Utol nasawi sa sagupaan, kapatid na nanaga napawalang-sala

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Daing Mula sa Hukay | October 5, 2026

• 

ISSUE #413

Naharap sa isang napakabigat na suliranin ang magkakapatid sa kuwentong aming ibabahagi sa araw na ito, na hango sa kasong may pamagat na People of the Philippines vs. Cecilio Molina y Edquila and Joel Pabillore (Criminal Case No. 1681-M (05), April 1, 2009). Ang gusot at hindi pagkakaintindihan sa pagitan ng magkapatid ay nauwi sa pagkamatay ng isa sa kanila. 

Samahan ninyo kami sa pagbabahagi ng kuwento ng magkakapatid na sina Rodulfo, Cecilio, Nicasio at Eduardo.

Si Rodulfo ay marahas na sinalakay at pinagtataga, na nauwi sa kagyat na pagkamatay nito. Naganap ang malagim na insidente bandang alas-8:30 ng umaga noong ika-20 ng Disyembre 2005, malapit sa bahay ng kanyang kapatid na si Nicasio sa Medina, Misamis Oriental. 

Ang mga pinaratangang pumaslang sa kanya ay ang isa pa niyang kapatid na si Cecilio at ang kasabwat diumano nito na si alyas “Lolong.” 

Nasakdal sina Cecilio at Lolong para sa kasong Homicide na inihain sa Regional Trial Court (RTC) ng Medina, Misamis Oriental.

Tumayo bilang mga saksi para sa Tagausig si Marivic, anak ni Rodulfo; si Dr. Enriquez, na sumuri kay Rodulfo; at si Eduardo, na isa ring kapatid ni Rodulfo.

Diumano, nabalitaan ni Marivic sa kanyang tiyahin na pinaslang ang kanyang ama ng kanyang tiyuhin na si Cecilio bunsod ng hidwaan sa lupa.

Subalit sa cross-examination, ibinahagi ni Marivic na hindi nabayarang utang ang pinag-ugatan ng pamamaslang sa kanyang ama.

Sa isinagawang re-cross-examination, ipinahayag ni Marivic na kasabwat si Lolong sa nasabing pamamaslang dahil sa pamumukol nito ng bato sa kanyang ama.

Batay sa testimonya ni Dr. Enriquez, nagtamo si Rodulfo ng mga malulubhang sugat mula sa pagkakataga sanhi ng isang matalas na bagay sa itaas na harap na bahagi ng kaliwang binti, sa likurang ibabang bahagi ng binti, at mga sugat sa ibaba ng kaliwang tuhod. Nagtamo rin ang biktima ng malubhang sugat sa harap ng tainga at mga sugat sa kaliwang braso sa ibabaw ng pulsuhan. Mayroon ding mga sugat sa kaliwang hinlalaki, hintuturo at palasingsingan ang biktima na maaari umanong bunsod ng kanyang pagsalag sa naganap na pananalakay.

Batay naman sa testimonya ni Eduardo, naabutan niya sina Lolong at Cecilio sa labas ng bahay ng isa pa nilang kapatid na si Nicasio noong umaga ng ika-20 ng Disyembre 2005. Ilang saglit lamang, dumaan diumano si Rodulfo na kasama si Alfredo. Nang mapansin diumano ni Rodulfo na naroon si Cecilio, bumalik ito at kinompronta ang huli patungkol sa hindi pa nababayarang utang sa kanya. Dahil hindi umano tumugon si Cecilio, kumuha ng bato si Rodulfo na ipinukol kay Cecilio. Nakatakbo umano si Cecilio sa loob ng bahay ni Nicasio at naisara pa ang pintuan, subalit nagkaroon pa rin ng mainit na pagtatalo sa pagitan ng dalawang magkapatid.

Nagpatuloy diumano sa pamumukol si Rodulfo at nang papasok na ito sa bahay ni Nicasio, nakakuha naman ng karit o pangtabas si Cecilio at nakiusap kay Rodulfo na ibaba na ang hawak nitong bato. Ibinaba naman umano ni Rodulfo ang bato, ngunit nang pababa na si Cecilio ay muli siyang pinukulan ng bato ni Rodulfo. Papunta na umano sa kalsada si Rodulfo at ibinaba na ang hawak nitong bato, ngunit hinabol diumano ni Cecilio si Rodulfo habang hawak ang karit.

Hindi umano nakita ni Eduardo ang mismong akto ng pananaga ni Cecilio kay Rodulfo. Gayunman, narinig niya umano na humingi ng tulong si Cecilio, subalit hindi niya ito nilapitan. Kanya naman umanong nakita na binato ni Lolong si Rodulfo, ngunit hindi niya nakita kung saang bahagi ng katawan ito tinamaan. Umalis na rin diumano siya noong nagpapambuno na ang kanyang dalawang kapatid, kung kaya't hindi na niya alam kung ano pa ang mga sumunod na nangyari.

