Karapatan at proteksyon laban sa puwersahang pag-amin

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | January 11, 2026

Sa ilalim ng ating Saligang Batas at ng Republic Act (R.A.) No. 7438 o mas kilala sa tawag na “An Act Defining Certain Rights of Person Arrested, Detained or Under Custodial Investigation as Well as the Duties of the Arresting, Detaining, and Investigating Officers and Providing Penalties Thereof,” naging malinaw na polisiya ng ating estado na bigyang halaga ang dignidad ng bawat tao at bigyan ng kasiguraduhan at pangangalaga ang mga karapatang pantao.

Binibigyang garantiya ng estado sa pamamagitan ng R.A. No. 7438 at Seksyon 12, Artikulo III ng 1987 Philippine Constitution ang mga iba’t ibang karapatan ng isang taong inaresto, nakadetine, at nasa ilalim ng custodial investigation. Sakop ng custodial investigation ang pagbibigay ng imbitasyon sa isang taong pinaghihinalaang gumawa ng isang krimen upang siya ay maimbestigahan ukol dito. Ang taong ito ay isasailalim sa kustodiya ng mga pulis o awtoridad para sumagot sa isinasagawang imbestigation na may kinalaman sa isang krimeng naganap. Kapag ang isang tao ay sumailalim na sa pagtatanong ng mga awtoridad sa kung anong kinalaman niya sa isang krimen o ang nasabing tao ay mawalan na ng kalayaan para gumalaw nang ayon sa kanyang kagustuhan, dito na papasok ang garantiya ng ating Saligang Batas at RA 7438 para maprotektahan ang mga karapatan ng nasabing tao na sumasailalim sa pagtatanong.   

Ayon sa mga nabanggit na batas, ang isang tao na isinasailalim sa custodial investigation ay may karapatang manahimik at magkaroon ng isang mahusay at independenteng abogado na kanyang pinili. Siya rin ay may karapatang mabasahan o masabihan ng kanyang mga karapatang manahimik at magkaroon ng sariling abogado. 

Kung ang taong iniimbestigahan ay walang kakayahang kumuha ng kanyang sariling abogado, may karapatan siyang mabigyan ng estado ng isang abogado. Ang mga karapatang ito ay hindi maaaring talikdan ng isang taong iniimbestigahan maliban lamang kung ang pagtalikod dito ay nakasulat at ginawa sa harap ng isang abogado.

Sa isang imbestigasyon, mahigpit na ipinagbabawal ang paggamit ng awtoridad na nag-iimbestiga ng dahas, pamimilit, pananakit, pananakot, pagpapahirap, o anumang paraan na maaaring makakaimpluwensiya sa taong iniimbestigahan na magbigay ng impormasyong labag sa kanyang kalooban at pag-iisip. Anumang uri ng pag-amin na makuha sa ganitong paraan ay hindi maaaring gamiting ebidensya laban sa taong umamin sa kahit saang hukuman.

May karapatan din ang iniimbestigahan na mabisita ng kanyang mga malalapit na kaaanak, maging ng kanyang doktor, pari o ministro ng relihiyong kanyang kinabibilangan na kanyang mapili. May karapatan din siyang madalaw ng kanyang abogado o ng isang pribadong organisasyon na kinikilala ng Commission on Human Rights. Kabilang sa mga malalalapit na kaanak ang asawa, nobyo o nobya, magulang, anak, kapatid, lolo, tito, tita, pamangkin, guardian, ward, at apo. 

Ang mga pulis o awtoridad na lumabag sa mga isinasaad na probisyon ng mga nasabing batas, partikular sa pagsasabi ng mga karapatan ng taong iniimbestigahan, ay maaaring maparusahan ng pagbayad ng P 6,000 na multa o pagkakakulong ng walo hanggang 10 taon, o parehong multa at pagkakakulong. 

Parehong kaparusahan din ang igagawad sa mga awtoridad na hindi nagbigay ng abogado, kapag ang taong iniimbestigahan ay walang kakayahang kumuha ng kanyang sariling abogado.

