Pagpaslang sa anak, nasaksihan ng ama; hatol, binaligtad!

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Daing Mula sa Hukay | October 12, 2026

• 

ISSUE #414

Ulila ang tawag sa isang anak na namatayan ng magulang, samantalang balo naman ang tawag sa isang asawang namatayan ng kabiyak. Subalit, walang partikular na katawagan para sa isang magulang na namatayan ng anak. Pero, bakit nga ba walang tiyak na salita para dito? 

Marami ang nagsasabing ang kawalan ng angkop na katawagan ay dahil walang salitang makapapantay sa lalim at sakit ng pagdadalamhating nararanasan ng isang magulang na namatayan ng anak. Sumasalungat kasi ito sa likas na kaayusan ng mga henerasyon, sapagkat ang anak ang inaasahang maglilibing sa kanyang mga magulang, hindi ang mga magulang ang maglilibing sa kanilang anak.

Ang kuwentong ibabahagi namin sa araw na ito ay tungkol sa legal na laban na isinulong ni Jose, isang amang diumano'y nakasaksi sa pagkakapaslang sa kanyang anak habang magkasama sila.

Hango sa kaso na may pamagat na People of the Philippines vs. Ernito Tapnayan y Guisalao (CA-G.R. CR No. 02357-MIN, August 10, 2021), sama-sama nating alamin ang mga kaganapan na naging sanhi ng malalim na pagdadalamhati ni Jose at kung nakamit nga niya at ng kaluluwa ng namayapa niyang anak ang hustisya. 

Isang paratang para sa krimen na Murder ang inihain sa Regional Trial Court (RTC) ng Manolo Fortich, Bukidnon laban sa sinasabi na magkaibigan na sina Ernito at Junrey. 

Diumano, sila ay nagsabwatan at nagtulungan, nang may intensyon na pumaslang, kataksilan at paggamit ng higit na lakas, sa pananalakay at pananaksak sa biktima na nagngangalang Ricky. 

Nagtamo si Ricky ng malulubhang sugat sa iba’t ibang bahagi ng katawan na naging sanhi ng agaran niyang kamatayan. 

Ang naturang insidente ay naganap bandang alas-10:00 ng gabi, noong ika-22 ng Oktubre 2015 sa isang barangay sa Talakag, Bukidnon.

Batay sa testimonya ni Jose, noong oras at petsa na nabanggit, siya at ang kanyang anak na si Ricky ay nasa loob na ng kanilang kubo at naghahanda na matulog nang biglang salakayin at saksakin si Ricky ni Junrey gamit ang anim na pulgada na kutsilyong pangangaso, sinaksak diumano ni Junrey sa dibdib si Ricky. Nang mapatagilid diumano si Ricky, sinaksak naman ni Junrey ang tagiliran ni Ricky. Magkatabi umano na nakaupo sina Jose at Ricky, at naiilawan ng lampara na de-gaas ang kanilang kubo, kung kaya’t nakita ni Jose ang pangyayari. Nakita niya rin na sinaksak diumano ni Ernito si Ricky sa tagiliran gamit ang kutsilyong pangangaso. Dali-dali umanong tumakas sina Ernito at Junrey, habang agad naman na humingi ng saklolo sa barangay si Jose. Nang makabalik si Jose, wala na umanong buhay si Ricky.

Kilala umano ni Jose sina Ernito at Junrey dahil sila ay magkabarangay. Gayunman, wala umanong alitan sa pagitan ng kanyang anak at ng dalawang nasasakdal, hindi rin umano nakainom ang mga ito. 

Samantala, kinabukasan agad na inilibing si Ricky matapos ang malagim na insidente.

Batay sa testimonya ni Dr. Generalao, ang ibinigay niya na Sertipiko ng Pagkamatay ni Ricky ay batay sa naging pahayag ni Jose, sa Sertipiko ng Kapitan ng Barangay at sa Ulat ng Pulisya. Hindi niya umano personal na nasuri ang labi ng biktima dahil humigit-kumulang 30 kilometro ang layo ng pinangyarihan ng krimen mula sa kanyang himpilan at mapupuntahan lamang sa pamamagitan ng 4 x 4 na sasakyan, gayun na rin ang agaran na pagkakalibing sa biktima.

Itinanggi naman nina Ernito at Junrey ang mabigat na paratang laban sa kanila. Bago pa man magtuloy ang paglilitis ng kaso ay binawian ng buhay si Junrey. Kung kaya’t mag-isa na lamang na hinarap ni Ernito ang paglilitis.

