Dahil sa lupang minana… Magkapatid nagpang-abot, isa patay, isa absuwelto!

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Daing Mula sa Hukay | August 23, 2026

• 

ISSUE #409

May mga alitan sa pamilya na nagsisimula sa maliliit na bagay. May tampuhan sa lupa, pera, ari-arian, o sa mga obligasyong matagal nang pinagtatalunan. 

Ngunit may mga pagkakataong lumalalim ang hindi pagkakaunawaan hanggang sa ang dating magkapatid na magkasamang lumaki ay humantong sa magkabilang dulo ng isang matalim na sandata.

At kapag ang isang sagupaan ay may namatay, tila simple ang unang tanong: Sino ang pumatay? Ngunit sa ilalim ng batas, hindi roon nagtatapos ang pagsusuri. Kailangang alamin hindi lamang kung sino ang pumatay, kundi kung bakit niya ito nagawa, anong panganib ang kanyang kinaharap, at kung ang kanyang ginawa ay bunga ng kriminal na hangarin o isang agarang pagtatanggol sa kanyang sarili.

Ito ang maselang usaping sinuri sa kasong People v. Quingquing, Criminal Case No. P-6109, na dininig ng Regional Trial Court, Branch 32, Pili, Camarines Sur, sa panulat ni Presiding Judge Vivencio Gregorio G. Atutubo III, sa desisyong may petsang 5 Nobyembre 2021.

Ang akusado ay itago na lamang nating alyas “Mario,” na kinasuhan ng Homicide dahil sa “pagpatay” sa sarili niyang kapatid, na tawagin na lamang nating alyas “Carlo.” 

Ayon sa kaso, bandang alas-10:45 ng umaga noong ika-24 ng Enero 2019, sa Barangay Ayugan, Ocampo, Camarines Sur, nagkaroon ng madugong sagupaan ang magkapatid gamit ang mga bolo. 

Nasawi si Carlo dahil sa matinding pagdurugo mula sa maraming sugat na tinamo niya.

Sa kanyang arraignment, hindi umamin sa kasalanan si Mario. Siya ay tinulungan at ipinagtanggol ni Manananggol Pambayan Atty. Maria Ester M. Alis-Orozco ng Public Attorney’s Office. Ngunit mahalagang maunawaan na hindi itinanggi ng depensa na nasaktan ni Mario ang kanyang kapatid. Sa halip, pinanindigan nito na ginawa niya iyon upang ipagtanggol ang kanyang sarili.

Batay sa mga ebidensyang iniharap sa hukuman, matagal nang may hindi pagkakaunawaan ang magkapatid kaugnay sa lupang minana nila sa kanilang mga magulang, kabilang ang kita mula rito at mga buwis na kailangang bayaran. May mga nauna ring insidenteng naiulat sa barangay kung saan kinompronta at sinaktan umano ni Carlo ang kanyang kuya.

Ayon sa testimonya ng asawa ni Mario, noong araw ng insidente, galing sa bukid si Mario at may dalang kamote at sprayer na ginagamit niya sa pagsasaka. 

Pagdating niya, inilapag ni Carlo ang hawak niyang gulong ng motorsiklo, bumunot ng bolo at tinaga ang kanyang kapatid. Tinamaan si Mario sa kaliwang bahagi ng leeg. Kaya naman, binaba niya ang kanyang sprayer, at agad na bumunot ng bolo upang gumanti, kung kaya’t tinamaan umano si Carlo sa kanang bahagi ng mukha.

Ngunit hindi roon natapos ang pangyayari. Muli umanong tinaga ni Carlo ang kanyang kapatid at muli itong tinamaan sa leeg. Sa pagpapatuloy ng sagupaan, gumanti si Mario at tinamaan ang braso ng kanyang kapatid hanggang sa maagaw o mawala rito ang bolo. Nag-agawan at nagbunuan pa ang dalawa. Sa gitna nito, nasugatan din si Carlo sa hita. Nakapangibabaw pa umano siya kay Mario at paulit-ulit itong hinampas sa mukha gamit ang paso.

Pagkatapos ng sagupaan, umupo si Carlo sa isang kawayan na bangko habang umuwi naman si Mario sa kanilang bahay. Tumawag sa pulisya ang asawa ng akusadong si Mario. Dinala si Carlo sa Bicol Medical Center, ngunit idineklarang dead-on-arrival. 

Samantala, dinala rin sa pagamutan si Mario. Napatunayang nagtamo siya ng malalalim na sugat, kabilang ang isang 15-centimeter incised wound mula sa kaliwang mandibular area patungo sa leeg, at iba pa umano ang mga sugat sa kanyang mukha.