May kaparusahan din ang pagbabawal na madalaw ang taong iniimbestigahan ng kanyang mga kaanak, abogado, doktor, o pari na kanyang ipinatawag.             

Sa lahat ng oras na nangyayari ang naturang pagsisiyasat o pagtatanong, ang mga pulis o awtoridad na nagsasagawa nito ay dapat na palagiang isaalang-alang ang mga nasabing karapatan dahil ang anumang paglabag sa mga ito ay may katumbas na kaparusahan.

Solicitation permit para sa proyekto ng imprastruktura ng paaralan

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | January 9, 2026

Dear Chief Acosta,

Nakatatanggap ako ng liham mula sa pribadong paaralan ng anak ko na humihiling ng donasyon upang suportahan ang kasalukuyang pagpapatayo ng multi-purpose gymnasium. Ayon sa liham, gagamitin ang nasabing gym para sa mga aktibidad sa paaralan at mga kaganapang panlipunan ng mga estudyante at guro. Kailangan ba ng permit sa pagsasagawa ng ganitong uri ng solicitation? Nais ko sanang maliwanagan sa paksang ito. Salamat. – Solei

---

Dear Solei,

Malalim na nakatanim sa kaugaliang Pilipino ang diwa ng bayanihan. Likas sa kultura ng mga Pilipino ang pagtulong at paglingap sa kapwa. Kaya kinailangan maglagay ng malinaw na patakaran para sa mga nagsasagawa ng donation drives. Nakasaad sa Section 2 ng Presidential Decree No. 1564, o mas kilala bilang Solicitation Permit Law, na kahit sino—tao, kumpanya, organisasyon, o grupo—na magsasagawa ng donation drive ay kailangan munang kumuha ng permit:

“Section 2. Any person, corporation, organization, or association desiring to solicit or receive contributions for charitable or public welfare purposes shall first secure a permit from the Regional Offices of the Department of Social Services and Development as provided in the Integrated Reorganization Plan. Upon the filing of a written application for a permit in the form prescribed by the Regional Offices of the Department of Social Services and Development, the Regional Director or his duly authorized representative may, in his discretion, issue a permanent or temporary permit or disapprove the application. In the interest of the public, he may in his discretion renew or revoke any permit issued under Act 4075.”

Ang Department of Social Services and Development, na ngayon ay kilala bilang Department of Social Welfare and Development (DSWD), ang ahensyang may tungkuling mamahala sa pagsasagawa ng public solicitations. Kaya naman, bago gumawa ng solicitation para sa mga charitable o public welfare na gawain, kinakailangan munang kumuha ng permit mula sa DSWD.

Upang sagutin ang iyong katanungan, sa pangkalahatan, ang lahat ng gustong magsagawa ng solicitation ay kailangan munang kumuha ng permit mula sa DSWD. Gayunpaman, sa ilalim ng Article V, Section B ng DSWD Memorandum Circular No. 9 series of 2024, na may petsang 7 Marso 2024 at kilala bilang Revised Guidelines in the Processing and Issuance of Regional and National Public Solicitation Permits, may mga nakasaad na mga exemptions o mga sitwasyon na hindi na kailangan pang kumuha ng public solicitation permit. Isa na rito ang public solicitation na isinasagawa ng mga paaralan, unibersidad o kolehiyo:

“The following shall be exempted from securing public solicitation permits:

1. Organizations, agencies, and corporations created by laws that specifically confer them with authority to solicit for charitable, and/or public welfare purposes such as but not limited to United Nations (UN) Agencies, instruments, and missions as covered by the UN Charter;

2. Solicitation activities for religious purposes that are conducted by the members of the congregation within religious sanctuaries (e.g., construction of church, mosque, or any structure for worship; evangelization or propagation of faith; welfare program of the church or congregation to their members);

However, religious organizations conducting solicitation activities for charitable and public welfare activities shall be required to secure a solicitation permit from the DSWD.