Mariin na pinabulaanan ni Ernito ang akusasyon laban sa kanya. Diumano, nagpunta sa kanya si Junrey bandang alas-10:00 ng gabi noong ika-22 ng Oktubre 2015 na mayroong bitbit na isang armalite at pinagbantaan ang kanyang buhay kung hindi siya sasama sa pagsuko sa himpilan ng pulis. 

Batay naman sa testimonya ni Virgilio, ama ni Ernito, inamin sa kanya ni Junrey ang ginawa nitong pamamaslang kay Ricky. 

Bilang Bantay Basak na mayroong awtoridad na mang-aresto, isinuko niya umano si Junrey sa himpilan ng pulis. Diumano, isinama lamang niya roon si Ernito bilang pag-iingat dahil mayroon nang pagbabanta sa buhay ni Ernito mula sa pamilya ni Junrey. 

Sinabihan diumano ni Virgilio ang mga pulis na huwag isama sa kaso ang kanyang anak, subalit idinawit pa rin si Ernito, marahil sa kadahilanan na malapit na magkaibigan sina Ernito at Junrey. 

Matapos ang ilang taong paglilitis, nagbaba ng hatol ang RTC Manolo Fortich, Bukidnon. Si Ernito ay nahatulang salarin sa pamamaslang kay Ricky.

Sapagkat hindi tanggap ni Ernito ang naturang desisyon, kaya agad siyang naghain ng apela sa Court of Appeals (CA) Cagayan de Oro City. Sa tulong at representasyon ng PAO-Regional Special and Appealed Cases Unit (RSACU)-Mindanao, iginiit ng Depensa na nararapat ipawalang-sala si Ernito sapagkat hindi naitaguyod ng Tagausig, nang higit pa sa makatuwirang pagdududa, ang partisipasyon ni Ernito sa pamamaslang sa biktima.

Sa pagdedesisyon sa kaso na ito, ipinaalala ng CA Cagayan de Oro City ang kahalagahan ng pagpapatunay sa mga sumusunod na elemento ng krimen na Murder: 

(1) Mayroong tao na napaslang; (2) ang akusado ang pumaslang sa biktima; (3) naganap ang pamamaslang nang mayroong isa sa mga qualifying circumstances na nakasaad sa Artikulo 248 ng ating Revised Penal Code (RPC); at (4) ang pamamaslang ay hindi saklaw ng krimen na parricide o infanticide. 

Ang naging hatol ng hukuman ng paglilitis kay Ernito ay lubos na ibinatay sa testimonya ni Jose. Kung kaya’t minarapat na muling suriin ang testimonya ng ama ng biktima. 

Naging kapuna-puna ang testimonya ni Jose, kanyang binanggit na nagtamo ng apat na sugat mula sa pagkakasaksak ang kanyang anak at si Junrey ang mayroong hawak ng kutsilyo at sumaksak sa biktima. Noong siya ay isailalim sa cross examination, kinumpirma ni Jose na tinangka rin ni Junrey na siya ay salakayin subalit napigilan ito ni Ernito.

Sa bahagi na ito ng paglilitis lamang din binanggit ni Jose na sinaksak ni Ernito ang kanyang anak nang isang beses, ngunit hindi niya nabanggit kung saang partikular na bahagi ng katawan nasaksak ang biktima. Wala ring ibinahaging ebidensya ang Tagausig kung ang sugat na tinamo mula sa nasabing pagkakasaksak ay sapat upang maging sanhi ng pagkamatay ni Ricky.

Hindi rin nakaiwas sa mapanuring isipan ng Hukuman ng mga Apela na ang testimonya ni Jose ay maaaring naapektuhan ng lubha niyang kalungkutan bunsod ng pagkamatay ng kanyang anak, at naisipan lamang niya na iparatang kay Ernito ang kriminal na pananagutan sapagkat namatay na si Junrey bago pa man umusad ang paglilitis ng kaso. 

Kaugnay nito, nabuo ang pagdududa kaugnay sa aktwal na partisipasyon ni Ernito sa pamamaslang sa biktima. Kung kaya’t minarapat na ilapat ang equipoise rule.