Si Lolong, na nasakdal, ay kalaunang tumayo bilang state witness. 

Batay sa kanyang testimonya, kasama niya sina Cecilio at Benjie na nagtungo sa bahay ni Nicasio noong umaga ng ika-20 ng Disyembre 2005. Diumano, nakita ni Rodulfo roon si Cecilio at pinukol ng bato ang huli. Nakatakbo umano si Cecilio sa loob ng bahay ni Nicasio, ngunit nagpatuloy sa pamumukol ng bato si Rodulfo. Diumano, nakakuha ng karit si Cecilio at tinaga ang kaliwang braso at binti ni Rodulfo.

Nagpambuno umano ang magkapatid, natumba at gumulong sa kalsada. Narinig niya umano ang paghingi ng saklolo ni Cecilio dahil kinagat siya ni Rodulfo sa dibdib, ngunit hindi lumapit si Lolong. Naitulak pa umano ni Cecilio si Rodulfo at noong patayo na sila, hinamon diumano ni Rodulfo si Cecilio na tapusin na ang kanyang buhay. Muli umanong tinaga ni Cecilio si Rodulfo. Napaupo umano si Rodulfo at noong muli siyang sasalakayin ni Cecilio ay mayroong sumigaw. Sinabihan na rin umano siya ni Benjie na tumakbo na.

Kawalan naman ng kasalanan ang mariing iginiit ni Cecilio. Sa tulong at representasyon ng PAO-Medina, Misamis Oriental District Office, kanyang iginiit na makatuwirang pagtatanggol sa sarili lamang ang kanyang ginawa.

Diumano, bandang alas-7:00 ng umaga noong ika-20 ng Disyembre 2005, habang sila nina Lolong, Eduardo at Toto ay nakaupo sa labas ng bahay ni Nicasio, dumaan ang kanyang kapatid na si Rodulfo. Bumalik umano ito na mayroon nang hawak na bato at dalawang beses umano siyang pinukol nito ng bato. Bagaman umilag siya, tinamaan umano ng bato sa balikat si Cecilio.

Agad umano siyang pumasok sa bahay ni Nicasio, ngunit pinagpupukol pa rin siya ni Rodulfo at tinamaan nga siya sa puwetan. Habang itinutulak diumano ni Rodulfo ang pintuan ng nasabing bahay ay nakakita siya ng karit. 

Noong muli siyang pukulin ng bato ni Rodulfo, tinaga niya umano ang braso nito, at muli na naman siyang pinukol ng bato ni Rodulfo, kung kaya't tinaga niya ito sa binti.

Nahawakan diumano ni Rodulfo ang kanyang kamay at sila ay nagpambuno.

Pumaibabaw umano sa kanya si Rodulfo at sinubukan na kunin ang karit ngunit hindi ito nagtagumpay. Kinagat diumano ni Rodulfo ang kanyang dibdib, kung kaya't tinaga niyang muli ang binti nito. Itinulak niya umano si Rodulfo, ngunit wala umano siyang balak na paslangin ang kapatid. Hinamon pa umano siya ni Rodulfo na tapusin na ang buhay nito, ngunit hindi umano niya kayang gawin iyon dahil sila ay magkapatid. Matapos ang insidente ay sumuko na rin si Cecilio sa pulis.

Iginiit din ni Cecilio na wala siyang pagkakautang kay Rodulfo at na hindi ito ang sanhi ng insidente. Bagaman mayroon silang hindi pagkakaunawaan dahil sa itinatayong bahay ni Rodulfo sa kanyang lupa, hindi rin umano rito nag-ugat ang insidente. Pagkakita umano sa kanya ni Rodulfo noong umagang iyon, nagwika lamang ito na,

“Nandito pala ang mabait kong kapatid na lalaki” at bigla na siyang pinukol ng bato.

Tumayo rin bilang saksi para sa Depensa si Nestor. Diumano, kasama niya si Cecilio na nagtungo sa bahay ni Nicasio noong umaga ng ika-20 ng Disyembre 2005. Wala pa umano si Nicasio, kung kaya't umupo muna sila sa gilid ng nasabing bahay. Mayroong dalawang tao na dumaan, ngunit hindi niya umano kilala kung sino ang mga ito.

Diumano, bumalik ang isa at nagsabi ng “Nandito pala ang mabait kong kapatid” at “Papatayin kita”. Hindi umano sumagot si Cecilio, subalit bigla namang kumuha ang naturang lalaki ng bato at ipinukol ito kay Cecilio. Hindi niya umano nakita kung tinamaan si Cecilio dahil bigla siyang napatalon at nagtago sa madamong bahagi sa likod ng bahay ni Nicasio.