Sa pagsusuri naman sa bangkay ni Carlo, nakita ang mga sugat sa mukha, kamay, braso, tuhod at hita. Ang kanyang pagkamatay ay iniugnay sa irreversible shock dahil sa massive hemorrhage mula sa mga sugat na tumama sa mga buto at mahahalagang ugat.

Dito pumasok ang pangunahing usapin: Maaari bang mapawalang-sala ang isang taong umaming siya ang nakapatay kung mapatutunayan niyang ginawa niya iyon bilang pagtatanggol sa sarili?

Ang sagot ng batas ay oo, kung mapatutunayan ang lahat ng rekisito ng self-defense. Sa ilalim ng Article 11, paragraph 1 ng Revised Penal Code, ang self-defense o pagtatanggol sa sarili ay isang justifying circumstance. Kapag kumpleto ang mga rekisito nito, hindi nagkakaroon ng criminal liability ang taong gumawa ng kilos, sapagkat kinikilala ng batas na ang kanyang ginawa ay makatarungang tugon sa isang labag sa batas na pag-atake.

Tatlong bagay ang kailangang mapatunayan:

Una, may unlawful aggression o aktuwal at labag sa batas na pag-atake mula sa biktima.

Ikalawa, may reasonable necessity of the means employed to prevent or repel the aggression o makatuwirang pangangailangan sa paraang ginamit upang pigilan o labanan ang pag-atake.

Ikatlo, may lack of sufficient provocation o walang sapat na pang-uudyok mula sa taong nagtatanggol sa sarili bago nagsimula ang pag-atake.

Mahalaga rin ang isang naiibang tuntunin kapag self-defense ang ginagamit na depensa. Kapag sinabi ng akusado na kumilos siya bilang pagtatanggol sa sarili, inaamin niya na siya ang gumawa ng kilos na naging sanhi ng pagkamatay. Dahil dito, siya mismo ang kailangang magpatunay, sa pamamagitan ng malinaw at kapani-paniwalang ebidensya, na saklaw ng self-defense ang kanyang ginawa. Gayunman, nananatili sa Tagausig ang pangunahing pasanin na patunayan ang pagkakasala ng akusado nang lampas sa makatuwirang pagdududa.

Sa kasong ito, nakita ng hukuman na nagawa iyon ng depensa.

Una, napatunayan ang unlawful aggression.

Batay sa hindi napabulaanang testimonya ng akusado at ng kanyang asawa, si Carlo ang unang bumunot ng bolo at tumaga kay Mario sa leeg. Hindi rin natapos sa isang taga ang pag-atake dahil muling tinaga ng nakababatang kapatid ang akusado.

Mahalaga ring napansin ng hukuman na maging ang isang saksi ng Tagausig ay nagsabing si Carlo ang tumaga sa akusado. Higit pa rito, ang mga sugat na nakita sa medical certificate ni Mario at ang resulta ng necropsy kay Carlo ay umayon sa bersiyon ng depensa kung paano naganap ang sagupaan.

Kaya para sa hukuman, ang panganib na kinaharap ni Mario ay hindi kathang-isip lamang. Ang pag-atake ay pisikal, aktuwal, at labag sa batas.

Ikalawa, nakita rin ng hukuman ang reasonable necessity ng paraang ginamit upang ipagtanggol ang sarili. Dito mahalaga ang prinsipyong binanggit ng hukuman mula sa People v. Olarbe, G.R. No. 227421. Ayon sa Korte Suprema, sa panulat ni Honorable Chief Justice Lucas P. Bersamin:

“Reasonable necessity of the means employed to repel the unlawful aggression does not mean absolute necessity.”

Sa madaling salita, hindi hinihingi ng batas na sa mismong sandaling tinataga ang isang tao ay magkaroon siya ng pagkakataong kalkulahin nang eksakto kung ilang hampas lamang ang dapat niyang ibalik, anong bahagi lamang ng katawan ang maaari niyang tamaan, o kung may mas banayad pang paraan upang iligtas ang sarili. Ang hinihingi ng batas ay rational necessity, hindi perpektong pagtutumbas ng puwersa.

Ang taong nasa agarang panganib ay hindi kumikilos na parang nakaupo sa tahimik na silid na may oras upang timbangin ang bawat posibilidad. Ang kanyang kilos ay sinusuri ayon sa sitwasyong kinaharap niya sa mismong sandaling iyon at sa makatuwirang paniniwala niyang nanganganib ang kanyang buhay o katawan.