Sa ilalim ng legal na tuntunin na ito, kung ang mga katotohanan at pangyayari na nagpaparatang ng pagkakasala ay mayroong kakayahan na magbigay ng dalawa o higit pang paliwanag – ang isa ay naaayon sa kawalan ng kasalanan ng nasasakdal at ang isa naman ay naaayon sa kanyang pagkakasala – ang ebidensyang inihain ay hindi nakatutugon sa pagsubok ng moral na katiyakan at hindi sumasapat upang makabuo ng paniniwala. Sa madaling salita, mayroong kakulangan sa kabuuan na patunay na kinakailangan upang mahatulan ng pagkakasala ang nasasakdal.

Para din sa Hukuman ng mga Apela, bigo ang Tagausig na patunayan kung saang bahagi ng katawan sinaksak ni Ernito si Ricky at kung ito ba ay nagdulot ng malubhang sugat upang ikamatay ng biktima. Wala ring ipinrisinta na ebidensya ang Tagausig na nagtataguyod ng pagsasabwatan sa pagitan nina Junrey at Ernito. Pagpapaalala ng Hukuman ng mga Apela, ang sabwatan o conspiracy ay hindi maaari na ipagpalagay lamang. Bagkus, tulad ng pagpapatunay sa krimen, ang paratang ng sabwatan ay kinakailangan na malinaw at tiyak na mapatunayan.

Binigyang-diin din ng Hukuman ng mga Apela na maaaring ang kawalan ng kasalanan ng nasasakdal ay kaduda-duda, subalit kung ang kanyang pagkakasala naman ay hindi naitaguyod nang mayroong moral na katiyakan, nararapat lamang na igawad ang hatol ng pagpapawalang-sala. 

Sapagkat mayroong makatuwirang pagdududa na nabuo sa isipan ng Hukuman ng mga Apela ukol sa pagkakasala ni Ernito, kanilang minarapat na baliktarin at isantabi ang naunang desisyon ng RTC Manolo Fortich, Bukidnon at ipawalang-sala si Ernito. Ang nasabing Desisyon ay ipinroklama ng CA Cagayan de Oro City noong ika-10 ng Agosto 2021.

Walang magulang ang dapat na maglibing sa kanilang anak. Gayunman, walang nasasakdal ang dapat mapatawan ng kaparusahan kung ang kanyang pagkakasala ay hindi naitaguyod nang higit pa sa makatuwirang pagdududa.

Batid namin na labis-labis ang sakit at pighati na naging dulot kay Jose ng pagkakapaslang ng kanyang anak na si Ricky. Subalit, hindi maaari na isaalang-alang lamang ang kanyang nararamdaman upang pagbayarin si Ernito para sa kasalanan na hindi naman lubos na napatunayan sa hukuman.

Dalangin namin na sa pagwawakas ng kaso na ito ay nakamit pa rin ng kaluluwa ni Ricky ang katahimikan. Hindi man napagbayaran ni Junrey sa mundong ito ang kanyang ginawa, mayroon pa ring paghuhukom ang langit para sa kanya.

Dahil ‘di sapat ang ebidensya… Hustisyang inaasam ng pamilya ng biktima, ‘di nakamit

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Daing Mula sa Hukay | September 28, 2026

• 

ISSUE #412

Sa isang krimeng nangyari sa gabi, maaaring may saksi na magsabing nakita niya mismo kung sino ang gumawa, maaaring kilala niya ang taong iyon, maaaring ilang metro lamang ang kanilang pagitan, at maaari din niyang sabihin nang buong katiyakan na nakita niya mismo ang pananaksak. Ngunit, kapag kalayaan ng isang tao ang nakataya, hindi sapat na may nagturo lang.

Kailangan malinaw din kung gaano kaliwanag ang lugar? Ano talaga ang nakita ng saksi? May iba pa bang taong naroon? Magkakatugma ba ang kanyang mga salaysay? Ang ibang ebidensya ba ay sapat upang patunayan hindi lamang na may naganap na krimen, kundi kung sino talaga ang gumawa nito? Sapagkat, sa isang kasong kriminal, ang paratang laban sa akusado ay hindi awtomatikong nangangahulugang napatunayan na ang pagkakasala. Ang pagkakasala ay marapat na napatunayan ng ebidensya.

Ito ang maselang usaping sinuri sa kasong Homicide na may titulong People v. Laudes, Criminal Case No. 05-1322, na dininig ng Regional Trial Court, Branch 64, Labo, Camarines Norte, sa desisyong nilagdaan noong 10 Nobyembre 2016 at ibinaba noong 17 Nobyembre 2016 ni Honorable Acting Presiding Judge Roberto A. Escaro. 