Patuloy diumano sa pamumukol ng bato ang naturang lalaki, sinundan si Cecilio hanggang ang isang paa nito ay nakapasok na sa bahay ni Nicasio. Lumabas umanong muli ang naturang lalaki at kumuha ng dalawang bato. Nang makaharap nitong muli si Cecilio at subukang mamukol ng bato, tinaga umano ni Cecilio ang kaliwang braso nito gamit ang may-apat na pulgadang karit.

Sinubukan muli ng naturang lalaki na pukulin ng bato si Cecilio, kung kaya't tinaga umano ni Cecilio ang kaliwang binti nito. Noong nagpapambuno na umano ang dalawa ay napagulong sila sa gilid ng kalsada. Narinig niya umano na humingi ng tulong si Cecilio dahil kinagat ang kanyang dibdib, ngunit dahil sa takot, hindi siya lumapit.

Matapos marinig ng hukuman ng paglilitis ang parehong panig, nakamit kaya ng namayapang si Rodulfo ang hustisya? O depensa ng pagtatanggol ni Cecilio sa kanyang sarili ang kinatigan ng hukuman?

Bagama’t hindi kaila sa hukuman ng paglilitis na binawian ng buhay si Rodulfo mula sa mga tinamo niyang malulubhang sugat bunsod ng insidenteng naganap sa kanila ni Cecilio, hindi rin napag-alinlanganan ng hukuman ng paglilitis ang mga katotohanang kapwa inilahad ng Tagausig at Depensa—na pinagpukulan ni Rodulfo ng bato ang kanyang kapatid na si Cecilio bandang alas-8:30 ng umaga ng ika-20 ng Disyembre 2005 sa harap ng bahay ng kanilang kapatid na si Nicasio, dahilan upang tumakbo ang huli sa loob ng nasabing bahay; na kahit nasa loob na si Cecilio ay patuloy pa rin ang pamumukol ng bato ni Rodulfo at sinubukan pa nitong pasukin ang loob ng bahay; na nang makakita ng karit si Cecilio ay tinaga niya si Rodulfo; na tinangka ni Rodulfo na kunin ang nasabing karit, dahilan upang mataga itong muli; na nagpambuno ang magkapatid, gumulong sa kalsada at, bagaman hawak ni Cecilio ang karit, sigaw niya ng paghingi ng saklolo ang narinig dahil siya ay kinagat ni Rodulfo sa dibdib.

Sa kasong ito, kinatigan ng RTC Medina, Misamis Oriental ang panig ng Depensa. 

Binigyang-diin ng hukuman ng paglilitis ang mga kinakailangang elemento upang maitaguyod ang justifying circumstance na self-defense, alinsunod sa Artikulo 11 ng ating Revised Penal Code: 

(1) Mayroong unlawful aggression o hindi makatarungang pagsalakay ng biktima; (2) mayroong reasonable necessity o makatuwirang pamamaraan na ginawa ng taong dumedepensa sa kanyang sarili; at (3) walang sapat na pang-uudyok o lack of sufficient provocation sa parte ng taong dumedepensa sa kanyang sarili upang siya ay salakayin ng biktima.

Para sa hukuman ng paglilitis, naitaguyod ng ebidensya ng magkabilang panig na makatuwirang pagtatanggol sa sarili ang ginawa ni Cecilio. 

Ayon pa sa hukuman, kahit pa sabihin na ang pagtatanggol ng nasasakdal sa kanyang sarili ay hindi lisensya upang paslangin niya ang biktima na gumawa ng hindi makatarungang pagsalakay, hindi rin maaaring asahan na makakapag-isip nang malinaw ang nasasakdal upang makapagtimpi o makontrol ang kanyang mga kilos.

Dahil dito, minarapat ng hukuman ng paglilitis na igawad kay Cecilio ang hatol ng pagpapawalang-sala. Ang Desisyong ito ng RTC Medina, Misamis Oriental, na nilagdaan noong ika-1 ng Abril 2009, ay hindi na inapela o kinuwestyon pa.

Naging malinaw, batay sa ibinabang desisyon ng hukuman, na hindi ninais ni Cecilio na sa mismong mga kamay niya magwakas ang buhay ng sarili niyang kapatid. Hindi man napatawan ng kaparusahan si Cecilio, nawa ay nagdala pa rin ang hatol ng hukuman ng katahimikan sa kaluluwa ni Rodulfo. At kung sila man ay magkita nang muli ni Cecilio sa kabilang buhay, nawa ay magkaroon sila ng pagkakaayos at pagkakapatawaran para na rin sa kapwa nilang kapayapaan.

