Pabagu-bagong testimonya, biktima naiwan sa dilim

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Daing mula sa hukay | Jan. 26, 2026

ISSUE #381

Ang kuwento na aming ibabahagi ay hango sa kasong kriminal na merong pamagat na People of the Philippines vs. Roderick Pulla y Clarete alias “Itik” (Criminal Case No. 2958, June 10, 2020), ay tungkol sa marahas na pagkakapaslang sa biktima na nagngangalang George, habang si alyas “Itik” naman ang pinaratangang may-akda sa naturang pamamaslang.

Batay sa paratang para sa krimen na Homicide na inihain sa Regional Trial Court ng Nasugbu, Batangas (RTC Nasugbu, Batangas), sinalakay at pinagsasaksak ni Itik si George gamit ang isang kutsilyo na pangkusina. Naganap ang malagim na insidente bandang alas-6:00 ng gabi, noong ika-30 ng Agosto 2011 sa Lian, Batangas. 

Ang mga tinamong sugat ni George sa iba’t ibang bahagi ng kanyang katawan ang direktang naging sanhi ng kanyang kamatayan.

Sapagkat walang abogado si Itik noong araw na siya’y babasahan ng sakdal, si Mananaggol Pambayan A.L.S. Bearneza ng PAO-Nasugbu, Batangas District Office ang itinalaga bilang kanyang counsel de officio. Pagsamo ng kawalang kasalanan ang ipinaabot ni Itik sa hukuman ng paglilitis.

Isang nagngangalang Allan ang tumayo bilang natatanging saksi sa naturang krimen. Batay sa kanyang testimonya, siya at si George ay nasa bahay ni Itik noong ika-30 ng Agosto 2011. Bandang alas-6:00 ng gabing iyon, nagpunta umano si Allan sa isang tindahan upang bumili ng alak. Noong siya ay makabalik sa bahay ni Itik, nakita niya umano si George at ang isa sa mga kapatid ni Itik. Diumano, nakahandusay na sa lupa at merong mga sugat mula sa pagkakasaksak. Hindi umano nakita ni Allan kung ano’ng aktuwal na nangyari, ngunit wala na umano roon si Itik. Hindi niya rin umano alam kung ilan ang tinamong sugat ni George, subalit napuna niya ang malaking hiwa ng biktima sa tiyan. Humingi umano siya ng saklolo sa mga opisyal ng barangay upang madala sa pagamutan si George. Kasama umano ang kapatid ni Itik na nagdala kay George sa pagamutan.

Diumano, ang kapatid mismo ni Itik ang nagsabi kay Allan na si Itik ang sumaksak kay George. Sinabihan pa umano nito si Allan na huwag nang tumuloy at baka madamay pa siya. 

Kinilala ni Allan si Itik sa hukuman. At kinilala rin niya ang kanyang naging salaysay sa himpilan ng pulis na merong petsang ika-2 ng Setyembre 2011, kung saan isinaad niya na nakita niya nang pagsasaksakin ni Itik si George. 

Gayunman, aminado si Allan na merong malinaw na pagkakaiba sa pagitan ng kanyang testimonya sa hukuman at ang naging pahayag nito sa himpilan ng pulis. Ang kanya umanong naging pahayag ay bunga ng nerbiyos at kawalan ng tulog.

Batay naman sa sinumpaang pahayag ni PInsp. Ramon G. Ancheta, na noo’y may ranggong SPO4 sa Lian Municipal Police Station, dumating at sumuko sa kanilang himpilan si Itik bandang alas-6:00 ng umaga hanggang alas-8:00 ng umaga noong ika-31 ng Agosto 2011. Hindi umano alam ni PInsp. Ancheta kung merong bitbit si Itik noong mga oras na iyon. Gayunman, inamin umano ni Itik ang pananaksak kay George na naganap noong umaga ng ika-30 ng Agosto 2011 habang sila ay nag-iinuman. Bunsod ng naturang impormasyon, ipinaalam diumano ni SPO2 Ernesto Layosa Ednaco kay Itik ang kanyang mga karapatan sa ilalim ng Saligang Batas, matapos ay ikinulong na ito. 