Sa kaso ni Mario, hindi isang tapos nang pag-atake ang kanyang tinugunan. Patuloy ang pananaga ng kanyang kapatid. Tinamaan siya sa leeg nang higit sa isang pagkakataon. Nagbunuan pa sila at nagawa pang saktan at hampasin sa mukha. Dahil dito, kinilala ng hukuman na ang mga ginawa niya ay tugon sa isang tuluy-tuloy at aktuwal na panganib.

Ikatlo, walang sapat na provocation mula kay Mario.

Bagama’t may dati nang alitan ang magkapatid tungkol sa lupa, walang napatunayang salita o kilos mula sa akusado bago ang insidente na sapat upang sabihing siya ang nag-udyok sa agarang pag-atake. 

Ayon sa ebidensyang inihain at tinanggap ng hukuman, pagdating lamang niya mula sa bukid ay siya na ang unang tinaga ng kanyang kapatid.

Sa huli, napagpasyahan ng hukuman na napatunayan ng depensa ang tatlong rekisito ng self-defense. Dahil dito, pinawalang-sala si Mario sa kasong Homicide dahil sa justifying circumstance of self-defense. 

Hindi lamang siya pinawalang-sala sa aspetong kriminal. Pinawalang-sala rin siya ng hukuman sa civil liability para sa mga danyos na hinihingi kaugnay sa krimeng isinampa.

Isang kapatid ang namatay. Isang kapatid ang nabuhay. Ngunit walang tunay na nagwagi.

May daing ang pamilya ni Carlo. Anuman ang naging simula ng sagupaan, isang ama, asawa, kapatid at mahal sa buhay ang hindi na nakauwi nang buhay. Walang desisyon ng hukuman ang makapagbabalik sa buhay na nawala. Ngunit, mayroon ding daing ang isang taong sa isang iglap ay inilagay sa harap ng isang matalim na sandata at kinailangang mamili kung paano ililigtas ang sarili.

Hindi sinasabi ng batas na walang halaga ang buhay ng taong namatay. Hindi rin nito sinasabing ang bawat pagpatay ay maaaring ipaliwanag sa simpleng pagsambit ng salitang “self-defense.”

Sa katunayan, mabigat ang pasaning ipinapataw sa isang akusadong gumagamit nito. Kapag inamin niyang siya ang gumawa ng nakamamatay na kilos, kailangan niyang patunayan na ang panganib ay tunay, ang kanyang tugon ay makatuwiran, at hindi siya ang nagbigay ng sapat na dahilan upang magsimula ang pag-atake.

Subalit kapag ang tatlong ito ay malinaw na napatunayan, kinikilala rin ng batas ang isang likas na karapatan na nauuna pa sa maraming nakasulat na tuntunin, iyan ay, ang karapatang iligtas ang sariling buhay laban sa isang aktuwal at labag sa batas na pag-atake. Sapagkat may mga pagkakataong ang talim na nakamamatay ay siya ring talim na ginamit upang mabuhay.

Sa mga kasong ganito, ang pinakamahirap na gawain ng hukuman ay hindi lamang alamin kung sino ang nakapatay, kundi kung ang taong nakapatay ay isang salarin na dapat parusahan, o isang taong pinilit ng panganib na ipagtanggol ang sarili.

Doon nagtatagpo ang dalawang daing. Ang daing ng buhay na nawala, at ang daing ng buhay na kinailangang ipaglaban.

Mga “akusado” sa pananaga at pananaksak, laya na; tunay na salarin, ‘di pa rin tukoy

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Daing Mula sa Hukay | August 16, 2026

• 

ISSUE #408

Maraming krimen sa ating lipunan ang pinaniniwalaang nag-ugat lamang sa pangkaraniwang alitan o hindi pagkakaunawaan. Mga isyung kadalasan ay hindi naman kalaliman at maaari sanang mapayapang naayos at nabigyan ng solusyon. Ngunit, sa kasamaang-palad, sadyang mayroong mga hindi pagkakaunawaan na umaabot sa karahasan, kung minsan pa ay sa kamatayan. 

Ang kuwentong aming ibabahagi sa araw na ito ay hango sa kasong may pamagat na People of the Philippines vs. Roland Echalico Jimenez alyas “Tito” and Joel Ruisa Jimenez alyas “Inday” (Criminal Case No. 1143, January 14, 2014), sa panulat ni Hon. Gian C. Navarro, Acting Presiding Judge, Branch 28, Regional Trial Court, Mambajao, Camiguin.

