Matutong kumilatis para ‘di mabiktima ng fake news

ni Leonida Bonifacio-Sison @Boses | October 11, 2026

Matuto tayong kumilatis ng mga impormasyong nakikita sa social media dahil sa panahon ngayon, hindi lahat ng mukhang opisyal ay totoo. Isang binagong larawan lamang ang maaaring makapanlinlang sa mga botante, magdulot ng kalituhan at magpakalat ng maling impormasyon tungkol sa halalan. Kaya bago magbahagi ng balita, mahalagang tiyaking tama ang pinagmulan at nilalaman nito.

Nagbabala ang Commission on Elections (Comelec) laban sa kumakalat na pekeng balita na nagsasabing magkakaroon ng special barangay at Sangguniang Kabataan (SK) elections sa buong bansa sa Nobyembre 28. Nilinaw ng komisyon na ang petsang ito ay nakalaan lamang para sa special congressional election sa Batanes, hindi para sa halalan ng mga opisyal ng barangay at SK.

Ayon sa Comelec, binago ang isang opisyal na infographic tungkol sa iskedyul ng mga aktibidad para sa halalan sa Batanes upang magmukhang anunsiyo ito para sa special barangay at SK elections. Sa ganitong paraan, maaaring mapaniwala ang publiko na may nakatakdang botohan sa buong bansa sa nasabing petsa.

Ang special election sa nag-iisang congressional district ng Batanes ay layuning punan ang nabakanteng puwesto sa House of Representatives kasunod ng pagpanaw ng kinatawan ng lalawigan noong Setyembre 21.

Binigyang-diin ng Comelec na walang special barangay at SK elections na gaganapin sa Batanes o saanmang bahagi ng bansa sa Nobyembre 28. Ang dalawang halalang ito, na orihinal na nakatakda noong Nobyembre 2, ay inilipat na sa Nobyembre 2028.

Mahalagang malinaw ang impormasyong ito dahil direktang nakaaapekto sa mamamayan ang mga balitang may kaugnayan sa halalan. Ang maling anunsyo tungkol sa petsa ng botohan ay maaaring magdulot ng hindi kinakailangang paghahanda, kalituhan sa mga botante at pagdududa sa mga opisyal na proseso. Higit na mahalaga ito sa mga kabataang botante na nais makilahok sa pagpili ng kanilang mga kinatawan sa barangay at SK.

Hindi rin dapat balewalain ang paggamit ng binagong infographic upang magmukhang lehitimo ang isang maling impormasyon. Dahil madaling kopyahin at ipakalat ang mga larawan sa internet, kailangang maging mapanuri ang bawat gumagamit ng social media. Hindi sapat na maraming nagbahagi ng isang post o mukhang opisyal ang disenyo nito upang masabing mapagkakatiwalaan na ito.

Dapat ugaliing tingnan ang mga opisyal na anunsyo ng Comelec at beripikahin ang mga petsa, detalye at pinagmulan ng impormasyon. Kung may nakitang kahina-hinalang post, mas makabubuting huwag muna itong ipasa sa iba hangga’t hindi nakukumpirma ang katotohanan.

Ang pagiging responsableng mamamayan ay hindi lamang nasusukat sa paglahok sa halalan, kundi pati sa paraan ng pagtanggap at pagpapalaganap ng impormasyon. Ang bawat maling balitang ibinabahagi ay maaaring magdagdag sa kalituhan ng publiko, samantalang ang bawat impormasyong sinusuri at itinutuwid ay nakatutulong sa mas maayos na pag-unawa sa mga usaping pambayan.

Bago magbahagi, magberipika; bago maniwala, magsuri. Sa ganitong simpleng disiplina, mapoprotektahan natin ang ating mga sarili at kapwa laban sa panlilinlang. Sa isang demokrasya, mahalaga ang malayang pagpapahayag, ngunit kaakibat nito ang pananagutang tiyaking ang impormasyong ipinapasa natin ay tama at hindi nakapagliligaw sa taumbayan.