Ang akusado, na tatawagin nating alyas “Daniel,” ay kinasuhan ng Homicide dahil sa pagkamatay ng isang lalaki na tatawagin naman nating alyas “Ramon.”

Ayon sa Impormasyon, bandang alas-8:30 ng gabi noong ika-14 ng Hunyo 2005, sa Purok 4, Brgy. Calabasa, Labo, Camarines Norte, umano ay inatake, sinaktan, at sinaksak ni Daniel si Ramon gamit ang isang matalim na bagay. Tinamaan umano ang biktima sa noo at kalaunan ay namatay.

Sa kanyang arraignment, hindi umamin sa kasalanan ang akusado. 

Ayon sa Tagausig, isa sa mga pangunahing saksi ay ang 11-anyos na anak ni Ramon, na tatawagin nating alyas “Mia.” 

Sinabi ni Mia na natutulog siya noon sa isang bodega kasama ang nakababatang kapatid ni Daniel nang magising siya dahil sa tahol ng mga aso. Pagtingin niya sa labas, nakita umano niya si Daniel na papunta sa kanilang bahay habang nagsasalita ng masasamang salita at hinahamon ang kanyang ama na lumabas.

Ayon pa sa kanya, binato umano ng akusado ang kanilang bahay. Nang lumabas ang kanyang ama, diumano ay nakita niyang sinaksak ito ni Daniel sa bahagi ng noo. Gumanti naman umano si Ramon at hinampas ang akusado gamit ang isang piraso ng kahoy. Sinabi rin ng bata na bago ang pananaksak ay narinig niyang minura at hinamon ng akusado ang kanyang ama. Pagkatapos ng insidente, pumasok umano siya sa bahay kasama ang kanyang ina. 

Sa cross-examination, sinabi ni Mia na malapit lamang siya sa kanyang ama nang mangyari ang insidente, humigit-kumulang dalawa at kalahating metro ang layo. Ngunit, inamin din niya na gabi noon at ang mga pinagmumulan lamang ng liwanag ay isang maliit na flashlight na hawak niya at isang gas lamp sa loob ng bodega. 

Tumestigo rin ang kinakasama ni Ramon, na si alyas “Elena.” 

Ayon sa kanya, natutulog sila ng biktima sa loob ng kanilang bahay nang may biglang bumato. Nang tingnan nila kung sino ang nasa labas, nakita umano nila si Daniel na nagsasabing lumabas sila ng bahay.

Naghain din ang Tagausig ng mga hospital at medical records na naging bahagi ng testimonya ng records officer ng Labo District Hospital. Kinilala nito ang medical record, outpatient record, at death certificate na nilagdaan ng doktor na tumingin sa biktima. Gayunman, inamin ng records officer sa cross-examination na wala siya nang gawin ng doktor ang mga entry na nakapaloob sa naturang mga dokumento. 

Sa kabilang banda, iba naman ang bersyon ng Depensa. Sa tulong ni Manananggol Pambayan, Atty. Franklin L. Suyat, mariing itinanggi ni  Daniel na siya ang sumaksak at pumatay kay Ramon. 

Ayon kay Daniel, bandang alas-8:00 ng gabing iyon ay papunta siya sa bahay ng kanyang pinsan. Habang dumaraan umano siya sa tapat ng bahay ni Ramon, bigla siyang hinampas nito gamit ang isang 2x2 na piraso ng kahoy. Nawalan umano siya ng malay. Nang magkamalay siya, nasa gilid na siya ng isang sapa. Mula roon ay nagtungo siya sa kanyang pinsan upang humingi ng tulong at pagkatapos ay nagpagamot sa ospital. Kinabukasan ay nagpasuri din siya sa Camarines Norte Provincial Hospital. 

Sa karagdagang direct examination na isinagawa ni Atty. Suyat, sinabi ni Daniel na kasama ni Ramon ang kinakasama nito nang siya ay hampasin. 

Ayon sa kanya, sinusubukan pa umano nitong awatin ang biktima, na noon ay lasing. Sinabi rin niyang wala silang dating alitan ni Ramon. Iniuugnay niya ang biglaang pananakit sa kanya sa perang humigit-kumulang P9,000.00 na dala niya noon at maaaring napag-interesan umano ng biktima.