Ito ay tungkol sa pagkakapaslang sa biktima na nagngangalang Pablo, na pinaniwalaan na siya ay pinaslang nina Tito at Inday, at nag-ugat ang krimen dahil lamang sa samaan ng loob at hindi pagkakaunawaan. Kalaunan ay inaresto ang dalawa at naharap sa kasong murder. 

Batay sa Paratang na inihain sa Regional Trial Court (RTC) ng Mambajao, Camiguin, pinagtulungan nina Tito at Inday, nang mayroong pagtataksil at intensyong pumaslang, na salakayin, tagain at saksakin si Pablo. 

Naganap ang marahas na insidente alas-10:30 ng gabi noong ika-4 ng Mayo 2002, sa isang sitio sa Sagay, Camiguin. Nagtamo ng mga malulubhang sugat si Pablo na naging sanhi ng kagyat niyang pagkamatay.

Batay sa bersyon ng Tagausig, nakatanggap ng ulat ang Sagay Police Station kaugnay sa natagpuan na bangkay sa isang bahagi ng kalsada sa isang sitio sa Sagay, Camiguin. At kalaunan ay kinilala na si Pablo ang nakitang bangkay. 

Ayon sa mga pulis na rumesponde sa naturang ulat, may bolo at kaluban ng kutsilyo na natagpuan malapit sa nasabing bangkay. 

Sa karagdagang pag-iimbestiga, napag-alaman diumano ng mga pulis na matagal nang may samaan ng loob at alitan sa pagitan nina Pablo at Tito na nag-ugat lamang sa isang insidente kung saan pinagkakain ng kabayo ni Tito ang mga tanim ni Pablo. Napag-alaman din umano ng nag-imbestiga na si Tito lamang ang nakitang nagpunta sa tindahan kung saan huling nakitang nakipag-inuman si Pablo.

Bunsod ng mga nabanggit na impormasyon, inimbitahan si Tito sa himpilan ng pulis. Sa presensya umano ng kanyang ina at tiyuhin, kusang-loob na umamin diumano si Tito sa pananaga kay Pablo. Kusa rin umanong inamin ni Tito na si Inday naman ang sumaksak kay Pablo gamit ang isang kutsilyo. Ang mga nabanggit na pag-amin ay itinala sa blotter ng pulisya na pinirmahan diumano ni Tito, kasama ang kanyang ina at tiyuhin. Kusang-loob din umanong umamin si Inday sa pananaksak sa biktima.

Tumayo bilang saksi para sa Tagausig si Vicente. Diumano, nakikipag-inuman sa kanyang tindahan si Pablo bandang alas-8:00 ng gabi noong ika-4 ng Mayo 2002. Ilang sandali lamang ay dumating doon si Tito at bumili ng sigarilyo at alak. Napuna umano ni Vicente na may nakasukbit na bolo sa baywang ni Tito. Tinagayan diumano ng grupo ni Pablo si Tito at matapos ay umalis na rin ang huli.

Bandang alas-10 ng gabi ding iyon ay umalis na sa tindahan si Pablo. Makalipas ang ilang minuto, nakarinig diumano si Vicente at ang kanyang asawa ng mga sigaw na humihingi ng saklolo. Nakilala umano ng kanyang asawa na boses iyon ni Pablo. May isa pa umanong boses ng lalaki silang narinig na pinapaalis ang mga kumakahol na aso.

Gayunman, hindi na umano lumabas ang mag-asawa upang magsiyasat.

Kinaumagahan, nakita na lamang diumano ni Vicente ang wala nang buhay na katawan ni Pablo. Sa tabi nito ay may mga upos ng sigarilyo at kaluban ng kutsilyo. Iniugnay niya si Tito sa pamamaslang kay Pablo dahil sa alam niyang may alitan ang dalawa.

Ang naulilang maybahay ni Pablo na si Lilia ay tumayo rin bilang saksi para sa Tagausig. Sinabihan na umano siya ni Pablo na maging mapagmatyag dahil mayroon nang pagbabanta sa kanyang buhay, ngunit hindi umano binanggit ni Pablo kung sino ang nagbanta sa kanya. Nabanggit din umano ni Pablo na kung hindi na siya makauwi sa kanilang bahay ay nangangahulugan na siya ay pinaslang na. Tulad ni Vicente, iniugnay ni Lilia si Tito sa pamamaslang kay Pablo dahil sa matagal nang samaan ng loob sa pagitan ng dalawa.