3. Solicitation activities conducted within and among officemates, clan members, social/civic groups, or associations such as alumni associations, fraternities, or sororities:

4. Solicitation activities conducted by and within schools/universities/colleges for purposes of supporting scholars and infrastructure projects;

5. Caroling during Christmas seasons and other religious festivities;

6. Request for support of a person from government agencies such as but not limited to DSWD and LUs assistance programs whose mandate includes providing support or financial assistance such as but not limited to medical assistance, educational assistance, transportation assistance, and burial assistance; and

7. Fundraising activities conducted by the Sangguniang Barangay for Barangay Projects in accordance with Section 391 of RA No. 7160, undertaken only in one city or municipality as per Book Ill, Title II, Chapter 3 of RA No. 7160.”

Samakatuwid, ang solicitation na isinasagawa ng paaralan para sa layuning magpatayo ng isang multi-purpose gymnasium ay maaaring ma-exempt o hindi na kailangan pang kumuha ng permit, kung mapatutunayan na ang pangangalap ng donasyon ay tanging para lamang sa nasabing infrastructure project. 

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.

Delay na pagsampa ng kaso, ‘di nakakasira sa kredibilidad ng saksi

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | January 9, 2026

Dear Chief Acosta,

Saksi ako sa isang krimen. Inaamin kong may katagalan bago ko naipon ang lakas ng loob, dahil sa takot, upang magsampa ng reklamo at ituloy ang pagsasampa ng kaso. Dahil dito, may nagsabi sa akin na diumano ay maaaring maapektuhan ang aking kredibilidad bilang testigo dahil sa pagkaantala o “delay” sa pagrereklamo ko. Nais kong malaman kung totoo bang makasasama sa aking pagiging saksi ang aking pag-antala bago ko itinuloy ang pagsasampa ng kaso. – Jolly

---

Dear Jolly, 

Ang sagot sa iyong katanungan ay matatagpuan sa mga kaugnay na desisyon ng Korte Suprema na sinasabi na ang pagkaantala sa pag-ulat ng isang krimen o sa pagsasampa ng reklamo ay hindi awtomatikong sumisira sa kredibilidad ng isang testigo, lalo na kung ang naturang pagkaantala ay may sapat at makatwirang paliwanag.

Kaugnay nito, ipinaliwanag ng Korte Suprema sa kasong People vs. Fernandez (G.R. No. 134762, July 23, 2002), sa panulat ni Honorable Associate Justice Leonardo A. Quisumbing, ang mga sumusunod:

“Appellant’s allegation that it took Mrs. Bates more than nine months to make a criminal accusation against him before the police is, thus, correct. However, delay in reporting the crime or identifying the malefactors does not affect the credibility of a witness for as long as the delay is sufficiently explained. When the police queried Mrs. Bates why she waited until appellant was arrested before filing her complaint with them, she disclosed that she feared appellant might kill her, too. Fear of reprisal has been accepted by this Court as an adequate explanation for the delay or vacillation in filing criminal charges. The delay in making the criminal accusation having thus been explained, her credibility as a witness remains unimpaired.” 

Alinsunod sa nabanggit, kinikilala ng batas at ng ating mga hukuman na ang takot, pangamba, o kakulangan ng lakas ng loob—lalo na sa harap ng banta o panganib—ay mga lehitimong dahilan kung bakit maaaring maantala ang pagsasampa ng reklamo.

Batay sa iyong salaysay, ang dahilan ng iyong pagkaantala ay ang kakulangan mo noon ng lakas ng loob upang ituloy ang kaso. Ang ganitong kalagayan ay maaaring maituring na katulad ng mga sitwasyong kinikilala ng Korte Suprema bilang sapat na paliwanag. Dahil dito, ang iyong pag-antala sa pagrereklamo ay hindi basta maaaring gawing batayan upang kwestyunin o sirain ang iyong kredibilidad bilang testigo. Tandaan na sa usapin ng pagkaantala sa pagsampa ng reklamo, ang mahalaga ay ang pagkakaroon ng makatwirang paliwanag dito at ang pagkakatugma ng iyong salaysay sa iba pang ebidensiya sa kaso.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.