23,000 paaralan walang principal at kulang ang mga guro

ni Leonida Bonifacio-Sison @Boses | October 18, 2026

Agapan ang kakulangan ng mga punong-guro, guro at tagapayo sa mga pampublikong paaralan dahil direktang naaapektuhan nito ang kalidad ng edukasyon at kaligtasan ng mga estudyante. Hindi sapat na may gusali, silid-aralan at mga aklat kung kulang naman ang mga taong mangunguna sa paaralan, gagabay sa mga bata at tutugon sa kanilang pangangailangan.

Ayon sa Department of Education (DepEd), tinatayang 23,000 paaralan sa bansa ang walang punong-guro dahil marami sa mga aplikante ang hindi nakapapasa sa National Assessment for School Heads (NASH). Dahil dito, pinag-aaralan ng ahensya ang pagpapaluwag sa ilang bahagi ng pagsusulit upang mabigyan ng pagkakataong makumpleto ang kinakailangang pagsasanay ang mga aplikanteng bumagsak lamang sa ilang aspeto.

Para sa 2026, may 6,000 posisyon ng punong-guro na nakalaang punan, ngunit kakaunti pa lamang ang nakapapasa sa proseso. Sa mahigit 45,000 paaralan sa bansa, nasa 22,000 pa lamang ang may punong-guro. Mas nakababahala na walang nakalaang pondo para sa mga bagong posisyon sa panukalang badyet ng DepEd para sa 2027, kahit humiling ang ahensya ng mahigit 14,000 karagdagang posisyon na mangangailangan ng tinatayang P10.5 bilyon.

Mahalagang tiyaking may sapat na kakayahan ang mga mamumuno sa paaralan, ngunit dapat ding suriin kung makatarungan at angkop ang proseso ng pagpili. Hindi dapat ibaba ang pamantayan para lamang mapunan ang mga bakanteng puwesto. Sa halip, kailangang palakasin ang pagsasanay, paggabay at propesyonal na pagpapaunlad upang mas maraming kwalipikadong guro ang makapaglingkod bilang punong-guro.

Hindi rin dapat kaligtaan ang pangangailangan sa mga tagapayo sa paaralan. Sa 10,000 posisyon ng school counselor associate na pinondohan ng pamahalaan, 5,447 o 54 porsiyento pa lamang ang napunan. Target na makumpleto ang pagkuha sa mga ito pagsapit ng Disyembre 2026. Humiling din ang DepEd ng karagdagang 1,800 posisyon para sa 2027 na nagkakahalaga ng P519 milyon.

Samantala, mahigit 14,000 bagong posisyon ng guro ang target likhain sa susunod na taon. Gayunman, nananatiling malaking hamon ang edukasyon para sa mga batang may special needs. May mahigit 6,000 gurong nakatalaga sa Special Needs Education (SNED), ngunit para matugunan ang tinatayang 400,000 mag-aaral at maabot ang ideal na isang guro sa bawat limang estudyante, kakailanganin ang humigit-kumulang 80,000 guro.

Sa likod ng mga bilang na ito ay mga batang nangangailangan ng sapat na atensiyon, mga gurong pasan ang mabibigat na tungkulin, at mga magulang na umaasang maibibigay ng paaralan ang nararapat na edukasyon sa kanilang mga anak.

Kailangang maglaan ng sapat na pondo, pabilisin ang patas na pagkuha ng mga kwalipikadong kawani at tiyaking napupunan ang mga pangangailangan ng bawat paaralan. Ang pamumuhunan sa edukasyon ay pamumuhunan sa kinabukasan ng bansa. Kapag pinabayaan ang kakulangan ngayon, ang mga estudyante at susunod na henerasyon ang magbabayad sa problema ng kakulangan.