Batay sa medikal na pagsusuri ni Dr. Arancel sa bangkay ni Pablo, nagtamo ang biktima ng isang sugat mula sa pagkakataga at tatlong saksak sa bahagi ng dibdib.

Mariin namang pinabulaanan nina Tito at Inday ang mga paratang laban sa kanila. Sa tulong at representasyon ng PAO-Camiguin District Office, iginiit ng mga akusado na, taliwas sa alegasyon at ebidensya ng Tagausig, wala silang ginawang kusang pag-amin o extra-judicial confession.

Sa parte ni Tito, hindi niya ikinaila na nagpunta siya sa tindahan ni Vicente alas-6:30 ng gabi noong ika-4 ng Mayo 2002 upang bumili ng sigarilyo at alak. Gayunman, agad diumano siyang umalis dahil kailangan pa niyang mangopra. Bandang alas-9:00 na ng gabi umano siya natapos sa kanyang gawain at nakauwi sa kanilang bahay.

Kinaumagahan na lamang niya nabalitaan na pinaslang si Pablo. Bagaman pumunta umano siya sa lugar kung saan natagpuan ang bangkay, hindi siya nagtagal doon dahil mayroon pang iniutos sa kanya ang isang nagngangalang Floro na manguha ng tuba.

Habang abala siya sa pangunguha ng tuba, sinundo umano siya at pinauwi sa kanyang bahay dahil naghihintay diumano roon si Police Officer (PO) Pabatao. Pagkarating niya umano ng bahay, ipinaalam sa kanya ni PO Pabatao na may natagpuang bolo malapit sa bangkay ni Pablo at ipinakita ito sa kanya. Matapos ay sinabihan diumano siyang magpunta sa himpilan ng pulis.

Siya umano ay inimbestigahan sa himpilan nang walang kasamang abogado. Pinapirma rin umano siya sa isang dokumento nang hindi ipinaliwanag sa kanya kung ano ang nilalaman nito. Ginarantiyahan lamang umano siya na hindi siya makukulong kung pipirmahan niya ang naturang dokumento. Subalit, salungat sa ipinangako sa kanya, ikinulong diumano siya dahil siya ang suspek sa pamamaslang kay Pablo.

Diumano, dumating sa himpilan ng pulisya ang kanyang ina at sinabihan ng mga pulis na siya ay umamin na sa pamamaslang. Matapos ay pinapirma rin ang kanyang ina sa isang dokumento.

Pinatotohanan naman ni Inday ang ibinigay na testimonya ni Tito. Diumano, magkasama silang nangopra noong ika-4 ng Mayo 2002 sa Sagay, Camiguin. Kinaumagahan, nabalitaan niya ang tungkol sa pagkamatay ni Pablo. Subalit, laking gulat umano niya nang imbitahan siya sa himpilan ng pulis.

Dahil handa naman umano siyang makipagtulungan, pinaunlakan niya ang nasabing imbitasyon. Gayunman, mariin niyang itinanggi roon na sangkot siya sa insidente ng pamamaslang. Bagaman pinauwi umano siya, muli rin siyang pinabalik sa himpilan at pinapirma sa isang logbook nang hindi ipinaliwanag sa kanya kung ano ang nilalaman nito. Hindi rin niya umano naintindihan ang mga nakasaad doon sapagkat nakasulat sa wikang Ingles, gayung ikalimang baitang lamang ang kanyang inabot sa pag-aaral.

Masinsinang pinag-aralan ng hukuman ng paglilitis ang kasong inihain laban kina Tito at Inday. Sa pagdedesisyon, binigyang-diin ng RTC Mambajao, Camiguin ang pagkilala sa karapatan ng bawat taong pinaparatangan ng krimen alinsunod sa Section 12, paragraph 1, ng Artikulo III ng ating Saligang Batas. Ito ay ang maabisuhan ang bawat akusado sa kanilang karapatang manahimik at magkaroon ng independiyenteng abogado na kanilang pinili, o mabigyan ng isa kung wala silang kakayahang magbayad ng sariling abogado.

Hindi maaaring itanggi ang karapatang ginagarantiyahan ng ating Saligang Batas maliban na lamang kung ang pagtatanggi ay ginawa nang nakasulat at sa presensya ng abogado. Pagpapaalala pa ng hukuman ng paglilitis, ang anumang pag-aming nakuha nang taliwas sa nabanggit na tuntunin ay hindi maaaring gamitin bilang ebidensya laban sa taong sinasabing umamin o umako sa krimen.