Dahil ‘di sapat ang ebidensya… Hustisyang inaasam ng pamilya ng biktima, ‘di nakamit

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Daing Mula sa Hukay | September 28, 2026

• 

ISSUE #412

Sa isang krimeng nangyari sa gabi, maaaring may saksi na magsabing nakita niya mismo kung sino ang gumawa, maaaring kilala niya ang taong iyon, maaaring ilang metro lamang ang kanilang pagitan, at maaari din niyang sabihin nang buong katiyakan na nakita niya mismo ang pananaksak. Ngunit, kapag kalayaan ng isang tao ang nakataya, hindi sapat na may nagturo lang.

Kailangan malinaw din kung gaano kaliwanag ang lugar? Ano talaga ang nakita ng saksi? May iba pa bang taong naroon? Magkakatugma ba ang kanyang mga salaysay? Ang ibang ebidensya ba ay sapat upang patunayan hindi lamang na may naganap na krimen, kundi kung sino talaga ang gumawa nito? Sapagkat, sa isang kasong kriminal, ang paratang laban sa akusado ay hindi awtomatikong nangangahulugang napatunayan na ang pagkakasala. Ang pagkakasala ay marapat na napatunayan ng ebidensya.

Ito ang maselang usaping sinuri sa kasong Homicide na may titulong People v. Laudes, Criminal Case No. 05-1322, na dininig ng Regional Trial Court, Branch 64, Labo, Camarines Norte, sa desisyong nilagdaan noong 10 Nobyembre 2016 at ibinaba noong 17 Nobyembre 2016 ni Honorable Acting Presiding Judge Roberto A. Escaro. 

Ang akusado, na tatawagin nating alyas “Daniel,” ay kinasuhan ng Homicide dahil sa pagkamatay ng isang lalaki na tatawagin naman nating alyas “Ramon.”

Ayon sa Impormasyon, bandang alas-8:30 ng gabi noong ika-14 ng Hunyo 2005, sa Purok 4, Brgy. Calabasa, Labo, Camarines Norte, umano ay inatake, sinaktan, at sinaksak ni Daniel si Ramon gamit ang isang matalim na bagay. Tinamaan umano ang biktima sa noo at kalaunan ay namatay.

Sa kanyang arraignment, hindi umamin sa kasalanan ang akusado. 

Ayon sa Tagausig, isa sa mga pangunahing saksi ay ang 11-anyos na anak ni Ramon, na tatawagin nating alyas “Mia.” 

Sinabi ni Mia na natutulog siya noon sa isang bodega kasama ang nakababatang kapatid ni Daniel nang magising siya dahil sa tahol ng mga aso. Pagtingin niya sa labas, nakita umano niya si Daniel na papunta sa kanilang bahay habang nagsasalita ng masasamang salita at hinahamon ang kanyang ama na lumabas.

Ayon pa sa kanya, binato umano ng akusado ang kanilang bahay. Nang lumabas ang kanyang ama, diumano ay nakita niyang sinaksak ito ni Daniel sa bahagi ng noo. Gumanti naman umano si Ramon at hinampas ang akusado gamit ang isang piraso ng kahoy. Sinabi rin ng bata na bago ang pananaksak ay narinig niyang minura at hinamon ng akusado ang kanyang ama. Pagkatapos ng insidente, pumasok umano siya sa bahay kasama ang kanyang ina. 

Sa cross-examination, sinabi ni Mia na malapit lamang siya sa kanyang ama nang mangyari ang insidente, humigit-kumulang dalawa at kalahating metro ang layo. Ngunit, inamin din niya na gabi noon at ang mga pinagmumulan lamang ng liwanag ay isang maliit na flashlight na hawak niya at isang gas lamp sa loob ng bodega. 

Tumestigo rin ang kinakasama ni Ramon, na si alyas “Elena.” 

Ayon sa kanya, natutulog sila ng biktima sa loob ng kanilang bahay nang may biglang bumato. Nang tingnan nila kung sino ang nasa labas, nakita umano nila si Daniel na nagsasabing lumabas sila ng bahay.

Naghain din ang Tagausig ng mga hospital at medical records na naging bahagi ng testimonya ng records officer ng Labo District Hospital. Kinilala nito ang medical record, outpatient record, at death certificate na nilagdaan ng doktor na tumingin sa biktima. Gayunman, inamin ng records officer sa cross-examination na wala siya nang gawin ng doktor ang mga entry na nakapaloob sa naturang mga dokumento. 

