuryente ay hindi lamang kung may ilaw sa bahay. Dapat ding matiyak na ang bawat singil ay makatuwiran, malinaw at may pananagutan. Ang mga consumer na regular na nagbabayad ay hindi dapat gawing panangga sa pagkalugi na maaari namang maiwasan sa pamamagitan ng mas mahusay na operasyon at mahigpit na pagkontrol.

Kung patuloy na tataas ang gastusin ng mga pamilya habang nananatiling bahagi ng bill ang mga problemang hindi nila kagagawan, lalo lamang silang mabibigatan. Panahon nang seryosong tingnan ang system loss hindi lamang bilang numero sa electric bill, kundi bilang perang kinakaltas sa budget ng ordinaryong Pilipino. Ang tapat na nagbabayad ay dapat protektahan, hindi paulit-ulit na pagbayarin sa problemang hindi naman niya ginawa.