Naging kapuna-puna sa hukuman ng paglilitis na, sa kasong ito, sumailalim sina Tito at Inday hindi lamang sa pangkalahatang pag-uusisa kaugnay ng isang hindi pa nalulutas na krimen, kundi sa isang custodial investigation sapagkat nakatuon na sa kanilang dalawa ang imbestigasyon bilang mga partikular na suspek sa krimen.

Ang mga ipinukol ding tanong sa kanila ay may posibilidad na magdulot ng mga pahayag na nagpaparatang. Hindi rin nakaiwas sa mapanuring pagsusuri ng hukuman ng paglilitis ang katotohanang naganap ang naturang imbestigasyon nang walang abogado sina Tito at Inday.

Wala ring nakita sa tala ng kaso na naaangkop na naabisuhan ang dalawa o na sila ay pinayagang gamitin ang kanilang mga nabanggit na karapatan sa ilalim ng ating Saligang Batas bago at habang sila ay sumasailalim sa nasabing imbestigasyon. Wala rin namang indikasyon na may kakayahan ang dalawa na kumuha ng sarili nilang abogado o, kung ipagpapalagay man na wala silang kakayahan, na pinagkalooban sila ng abogado para sa nasabing imbestigasyon.

Ang mga pagkukulang na ito, para sa hukuman ng paglilitis ay lubhang nakaapekto sa admissibility ng sinasabing pagtatapat at pag-amin nina Tito at Inday sa krimen.

Pagpapaalala rin ng RTC Mambajao, Camiguin na ang bawat pag-amin o extra-judicial confession ay kinakailangang boluntaryo o kusang-loob na ginawa. Sa kasong ito, mariing itinanggi nina Tito at Inday ang alegasyon ng Tagausig na kusang-loob silang umamin sa pamamaslang kay Pablo.

Ipagpalagay man diumano ng hukuman ng paglilitis na boluntaryo nga ang pag-amin ng dalawa sa krimen, hindi naman naaangkop ang naganap na pag-amin sa tuntuning itinakda sa ilalim ng ating Saligang Batas sapagkat walang katibayan na naabisuhan ang dalawang akusado ukol sa kanilang mga karapatan o na sila ay inasistihan ng abogado bago at habang sila ay iniimbestigahan.

Kung kaya’t para sa RTC Mambajao, Camiguin, hindi maaaring gamitin bilang ebidensya laban kina Tito at Inday ang sinasabing ginawa at diumano’y pinirmahang pag-amin o extra-judicial confession noong sila ay nasa himpilan ng pulis.

Naging kapansin-pansin din sa hukuman ng paglilitis na walang nakasaksi sa mismong insidente ng pananaga at pananaksak kay Pablo. Ang ipinrisinta lamang ng Tagausig, maliban sa depektibong extra-judicial confession ng dalawang akusado ay mga circumstantial evidence tulad ng bolo, kaluban ng kutsilyo at mga upos ng sigarilyo na diumano’y natagpuan malapit sa bangkay ng biktima.

Gayunman, may pag-amin si PO Pabatao na walang nakitang mantsa ng dugo sa natagpuang bolo. Wala ring ipinrisinta ang Tagausig na nagpapatunay na si Inday ang may-ari ng kutsilyong ginamit sa pananaksak kay Pablo.

Salat din sa katibayan ang Tagausig na si Tito ang may-ari ng natagpuang bolo, o na iisa lamang ang bolo na nakita ni Vicente na nakasukbit sa baywang ni Tito noong bumili ito sa kanyang tindahan at ang nakita nito malapit sa bangkay ng biktima.

Maging ang mga upos ng sigarilyo na natagpuan malapit sa bangkay ni Pablo ay walang patunay na pareho ang mga ito sa tatak ng sigarilyong binili ni Tito sa tindahan ni Vicente.

Sa kabuuan, hindi sapat ang circumstantial evidence ng Tagausig upang itaguyod ang pagkakasala nina Tito at Inday nang higit sa makatuwirang pagdududa. Dahil dito, minarapat ng RTC Mambajao, Camiguin na igawad ang hatol na pagpapawalang-sala kina Tito at Inday.

Binigyang-linaw ng hukuman ng paglilitis na ang hatol na ito ay hindi nangangahulugan na ganap na inosente ang dalawa sa pamamaslang o na tiyak na hindi sila ang gumawa ng krimen. Bagkus, ang ibinabang hatol ng hukuman ay bunsod ng kakulangan sa ebidensya ng Tagausig.