Upang patunayan na siya mismo ay nagtamo ng mga pinsala, nagharap din ang Depensa ng mga dokumento kaugnay ng kanyang pagpapagamot. Sa cross-examination, itinanggi ni Daniel na inatake o sinaktan niya ang biktima. 

Sinabi rin niyang hindi niya alam kung bakit siya ang itinuro ng kinakasama at anak ni Ramon bilang salarin. Sa halip, itinuro niya ang isa niyang pinsan, na tatawagin nating “Nestor,” bilang taong pumatay kay Ramon.

Sa re-direct examination, ipinaliwanag niyang nakita niya noong gabing iyon sina Ramon at Nestor na nag-iinuman. 

Ayon sa kanya, dahil alam niyang maaaring magkaroon ng gulo kapag nalasing si Nestor, kung kaya’t binalaan pa niya ang biktima na huwag lumapit dito. 

Dito pumasok ang pangunahing usapin sa kaso. Napatunayan ba ng Tagausig, beyond reasonable doubt, na si Daniel nga ang pumatay kay Ramon?

Sa pagpasya sa kaso, ipinaliwanag ng hukuman na bagama't hindi pinagtatalunan na may taong namatay, hiwalay na usapin kung napatunayan naman ang pagkakakilanlan sa taong responsable sa kanyang pagkamatay. Binigyang-diin ng hukuman: “The first duty of the prosecution is not to prove the crime but to prove the identity of the criminal.” Ibig sabihin, bago pa man pag-usapan kung napatunayan ang lahat ng elemento ng krimen, kailangang matiyak muna na ang taong nililitis ang siya mismong gumawa nito.

Ang pagkakakilanlan sa akusado ay kailangang mapatunayan nang lampas sa makatuwirang pagdududa. Hindi maaaring ipagpalagay lamang na tama ang pagkilala dahil may isang saksi na nagturo sa kanya. 

Sa kasong ito, hindi naging kumbinsido ang hukuman sa pagkakakilanlan kay Daniel bilang salarin. Napansin nito na bagama't sinabi ni Mia na nakita niyang sinaksak ng akusado ang kanyang ama, lumitaw sa kanyang naunang sinumpaang salaysay at sa salaysay ng kanyang ina na mayroon pang ibang lalaki sa lugar nang mangyari ang insidente.

Sa salaysay ni Elena, si Daniel umano ang nasa labas at may hawak na bato, habang ang isa pang lalaki na si Nestor ay naroon din at may hawak na patalim. 

Sa sinumpaang salaysay naman ni Mia, nabanggit din si Nestor kaugnay ng pananaksak sa kanyang ina.

Para sa hukuman, ang presensya ng dalawang lalaki sa crime scene ay mahalagang pangyayari na nagbigay ng makatuwirang pagdududa kung sino talaga ang gumawa ng nakamamatay na pananaksak. Mahalaga rin ang kondisyon ng lugar nang mangyari ang insidente. 

Ayon mismo sa batang saksi, maliit na flashlight lamang ang hawak niya, habang isang gas lamp naman ang nasa loob ng bodega.

Binigyang-pansin ng hukuman ang ganitong kondisyon dahil mahalagang bahagi ng identification of evidence ang sapat na pagkakataon ng saksi upang makita nang malinaw ang salarin. 

Sa isang mabilis at marahas na insidenteng nangyari sa dilim, lalo pang kailangang tiyakin na ang pagkakakilanlan ay hindi bunga ng pagkakamali. 

May nakita ring problema ang hukuman sa medical evidence tungkol sa sanhi ng pagkamatay. Sa Certificate of Death, nakasaad ang myocardial infarction bilang immediate cause of death, intracranial hemorrhage bilang antecedent cause, at isang hinihinalang stab wound bilang underlying cause.

Samantala, sa hospital certification, ang nakatalang pinsala ay isang non-penetrating stab wound sa right temporofrontal area, na tinahi sa ospital. Ngunit, napansin ng hukuman na hindi iniharap ang doktor na mismong sumuri at gumamot sa biktima.

Ang records officer lamang ang tumestigo, at inamin niyang wala siya nang gawin ng doktor ang mga entry sa medical records. Dahil dito, walang doktor na nakapagpaliwanag sa hukuman kung paano naugnay ang sugat na natamo ng biktima sa myocardial infarction at intracranial hemorrhage na nakalagay sa kanyang death certificate.