Sa kabilang banda, iba naman ang bersyon ng Depensa. Sa tulong ni Manananggol Pambayan, Atty. Franklin L. Suyat, mariing itinanggi ni  Daniel na siya ang sumaksak at pumatay kay Ramon. 

Ayon kay Daniel, bandang alas-8:00 ng gabing iyon ay papunta siya sa bahay ng kanyang pinsan. Habang dumaraan umano siya sa tapat ng bahay ni Ramon, bigla siyang hinampas nito gamit ang isang 2x2 na piraso ng kahoy. Nawalan umano siya ng malay. Nang magkamalay siya, nasa gilid na siya ng isang sapa. Mula roon ay nagtungo siya sa kanyang pinsan upang humingi ng tulong at pagkatapos ay nagpagamot sa ospital. Kinabukasan ay nagpasuri din siya sa Camarines Norte Provincial Hospital. 

Sa karagdagang direct examination na isinagawa ni Atty. Suyat, sinabi ni Daniel na kasama ni Ramon ang kinakasama nito nang siya ay hampasin. 

Ayon sa kanya, sinusubukan pa umano nitong awatin ang biktima, na noon ay lasing. Sinabi rin niyang wala silang dating alitan ni Ramon. Iniuugnay niya ang biglaang pananakit sa kanya sa perang humigit-kumulang P9,000.00 na dala niya noon at maaaring napag-interesan umano ng biktima.

Upang patunayan na siya mismo ay nagtamo ng mga pinsala, nagharap din ang Depensa ng mga dokumento kaugnay ng kanyang pagpapagamot. Sa cross-examination, itinanggi ni Daniel na inatake o sinaktan niya ang biktima. 

Sinabi rin niyang hindi niya alam kung bakit siya ang itinuro ng kinakasama at anak ni Ramon bilang salarin. Sa halip, itinuro niya ang isa niyang pinsan, na tatawagin nating “Nestor,” bilang taong pumatay kay Ramon.

Sa re-direct examination, ipinaliwanag niyang nakita niya noong gabing iyon sina Ramon at Nestor na nag-iinuman. 

Ayon sa kanya, dahil alam niyang maaaring magkaroon ng gulo kapag nalasing si Nestor, kung kaya’t binalaan pa niya ang biktima na huwag lumapit dito. 

Dito pumasok ang pangunahing usapin sa kaso. Napatunayan ba ng Tagausig, beyond reasonable doubt, na si Daniel nga ang pumatay kay Ramon?

Sa pagpasya sa kaso, ipinaliwanag ng hukuman na bagama't hindi pinagtatalunan na may taong namatay, hiwalay na usapin kung napatunayan naman ang pagkakakilanlan sa taong responsable sa kanyang pagkamatay. Binigyang-diin ng hukuman: “The first duty of the prosecution is not to prove the crime but to prove the identity of the criminal.” Ibig sabihin, bago pa man pag-usapan kung napatunayan ang lahat ng elemento ng krimen, kailangang matiyak muna na ang taong nililitis ang siya mismong gumawa nito.

Ang pagkakakilanlan sa akusado ay kailangang mapatunayan nang lampas sa makatuwirang pagdududa. Hindi maaaring ipagpalagay lamang na tama ang pagkilala dahil may isang saksi na nagturo sa kanya. 

Sa kasong ito, hindi naging kumbinsido ang hukuman sa pagkakakilanlan kay Daniel bilang salarin. Napansin nito na bagama't sinabi ni Mia na nakita niyang sinaksak ng akusado ang kanyang ama, lumitaw sa kanyang naunang sinumpaang salaysay at sa salaysay ng kanyang ina na mayroon pang ibang lalaki sa lugar nang mangyari ang insidente.

Sa salaysay ni Elena, si Daniel umano ang nasa labas at may hawak na bato, habang ang isa pang lalaki na si Nestor ay naroon din at may hawak na patalim. 

Sa sinumpaang salaysay naman ni Mia, nabanggit din si Nestor kaugnay ng pananaksak sa kanyang ina.

Para sa hukuman, ang presensya ng dalawang lalaki sa crime scene ay mahalagang pangyayari na nagbigay ng makatuwirang pagdududa kung sino talaga ang gumawa ng nakamamatay na pananaksak. Mahalaga rin ang kondisyon ng lugar nang mangyari ang insidente. 

Ayon mismo sa batang saksi, maliit na flashlight lamang ang hawak niya, habang isang gas lamp naman ang nasa loob ng bodega.

Binigyang-pansin ng hukuman ang ganitong kondisyon dahil mahalagang bahagi ng identification of evidence ang sapat na pagkakataon ng saksi upang makita nang malinaw ang salarin. 

Sa isang mabilis at marahas na insidenteng nangyari sa dilim, lalo pang kailangang tiyakin na ang pagkakakilanlan ay hindi bunga ng pagkakamali. 