Ipinahayag din ng RTC Mambajao, Camiguin ang kanilang lubos na pakikiramay sa mga naulila ni Pablo, kaakibat ang pagpapaalala na hindi maaaring hatulan ng pagkakasala ang mga akusado kung ang kanilang pagkakasala ay hindi naitaguyod alinsunod sa hinihingi ng ating batas—na lagpas sa makatuwirang pagdududa.

Lubos na nakalulungkot na kung totoo man na sina Tito at Inday nga ang pumaslang kay Pablo, at na ang insidente ay nag-ugat lamang sa simpleng alitan, ay hindi pa rin makamit ng kaluluwa ni Pablo ang katahimikan sa kabilang buhay.

Kung hindi man ang dalawang inakusahan ang totoong mga salarin, nawa’y usigin na ng konsensya ang totoong may-akda ng krimen at kusa nang magtapat alinsunod sa hinihingi ng ating batas.

Wala man sa mundong ito si Pablo, nararapat pa rin na makamit niya ang matagal nang hinihintay na hustisya.

Dalagang binaboy at iniwang naaagnas, hustisya, ‘din nakamit!

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Daing Mula sa Hukay | August 9, 2026

• 

ISSUE #407

Ang kuwentong aming ibabahagi sa araw na ito ay hango sa kasong may pamagat na People of the Philippines vs. Edwin Nacion Castillo (Criminal Case No. 2017-6725, April 2, 2018). Ito ay tungkol sa nakakikilabot at nakapanlulumong sinapit ng isang babae na si AAA, 17-anyos, na nakaranas ng labis-labis na pambababoy sa kanyang pagkatao. Ang higit na masakit, ang kanyang buhay at matayog sanang kinabukasan ay walang-awang tinapos at tinuldukan.

Samahan ninyo kami sa aming pagbabahagi sa napakapait na kuwento ni AAA.

Batay sa salaysay ng lola ni AAA na si Concepcion, huli niyang nakita ang kanyang apo noong ika-31 ng Disyembre 2016. Diumano, bandang alas-3:30 ng hapon ng araw na iyon ay nagpaalam sa kanya si AAA na maglalaba lamang ng mga damit at maliligo sa batis.

Diumano, bandang alas-5:00 ng hapon ng nasabing araw ay hindi pa rin umuuwi sa kanilang bahay si AAA. Kung kaya’t bandang alas-5:30 ng hapon ay napagpasyahan umano ni Concepcion na pumunta na sa batis upang sunduin ang kanyang apo. Subalit wala umano roon si AAA. Gayunman, ala-6:30 ng gabi nang makauwi si Concepcion, ngunit wala pa rin kahit anino ni AAA.

Hapon ng ika-4 ng Enero 2017 nang ibahagi ng kapatid ni Concepcion ang napakasamang balita. Diumano, mayroong natagpuan na naaagnas na bangkay sa isang lote sa isang barangay sa Gingoog City at pinaniniwalaan na iyon ay ang nawawalang si AAA. Ipinaalam diumano ni Concepcion ang balita sa kanilang Purok Chairman at agad na nagtungo sa nabanggit na lugar.

Nang makita umano ni Concepcion ang bangkay ay agad niyang nakilala na si AAA nga ito. Hindi umano mawari ni Concepcion ang kanyang naramdaman noong punto na iyon lalo na nang makita na hiniwa at tinanggal ang ari ng biktima at isinuot sa braso nito na tila isang pulseras. Mayroon din umano ito ng matinding pasa sa ulo. Nang isagawa umano ang awtopsiya, nasa yugto na ng matinding pagkabulok ang naturang bangkay.

Si PCI Esber diumano ang rumesponde noong matuklasan ang bangkay ni AAA. 

Batay sa isinagawa na imbestigasyon ni PCI Esber, kasama sina PO3 Dagatan, PO3 Almonial at PO2 Pamisa, natagpuan diumano ang katawan ng biktima na nakahiga nang patihaya, mayroong mga sugat sa katawan, at matindi na ang pagkabulok nito.

Nakasuot diumano ito ng kulay rosas na t-shirt, subalit wala nang suot na pang-ibaba.

Isang nagngangalang Juniepoy diumano ang nagsabi kay Concepcion na isang nagngangalang Edwin ang salarin sa marahas at nakapangingilabot na sinapit ni AAA. 

Diumano, sinunggaban ni Edwin ang kanang braso ni AAA, tinakpan ang bibig ng dalaga gamit ang isang panyo at dinala siya sa talahiban.