Wala ring pagkakataon ang Depensa na ma-cross-examine ang doktor hinggil sa findings at sa mismong kaugnayan ng sugat sa pagkamatay. 

Sa puntong ito, binanggit ng hukuman ang De Liana A. Dela Llano v. Rebecca Biong, kung saan tinalakay ng Korte Suprema ang kahalagahan ng pagharap ng doktor na may personal na kaalaman sa nilalaman ng medical certificate upang maipaliwanag ang kanyang findings at mapasailalim ito sa cross-examination. 

Sa huli, nakita ng hukuman na maaaring may mga kahinaan din ang bersyon ng Depensa. Ngunit sa isang kasong kriminal, hindi ang kahinaan ng depensa ang batayan ng conviction. Ang dapat pagbatayan ay ang lakas ng ebidensya ng Tagausig.

Sinipi ng hukuman ang matagal nang tuntunin na kahit maaaring pagdudahan ang kawalang-sala ng akusado, kung maaari ding makatuwirang pagdudahan ang kanyang pagkakasala, hindi maaaring magkaroon ng conviction. Ang constitutional presumption of innocence ay nananatili hanggang sa mapatunayan ng Tagausig ang kabaligtaran nang lampas sa makatuwirang pagdududa. 

Sa kasong ito, hindi nakamit ang antas ng katiyakang iyon. May pagdududa kung sino talaga ang gumawa ng pananaksak. May ibang taong naroon sa pinangyarihan.

Limitado ang liwanag nang mangyari ang insidente. At ang medical evidence tungkol sa sanhi ng pagkamatay ay hindi lubusang naipaliwanag ng doktor na may personal na kaalaman dito. Dahil dito, pinawalang-sala si Daniel sa kasong Homicide dahil hindi napatunayan ng Tagausig ang kanyang pagkakasala beyond reasonable doubt. Iniutos din ng hukuman ang pagkansela at pagpapalaya ng property bond na inilagak para sa kanyang pansamantalang kalayaan. 

May isang taong namatay. May pamilyang nawalan ng ama, asawa, at mahal sa buhay. Para sa kanila, maaaring mahirap tanggapin na matapos ang mahabang paglilitis, walang taong nahatulan para sa pagkamatay na iyon. Iyon ang kanilang daing.

Sa kabilang banda, mayroon ding daing ang isang taong maaaring mawalan ng kanyang kalayaan dahil sa isang pagkakakilanlang kailangang suriin sa ilalim ng maliit na liwanag ng flashlight, sa gitna ng kaguluhan, at sa presensya ng isa pang taong maaaring sangkot sa pangyayari.

Hindi sinasabi ng acquittal na walang taong namatay. Hindi rin nito awtomatikong sinasabi kung sino talaga ang responsable sa kanyang pagkamatay. Ang sinasabi lamang nito ay hindi maaaring punan ng hinala ang puwang na iniwan ng ebidensya.

Ito ay susog sa dahilan na sa kasong kriminal, hindi sapat na maaaring ang akusado ang gumawa. Kailangang mapatunayan na siya nga ang gumawa, at kailangang mapatunayan iyon nang lampas sa makatuwirang pagdududa.

Doon nagtatagpo ang dalawang daing. Ang daing ng pamilyang naghahanap ng hustisya para sa buhay na nawala, at ang daing ng isang akusadong hindi maaaring pagkaitan ng kalayaan hangga't ang kanyang pagkakasala ay hindi napatutunayan sa antas ng katiyakang hinihingi ng batas.

Pagdalo sa binyagan, nauwi sa pananaksak at kamatayan

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Daing Mula sa Hukay | September 5, 2026

• 

ISSUE #411

Walang pinipiling oras ang krimen. Iyan ang isa sa mga nakalulungkot na reyalidad sa ating lipunan. 

Araw-araw na lamang nating nababasa, naririnig at nababalitaan na may mga taong nakararanas ng marahas na kapinsalaan. Ang higit pang nakalulungkot, kadalasan, ang mga biktima ay walang anumang ginawa na maaaring maging dahilan upang sila ay masadlak sa karahasan, at madalas, sila pa ang mga pawang walang kalaban-laban.