May nakita ring problema ang hukuman sa medical evidence tungkol sa sanhi ng pagkamatay. Sa Certificate of Death, nakasaad ang myocardial infarction bilang immediate cause of death, intracranial hemorrhage bilang antecedent cause, at isang hinihinalang stab wound bilang underlying cause.

Samantala, sa hospital certification, ang nakatalang pinsala ay isang non-penetrating stab wound sa right temporofrontal area, na tinahi sa ospital. Ngunit, napansin ng hukuman na hindi iniharap ang doktor na mismong sumuri at gumamot sa biktima.

Ang records officer lamang ang tumestigo, at inamin niyang wala siya nang gawin ng doktor ang mga entry sa medical records. Dahil dito, walang doktor na nakapagpaliwanag sa hukuman kung paano naugnay ang sugat na natamo ng biktima sa myocardial infarction at intracranial hemorrhage na nakalagay sa kanyang death certificate.

Wala ring pagkakataon ang Depensa na ma-cross-examine ang doktor hinggil sa findings at sa mismong kaugnayan ng sugat sa pagkamatay. 

Sa puntong ito, binanggit ng hukuman ang De Liana A. Dela Llano v. Rebecca Biong, kung saan tinalakay ng Korte Suprema ang kahalagahan ng pagharap ng doktor na may personal na kaalaman sa nilalaman ng medical certificate upang maipaliwanag ang kanyang findings at mapasailalim ito sa cross-examination. 

Sa huli, nakita ng hukuman na maaaring may mga kahinaan din ang bersyon ng Depensa. Ngunit sa isang kasong kriminal, hindi ang kahinaan ng depensa ang batayan ng conviction. Ang dapat pagbatayan ay ang lakas ng ebidensya ng Tagausig.

Sinipi ng hukuman ang matagal nang tuntunin na kahit maaaring pagdudahan ang kawalang-sala ng akusado, kung maaari ding makatuwirang pagdudahan ang kanyang pagkakasala, hindi maaaring magkaroon ng conviction. Ang constitutional presumption of innocence ay nananatili hanggang sa mapatunayan ng Tagausig ang kabaligtaran nang lampas sa makatuwirang pagdududa. 

Sa kasong ito, hindi nakamit ang antas ng katiyakang iyon. May pagdududa kung sino talaga ang gumawa ng pananaksak. May ibang taong naroon sa pinangyarihan.

Limitado ang liwanag nang mangyari ang insidente. At ang medical evidence tungkol sa sanhi ng pagkamatay ay hindi lubusang naipaliwanag ng doktor na may personal na kaalaman dito. Dahil dito, pinawalang-sala si Daniel sa kasong Homicide dahil hindi napatunayan ng Tagausig ang kanyang pagkakasala beyond reasonable doubt. Iniutos din ng hukuman ang pagkansela at pagpapalaya ng property bond na inilagak para sa kanyang pansamantalang kalayaan. 

May isang taong namatay. May pamilyang nawalan ng ama, asawa, at mahal sa buhay. Para sa kanila, maaaring mahirap tanggapin na matapos ang mahabang paglilitis, walang taong nahatulan para sa pagkamatay na iyon. Iyon ang kanilang daing.

Sa kabilang banda, mayroon ding daing ang isang taong maaaring mawalan ng kanyang kalayaan dahil sa isang pagkakakilanlang kailangang suriin sa ilalim ng maliit na liwanag ng flashlight, sa gitna ng kaguluhan, at sa presensya ng isa pang taong maaaring sangkot sa pangyayari.

Hindi sinasabi ng acquittal na walang taong namatay. Hindi rin nito awtomatikong sinasabi kung sino talaga ang responsable sa kanyang pagkamatay. Ang sinasabi lamang nito ay hindi maaaring punan ng hinala ang puwang na iniwan ng ebidensya.

Ito ay susog sa dahilan na sa kasong kriminal, hindi sapat na maaaring ang akusado ang gumawa. Kailangang mapatunayan na siya nga ang gumawa, at kailangang mapatunayan iyon nang lampas sa makatuwirang pagdududa.

Doon nagtatagpo ang dalawang daing. Ang daing ng pamilyang naghahanap ng hustisya para sa buhay na nawala, at ang daing ng isang akusadong hindi maaaring pagkaitan ng kalayaan hangga't ang kanyang pagkakasala ay hindi napatutunayan sa antas ng katiyakang hinihingi ng batas.

Pagdalo sa binyagan, nauwi sa pananaksak at kamatayan

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Daing Mula sa Hukay | September 5, 2026

• 

ISSUE #411

Walang pinipiling oras ang krimen. Iyan ang isa sa mga nakalulungkot na reyalidad sa ating lipunan. 