Bunsod sa naging salaysay ni Juniepoy, sinampahan si Edwin ng reklamo na paglabag sa Article 266-A, paragraph 1 in relation to Republic Act No. 7610 at Article 249, ng ating Revised Penal Code (RPC). Hindi nagtagal at naaresto rin si Edwin. Batay sa Paratang na inihain ng Tagausig sa Regional Trial Court (RTC) ng Gingoog City, Misamis Oriental, pinuwersa at tinakot ni Edwin, nang mayroong malaswang layunin, ang 17-anyos na si AAA, pagkatapos ay puwersahan na ipinasok ang kanyang ari sa ari ng biktima, at sa pagkakataon na iyon, nang mayroong kaliluhan at gamit ang kanyang higit na lakas, sinalakay at pinaslang ni Edwin si AAA. Naganap ang malagim na krimen bandang alas-3:30 ng hapon, noong ika-31 ng Disyembre 2016, sa isang barangay sa Gingoog City, Misamis Oriental.

Gayunman, pagsamo ng kawalan ng kasalanan ang mariin na iginiit ni Edwin sa hukuman ng paglilitis.

Ipinrisinta ng Tagausig bilang mga saksi sina Concepcion, PCI Esber at Dr. Caballes. Pormal ding inihain ng Tagausig ang Sinumpaang Salaysay ni Concepcion, ang Autopsy Report, ang Death Certificate ni AAA, at ang SOСО Report.

Sa tulong at representasyon ni Manananggol Pambayan C.P.P. Galarrita, naghain naman ang Depensa ng Motion for Leave of Court to file demurrer to evidence, na ipinagkaloob ng hukuman ng paglilitis. Sa kanilang inihain na demurrer to evidence, iginiit ng Depensa na hindi itinuturo ng testimonya ng mga saksi ng Tagausig na si Edwin ang salarin sa marahas na sinapit ni AAA. Wala rin umanong ebidensya na tumutukoy kay Edwin bilang may-akda ng krimen. Bagaman ipinahayag diumano ni Juniepoy na nakita niya na mayroong mga ginawa si Edwin kay AAA, hindi naman humarap sa hukuman si Juniepoy upang tumestigo sa kanyang mga naging pahayag.

Matapos ang maingat na pagsusuri sa kasong isinampa laban kay Edwin, nagbaba ng Desisyon ang RTC Gingoog City na siya ay ipinawalang-sala sa ibinintang na panghahalay at pamamaslang kay AAA.

Para sa hukuman ng paglilitis, walang ebidensiyang iniharap ang nag-uusig, direkta man o sa pamamagitan ng mga sirkumstansiya, na nag-uugnay sa nasabing akusado bilang may-akda ng karumal-dumal na krimen.

Si Juniepoy sana ang makapagbibigay-liwanag sa malagim na insidente at magiging susi upang makamtan ni AAA ang katarungan. Subalit ang hindi niya pagharap at pagtestigo sa hukuman ang naging hadlang sa pagkamit ng inaasam na katarungan.

Binigyang-diin din ng hukuman ng paglilitis na anumang bagay o sirkumstansiyang magdudulot ng pag-aalinlangan sa isipan ng hukuman, kahit na napakaliit lamang, ay hindi maaaring isantabi sapagkat ang isang akusado ay maaari lamang mahatulan na maysala kung ang kanyang pagkakasala ay napatunayan nang higit pa sa makatuwirang pagdududa.

Sa kasong ito, hindi sumapat ang ebidensiya ng Tagausig upang mapatunayan ang pagkakasala ni Edwin. Kung kaya’t minarapat ng hukuman ng paglilitis na igawad sa nasabing akusado ang hatol na kawalan ng kasalanan.

Ang nasabing Desisyon ng RTC Gingoog City, na nilagdaan noong ika-2 ng Abril 2018, ay hindi na inapela o kinuwestiyon pa.

Lubos na nakapangingilabot at hindi makatao ang sinapit ni AAA. Walang sinuman ang dapat makaranas ng ganoong uri ng kalapastanganan at sagad sa butong kasamaan, higit lalo kung ang biktima ay isang babaeng wala pa sa hustong gulang at walang kalaban-laban.

Sadyang nakalulungkot na magpapasampung taon na mula nang babuyin ang pagkatao at kitilin ang buhay ni AAA, ngunit hindi pa rin naihahatid sa kanya at sa kanyang mga naulila ang matagal nang inaasam na hustisya.

Patuloy kaming mananalangin na darating pa rin ang panahon na makikilala ang may-akda ng krimen at mapaparusahan ang tao o mga taong responsable, alinsunod sa ipinapataw ng ating mga batas.