Tulad na lamang nina Novo at Mark, mga biktima sa kasong may pamagat na People of the Philippines vs. Allan Gere y Arquiza (Criminal Case Nos. 1644 and 884-14-322, April 18, 2007). Dadalo lamang sana sila sa isang binyagan, subalit ang kanilang buhay ay nalagay sa labis na kapahamakan. Ano nga ba ang nangyari sa kanila? Nakamit nga ba nila ang katarungan? Ang kanilang kuwento ay sama-sama nating subaybayan.

Sina Novo at Mark, kasama sina Marvin at Neil, ay nasa tawiran ng daang-bayan sa Aloran, Misamis Occidental, bandang alas-8:00 ng gabi, noong ika-16 ng Oktubre 2003, naghihintay ng masasakyan patungo sa Oroquieta City. Nakatakda silang dumalo sa salu-salo para sa isang binyagan. 

Diumano, may dalawang taong dumaan sa kanilang harapan, ang isa ay si Cocoy, at ang kasama umano nito ay bigla na lamang lumingon, sinuntok si Mark at sinaksak ng kutsilyo sa likod. Hindi na umano nakapanlaban pa si Mark.

Batay sa testimonya ni Marvin, dalawang dipa lamang ang layo niya kay Mark at sa salarin. Matapos ang ginawang pananalakay kay Mark, sinugod naman diumano ng salarin si Novo at sinaksak ito sa dibdib. Sinubukan diumano ni Mark na tumakbo patungo sa direksiyon ng bahay ng Kapitan ng barangay upang humingi ng saklolo, ngunit hinabol siya ng salarin at muling sinaksak sa likuran.

Diumano, madilim noong gabing iyon at walang hawak na pang-ilaw si Marvin. Nakuha lamang umano niya ang flashlight ng salarin matapos ang insidente ng pananaksak.

Maging siya umano ay hinabol din ng salarin at sa puntong iyon lamang niya nailawan ang mukha ng salarin at naaninagan ang itsura nito. Nakaligtas lamang diumano si Marvin dahil nakapagtago siya sa taniman ng lanzones.

Noong makalabas diumano siya sa kanyang pinagtaguan, tumambad sa kanya ang wala nang buhay na katawan ni Novo, habang si Mark naman ay nakita niya na isinakay na sa sasakyang pang-pulis at itinakbo sa ospital.Batay sa testimonya ni Mark, hindi niya kilala ang nabanggit na dalawang tao na dumaan sa kanilang harapan habang sila ay naghihintay ng masasakyan noong gabing iyon.

Kaya laking gulat na lamang umano niya nang siya ay suntukin at saksakin ng isa sa mga ito. Madilim diumano, kung kaya’t hindi niya nakilala kung sino ang dalawang iyon.

Tumakbo umano papunta kay Novo ang taong sumaksak sa kanya at sinaksak din si Novo. Dali-dali umano siyang nagpunta sa bahay ng Kapitan ng barangay ngunit wala ito roon, at isang nagngangalang Alice ang tumawag sa himpilan ng pulis upang humingi ng saklolo. Pagkarating ng mga pulis ay agad siyang dinala sa ospital.

Batay naman sa testimonya ni SPO3 Cawit ng Aloran Police Station, nakatanggap ang kanilang himpilan ng tawag ukol sa isang insidente ng pananaksak. Pagkarating nila sa pinangyarihan ng insidente, natagpuan nila na sugatan si Mark, kung kaya’t dinala nila ito sa pagamutan.

Si Mark diumano ang nagsabi sa kanila na ang kasama ni Cocoy ang salarin sa pananalakay. Diumano, pagbalik nina SPO3 Cawit sa pinangyarihan ng insidente ay natagpuan nila na nakahandusay ang katawan ni Novo sa kanal. Dinala pa umano nila si Novo sa pagamutan, ngunit idineklarang dead-on-arrival.

Nakita rin umano nila, SPO3 Cawit, noong gabing iyon si Cocoy at ipinaalam sa kanila na si Allan ang kasama niya noong naganap ang malagim na insidente. Dagdag pa ni SPO3 Cawit, berbal na inamin diumano ni Allan na siya ang may-akda ng pananalakay at pananaksak kina Novo at Mark.

Pinagsamang Murder at Frustrated Murder ang inihain laban kay Allan sa Regional Trial Court (RTC) ng Oroquieta, Misamis Occidental.Sa tulong at representasyon ni Manananggol Pambayan J.T.J. Chiong ng PAO-Oroquieta, Misamis Occidental, mariing itinanggi at pinabulaanan ni Allan ang mga paratang laban sa kanya. Giit pa ng Depensa, hindi lubos na napatunayan ng ebidensya ng Tagausig na si Allan ang salarin sa mga krimen.