Makalipas ang dalawa o tatlong araw, meron diumanong mga indibidwal ang pumunta sa kanilang himpilan at ipinaalam na binawian na ng buhay si George. Hindi umano maalala ni PInsp. Ancheta ang pangalan ng mga naturang indibidwal. At bagaman nandu’n siya nang magbigay ng pahayag ang mga ito, hindi niya umano nabasa ang kanilang salaysay. Hindi niya rin umano alam kung may iba pang ebidensya na nakalap kaugnay sa nasabing insidente sapagkat si SPO2 Ednaco ang nag-imbestiga rito.

Sa naging cross-examination kay PInsp. Ancheta, sinabi nito na normal ang itsura, pananamit at pananalita ni Itik noong dumating ito sa kanilang himpilan at wala siyang nakitang anumang bakas ng dugo sa akusado. Wala rin umanong kasamang abogado si Itik noon. 

Diumano, ipinaalam ni SPO2 Ednaco kay Itik ang karapatan nito na mairiprisinta ng isang abogado at na siya ay bibigyan ng abogado kung wala siyang sariling abogado na tutulong sa kanya. 

Gayunman, hindi umano alam ni PInsp. Ancheta kung merong abogado na tumulong kay Itik sapagkat siya ay umuwi na. Hindi niya rin umano nakita na isinulat ang ginawang pahayag ni Itik, subalit alam niya na naitala ito ng desk officer sa libro ng blotter.

Sa kabila ng ilang pagtatangka, hindi naiprisinta sa hukuman ng paglilitis si SPO2 Ednaco na noon ay nagsilbing Evidence Custodian ng PNP, Lian, Batangas sa kadahilanang nagretiro na umano ito noong Oktubre 2012 at nanirahan na sa ibang bansa. Hindi rin umano nai-turn over nang maayos ni SPO2 Ednaco ang kutsilyo na sinasabing ebidensya sa pamamaslang kay George.

Para naman sa depensa, si Itik lamang ang tumayo bilang testigo. Diumano, siya ay nasa kanyang bahay bandang-6:00 ng gabi noong ika-30 ng Agosto 2011 kasama ang kanyang asawa. Naroon din umano ang kanyang biyenan. Karelasyon umano ng kanyang biyenan si George, subalit hindi ito ang ama ng kanyang asawa.

Diumano, kagagaling lamang niya sa pagpuputol ng tubo at wala siyang matandaan na hindi pangkaraniwang insidente na naganap sa oras at petsa na iyon. Hindi niya rin umano personal na kilala si Allan, bagaman naalala niya na nagpunta ito sa kanyang bahay at nakipag-inuman sa kanyang biyenan bandang alas-5:00 ng hapon at natapos din ng alas-5:30 ng hapon ding iyon. Hindi umano sabay na dumating sa kanyang bahay sina Allan at George. Bagkus, naunang dumating si Allan at sumunod lamang si George.

Hindi umano alam ni Itik kung bakit pinaslang si George at mariin niyang itinanggi na siya ang sumaksak sa nasabing biktima. Hindi niya rin umano alam kung bakit siya ang itinuturong may-akda sa krimen, lalo na’t wala silang masamang tinapay ng pamilya nito. Diumano, nalaman na lamang niya na pumanaw na si George noong siya ay nakapiit. 

Sa kanyang cross-examination, binigyang-linaw ni Itik na hindi niya personal na kilala si George. Una niya umano itong nakita noong ika-29 ng Agosto 2011. Ang bahay ng kanyang biyenan ay may tatlong kilometro ang layo mula sa kanyang bahay. Diumano, madalang siyang pumunta sa bahay ng kanyang biyenan, at hindi rin umano nakatira doon si George, at bumibisita lamang ito sa kanyang biyenan.

Diumano, noong umalis si Allan sa kanyang bahay, alas-5:30 ng hapon ng naturang insidente, meron nakitang tao si Itik na naglalakad sa daan papunta sa bahay ng kanyang biyenan. 

Hindi umano tiyak si Itik kung nagpunta si Allan sa bahay ng kanyang biyenan. Nakita niya rin umano si George na mag-isa sa kalsada malapit sa daan na papunta sa bahay ng kanyang biyenan. 