Araw-araw na lamang nating nababasa, naririnig at nababalitaan na may mga taong nakararanas ng marahas na kapinsalaan. Ang higit pang nakalulungkot, kadalasan, ang mga biktima ay walang anumang ginawa na maaaring maging dahilan upang sila ay masadlak sa karahasan, at madalas, sila pa ang mga pawang walang kalaban-laban.

Tulad na lamang nina Novo at Mark, mga biktima sa kasong may pamagat na People of the Philippines vs. Allan Gere y Arquiza (Criminal Case Nos. 1644 and 884-14-322, April 18, 2007). Dadalo lamang sana sila sa isang binyagan, subalit ang kanilang buhay ay nalagay sa labis na kapahamakan. Ano nga ba ang nangyari sa kanila? Nakamit nga ba nila ang katarungan? Ang kanilang kuwento ay sama-sama nating subaybayan.

Sina Novo at Mark, kasama sina Marvin at Neil, ay nasa tawiran ng daang-bayan sa Aloran, Misamis Occidental, bandang alas-8:00 ng gabi, noong ika-16 ng Oktubre 2003, naghihintay ng masasakyan patungo sa Oroquieta City. Nakatakda silang dumalo sa salu-salo para sa isang binyagan. 

Diumano, may dalawang taong dumaan sa kanilang harapan, ang isa ay si Cocoy, at ang kasama umano nito ay bigla na lamang lumingon, sinuntok si Mark at sinaksak ng kutsilyo sa likod. Hindi na umano nakapanlaban pa si Mark.

Batay sa testimonya ni Marvin, dalawang dipa lamang ang layo niya kay Mark at sa salarin. Matapos ang ginawang pananalakay kay Mark, sinugod naman diumano ng salarin si Novo at sinaksak ito sa dibdib. Sinubukan diumano ni Mark na tumakbo patungo sa direksiyon ng bahay ng Kapitan ng barangay upang humingi ng saklolo, ngunit hinabol siya ng salarin at muling sinaksak sa likuran.

Diumano, madilim noong gabing iyon at walang hawak na pang-ilaw si Marvin. Nakuha lamang umano niya ang flashlight ng salarin matapos ang insidente ng pananaksak.

Maging siya umano ay hinabol din ng salarin at sa puntong iyon lamang niya nailawan ang mukha ng salarin at naaninagan ang itsura nito. Nakaligtas lamang diumano si Marvin dahil nakapagtago siya sa taniman ng lanzones.

Noong makalabas diumano siya sa kanyang pinagtaguan, tumambad sa kanya ang wala nang buhay na katawan ni Novo, habang si Mark naman ay nakita niya na isinakay na sa sasakyang pang-pulis at itinakbo sa ospital.Batay sa testimonya ni Mark, hindi niya kilala ang nabanggit na dalawang tao na dumaan sa kanilang harapan habang sila ay naghihintay ng masasakyan noong gabing iyon.

Kaya laking gulat na lamang umano niya nang siya ay suntukin at saksakin ng isa sa mga ito. Madilim diumano, kung kaya’t hindi niya nakilala kung sino ang dalawang iyon.

Tumakbo umano papunta kay Novo ang taong sumaksak sa kanya at sinaksak din si Novo. Dali-dali umano siyang nagpunta sa bahay ng Kapitan ng barangay ngunit wala ito roon, at isang nagngangalang Alice ang tumawag sa himpilan ng pulis upang humingi ng saklolo. Pagkarating ng mga pulis ay agad siyang dinala sa ospital.

Batay naman sa testimonya ni SPO3 Cawit ng Aloran Police Station, nakatanggap ang kanilang himpilan ng tawag ukol sa isang insidente ng pananaksak. Pagkarating nila sa pinangyarihan ng insidente, natagpuan nila na sugatan si Mark, kung kaya’t dinala nila ito sa pagamutan.

Si Mark diumano ang nagsabi sa kanila na ang kasama ni Cocoy ang salarin sa pananalakay. Diumano, pagbalik nina SPO3 Cawit sa pinangyarihan ng insidente ay natagpuan nila na nakahandusay ang katawan ni Novo sa kanal. Dinala pa umano nila si Novo sa pagamutan, ngunit idineklarang dead-on-arrival.

Nakita rin umano nila, SPO3 Cawit, noong gabing iyon si Cocoy at ipinaalam sa kanila na si Allan ang kasama niya noong naganap ang malagim na insidente. Dagdag pa ni SPO3 Cawit, berbal na inamin diumano ni Allan na siya ang may-akda ng pananalakay at pananaksak kina Novo at Mark.