Nangangalap lamang diumano ng ebidensya ang mga pulis. Batay sa testimonya ng saksi para sa Depensa na si Carlito, inimbitahan siya ng mga pulis sa himpilan noong gabi matapos na maganap ang malagim na insidente.

Tinanong diumano siya kung nasaan siya noong nagaganap ang pananaksak kay Novo pati na ng iba pang mga impormasyon kaugnay sa pagkamatay ng nasabing biktima. Pinauwi rin umano siya noong gabing iyon, at nalaman na lamang niya kinabukasan na inaresto na si Allan.

Matapos ang maingat na pag-aaral ng mga ebidensya at tala ng mga kaso na inihain laban kay Allan, isang bagay ang naging malinaw sa hukuman ng paglilitis – walang nakasaksi kung sino ang sumalakay kina Mark at Novo at ang pumaslang sa huli. Bagaman inialok ang testimonya ni Marvin bilang ebidensya para sa pag-uusig, hindi sumapat para sa hukuman ng paglilitis ang naturang testimonya sa pagtataguyod ng pagkakasala ni Allan nang higit pa sa makatuwirang pagdududa.

Naging kapuna-puna sa hukuman ng paglilitis na hindi nagkakatugma ang pahayag ng mga saksi para sa Tagausig. Mayroong pahayag si Marvin na nakita niya na sinuntok at sinaksak diumano ni Allan si Mark at na bumaling si Allan kay Novo at sinaksak din ang huli. Subalit, ipinahayag niya rin na madilim noong gabing iyon at wala siyang flashlight habang nagaganap ang pananaksak.

Hindi umano niya nakita ang mukha ng salarin o nakilala ito bunsod ng madilim na kapaligiran. Makailang-ulit din na ipinahayag ni Marvin na nakuha lamang niya ang flashlight matapos na masaksak ang dalawang biktima. Ayon din sa testimonya ni Marvin, nakita niya na sinuntok ni Allan si Mark at na noong gaganti na ang huli ay dalawang beses na sinaksak ni Allan si Mark sa likurang bahagi ng katawan nito.

Taliwas ito sa naging testimonya ni Mark na isang beses lamang diumano siya nasaksak sa kanyang likod. Para din sa hukuman ng paglilitis, kung totoo na sinuntok muna ni Allan si Mark ay dapat sa harap na bahagi ng katawan nasaksak ang huli.

Ang mga pagkakasalungat ng mga nasabing testimonya ay lubhang nagdulot ng pagdududa sa isipan ng hukuman ng paglilitis kaugnay sa partisipasyon ni Allan sa mga krimen na ipinaparatang sa kanya.

Pagpapaalala ng hukuman ng paglilitis, mahigpit na itinakda sa ating batas ang panuntunan ng pagpiprisinta ng ebidensya nang higit pa sa makatuwirang pagdududa bago mahatulan ng may sala ang sinuman sa anumang krimen. Kung hindi maitaguyod ng Tagausig nang walang pag-aalinlangan ang pagkakasala ng nasasakdal, mananatili ang pagpapalagay sa kanya na walang sala.

Sa mga kaso na inihain laban kay Allan, hindi nakumbinsi ang RTC Oroquieta, Misamis Occidental na naitaguyod ng panig ng Tagausig ang pagkakasala ni Allan nang higit pa sa makatuwirang pagdududa. Kung kaya’t, hatol ng pagpapawalang-sala ang iginawad sa kanya.

Ang nasabing Desisyon ng RTC ay nilagdaan noong ika-18 ng Abril 2007. Hindi na inapela o kinuwestyon pa ang nasabing desisyon ng hukuman.

Isa na namang pagpapaalala sa atin ang kuwento sa araw na ito: upang mapanagot ang pinaghihinalaang salarin ay kailangan ang pagkakakilanlan nito ay lubos na tukuyin.

Sadyang mahirap para sa mga biktima na makamit ang ganap na hustisya kung lubhang mayroong pagkukulang sa ebidensya.

Nawa, sa mga lumipas na taon ay nagawa nang matukoy nang may kasiguruhan kung sino ang totoong naglagay kay Mark sa labis na kapahamakan, at kay Novo, sa kanyang kamatayan.