Sa paglilinaw, sinabi ni Itik na mali ang kanyang naging tugon sa kanyang naunang testimonya. Humigit-kumulang 20 hanggang 30 metro umano ang pagitan ng kanyang bahay at ng bahay ng kanyang biyenan. Hindi rin umano sa kanyang bahay naganap ang inuman; bagkus, sa bahay ni Allan.

Dagdag pa ni Itik, siya at ang kanyang kapatid na si Berting ay nag-iinuman sa kanyang bahay bandang alas-5:00 ng hapon hanggang alas-6:00 ng gabi noong ika-30 ng Agosto 2011. Ang insidente ng pananaksak ay naganap diumano sa labas ng kanyang bahay, alas-8:30 ng gabi. Natutulog na umano siya noon at ginising lamang siya ng kanyang asawa. Kaya bandang alas-10:00 ng gabi, diumano, pumunta siya sa bahay ng kaibigang si Emiliano at doon natulog. Inaresto umano siya ng pulis noong ika-31 ng Agosto 2011. Diumano, sumuko lamang siya sa Kapitan ng barangay matapos ang utos ng pag-aresto. Sa palagay umano ni Itik, inudyukan lamang si Allan ng pamilya ng biktima na tumestigo laban sa kanya.

Matapos ang halos siyam na taon mula nang mabasahan ng sakdal si Itik, naglabas ng desisyon ang RTC Nasugbu, Batangas. Binigyang-linaw ng hukuman na maaaring maging sapat ang testimonya ng nag-iisang saksi sa krimen upang mahatulan ang akusado. Gayunpaman, kinakailangan na ang naturang testimonya ay malinaw, hindi pabagu-bago, at mapagkakatiwalaan. Ang testimonya ay dapat magmula sa kapani-paniwalang saksi. Sa pagitan ng sinumpaang salaysay at testimonya sa hukuman, higit na mananaig ang huli.

Sapagkat merong malinaw na pagkakaiba sa pagitan ng naging pahayag ni Allan sa himpilan ng pulisya at sa kanyang naging testimonya sa hukuman, higit na binigyang-halaga ng hukuman ng paglilitis ang kanyang testimonya, na hindi nakita ni Allan ang mismong akto ng pananalakay at pananaksak kay George.

Hindi rin nakaiwas sa mapanuring pagsisiyasat ng RTC Nasugbu ang mga pahayag ni PInsp. Ancheta, na may ilang pagkakasalungat. Sa kanyang testimonya, sinabi nito na sumuko si Itik at inamin ang pananaksak, gayung nakasaad sa Booking Sheet at Arrest Report na siya ay inaresto. Isang palaisipan sa hukuman kung bakit hindi ipinasulat kay Itik ang sinasabing pag-amin sa tulong ng abogado. Hindi rin malinaw kung ano ang naging basehan ng pagkakapiit kay Itik noong panahon na wala pang inihahain na reklamo laban sa kanya.

Ipinaalala ng RTC Nasugbu na ang paghahatol ng pagkakasala ay nakasalalay sa lakas ng ebidensya ng tagausig, hindi sa kahinaan ng depensa ng akusado. Hindi responsibilidad ng akusado na patunayan ang kanyang kawalan ng kasalanan; pasanin ng taga-usig ang pagpapatunay ng pagkakasala nang lampas sa makatuwirang pagdududa.

Sapagkat hindi napatunayan ng ebidensya ng tagausig ang pagkakasala ni Itik nang may moral na katiyakan, minarapat ng RTC Nasugbu na siya ay ipawalang-sala. Ang desisyon, na iprinoklama noong ika-10 ng Hunyo 2020, ay hindi na kinuwestyon pa sa pamamagitan ng petition for review on certiorari.

Ang bawat biktima ay nararapat lamang na makamit ang hustisya. Subalit, hindi maipagkakaloob ng hukuman ang paghahatol ng pagkakasala kung kulang ang ebidensya laban sa akusado.

Kaya’t mahalaga na ang bawat pag-uusig ay maayos na pinaghahandaan upang sa huli, matagal man ang laban sa hukuman, makamit pa rin ng biktima o ng kanyang mga naulila ang inaasam na katarungan. Ang daing mula sa hukay ng biktimang nakahimlay ay mabibigyan ng kawakasan, bagama’t matagal na hinintay.