Pinagsamang Murder at Frustrated Murder ang inihain laban kay Allan sa Regional Trial Court (RTC) ng Oroquieta, Misamis Occidental.Sa tulong at representasyon ni Manananggol Pambayan J.T.J. Chiong ng PAO-Oroquieta, Misamis Occidental, mariing itinanggi at pinabulaanan ni Allan ang mga paratang laban sa kanya. Giit pa ng Depensa, hindi lubos na napatunayan ng ebidensya ng Tagausig na si Allan ang salarin sa mga krimen.

Nangangalap lamang diumano ng ebidensya ang mga pulis. Batay sa testimonya ng saksi para sa Depensa na si Carlito, inimbitahan siya ng mga pulis sa himpilan noong gabi matapos na maganap ang malagim na insidente.

Tinanong diumano siya kung nasaan siya noong nagaganap ang pananaksak kay Novo pati na ng iba pang mga impormasyon kaugnay sa pagkamatay ng nasabing biktima. Pinauwi rin umano siya noong gabing iyon, at nalaman na lamang niya kinabukasan na inaresto na si Allan.

Matapos ang maingat na pag-aaral ng mga ebidensya at tala ng mga kaso na inihain laban kay Allan, isang bagay ang naging malinaw sa hukuman ng paglilitis – walang nakasaksi kung sino ang sumalakay kina Mark at Novo at ang pumaslang sa huli. Bagaman inialok ang testimonya ni Marvin bilang ebidensya para sa pag-uusig, hindi sumapat para sa hukuman ng paglilitis ang naturang testimonya sa pagtataguyod ng pagkakasala ni Allan nang higit pa sa makatuwirang pagdududa.

Naging kapuna-puna sa hukuman ng paglilitis na hindi nagkakatugma ang pahayag ng mga saksi para sa Tagausig. Mayroong pahayag si Marvin na nakita niya na sinuntok at sinaksak diumano ni Allan si Mark at na bumaling si Allan kay Novo at sinaksak din ang huli. Subalit, ipinahayag niya rin na madilim noong gabing iyon at wala siyang flashlight habang nagaganap ang pananaksak.

Hindi umano niya nakita ang mukha ng salarin o nakilala ito bunsod ng madilim na kapaligiran. Makailang-ulit din na ipinahayag ni Marvin na nakuha lamang niya ang flashlight matapos na masaksak ang dalawang biktima. Ayon din sa testimonya ni Marvin, nakita niya na sinuntok ni Allan si Mark at na noong gaganti na ang huli ay dalawang beses na sinaksak ni Allan si Mark sa likurang bahagi ng katawan nito.

Taliwas ito sa naging testimonya ni Mark na isang beses lamang diumano siya nasaksak sa kanyang likod. Para din sa hukuman ng paglilitis, kung totoo na sinuntok muna ni Allan si Mark ay dapat sa harap na bahagi ng katawan nasaksak ang huli.

Ang mga pagkakasalungat ng mga nasabing testimonya ay lubhang nagdulot ng pagdududa sa isipan ng hukuman ng paglilitis kaugnay sa partisipasyon ni Allan sa mga krimen na ipinaparatang sa kanya.

Pagpapaalala ng hukuman ng paglilitis, mahigpit na itinakda sa ating batas ang panuntunan ng pagpiprisinta ng ebidensya nang higit pa sa makatuwirang pagdududa bago mahatulan ng may sala ang sinuman sa anumang krimen. Kung hindi maitaguyod ng Tagausig nang walang pag-aalinlangan ang pagkakasala ng nasasakdal, mananatili ang pagpapalagay sa kanya na walang sala.

Sa mga kaso na inihain laban kay Allan, hindi nakumbinsi ang RTC Oroquieta, Misamis Occidental na naitaguyod ng panig ng Tagausig ang pagkakasala ni Allan nang higit pa sa makatuwirang pagdududa. Kung kaya’t, hatol ng pagpapawalang-sala ang iginawad sa kanya.

Ang nasabing Desisyon ng RTC ay nilagdaan noong ika-18 ng Abril 2007. Hindi na inapela o kinuwestyon pa ang nasabing desisyon ng hukuman.

Isa na namang pagpapaalala sa atin ang kuwento sa araw na ito: upang mapanagot ang pinaghihinalaang salarin ay kailangan ang pagkakakilanlan nito ay lubos na tukuyin.

Sadyang mahirap para sa mga biktima na makamit ang ganap na hustisya kung lubhang mayroong pagkukulang sa ebidensya.

Nawa, sa mga lumipas na taon ay nagawa nang matukoy nang may kasiguruhan kung sino ang totoong naglagay kay Mark sa labis na kapahamakan, at kay Novo, sa kanyang kamatayan.