Karapatan ng maliliit na tindahan na maningil sa mga ayaw magbayad ng utang

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | October 11, 2026

Sa ating pamayanan, lalo na sa mga matataong lugar, may mga kapitbahay tayong nagsisimula ng maliit na negosyo katulad ng pagtitinda sa harap ng kanilang mga kabahayan.

Nakatutulong din ito upang matugunan ang kanilang pang-araw-araw na pangangailangan. Subalit sa pagtayo ng negosyong ito, hindi rin maiwasan na kakambal nito ang peligrong may mga mangungutang at ayaw nang magbayad sa nagtitinda at lalabas pang masama ang ugali nito kapag naningil na siya.

Nakalulungkot namang malaman na ang may-ari ng isang maliit na tindahan ang lalabas pang masama sa mga nagkakautang sa kanya gayong siya ay naniningil lamang sa kanyang mga kakilala, kapitbahay at suki na pinakikisamahan niya kaya niya sila pinautang.

Sadyang ganyan talaga ang nangyayari at marami talaga ang mainam lamang makiusap kapag sila ay nangungutang subalit matapang na sa oras ng singilan. Kasama na ito sa mga panganib na maaaring harapin ng isang nagnenegosyo, bagamat ito ay maliit na tindahan lamang.

Mayroon iyong hindi sila mabayaran dahil wala talagang pambayad ang nakautang o kaya naman ay ayaw lang talaga nilang bayaran ito. 

Sa ating batas, partikular na ang Article 19 ng New Civil Code of the Philippines, dito ay nakasaad na:

“Every person must, in the exercise of his rights and in the performance of his duties, act with justice, give everyone his due and observe honesty and good faith”.

Ang probisyon ng batas na ito ay nagtuturo sa bawat isa na respetuhin ang karapatan ng bawat tao at sa paggamit ng isang tao ng kanyang karapatan, ito ay may kaakibat na obligasyon na ibigay ang nararapat sa kanyang kapwa tao. Ang bawat tao, sa paggamit ng kanyang karapatan at sa pagtupad ng kaniyang mga tungkulin, ay dapat kumilos nang may katarungan, ibigay ang nararapat sa iba, at magpamalas ng katapatan at kabutihang hangad. Kaugnay nito, ang sinumang tao na nayurakan ang karapatan ay maaaring magsampa ng kaso upang hingin ang danyos ng pinsalang natamo, sang-ayon sa probisyon ng sumusunod na artikulo, kung saan sinasabi na:

“Art. 20. Every person who, contrary to law, wilfully or negligently causes damage to another, shall indemnify the latter for the same.”

Gamit ang mga nabanggit na probisyon ng batas, malinaw na may karapatan ang nagpautang na maningil sa mga nagkautang sa kanya dahil sila ay may obligasyong magbayad. Ginamit at kinain naman nila ang mga bagay na inutang nila sa tindahan, kaya marapat lamang naman na ang nagtitinda ay kanilang bayaran. Kung hindi sila magbabayad, may karapatan ang nagtitinda na magsampa ng kaso upang singilin ang kabayaran ng kanilang inutang.

 Ang mabuting gawin ng nagtitinda ay habaan ang kanyang pasensiya sa kanyang paniningil upang maiwasang siya ay mapaaway. Kung hindi sila makuha sa magandang pakiusapan, ay maaaring idulog ng nagtitinda ang kanyang problema sa barangay para siya at ang nangutang ay pagharapin at pag-usapan nila sa harap ng Lupon ang pagbabayad nila at masingil ang angkop na kabayaran ng mga pautang.

Kung hindi naman ito uubra ay maaaring dumulog sa small claims court para roon na sila sampahan ng kasong Collection of Sum of Money upang masingil ang halaga ng mga ipinautang, alinsunod sa Article 1595 ng nabanggit na Code na nagsasabing:

 “Where, under a contract of sale, the ownership of the goods has passed to the buyer, and he wrongfully neglects or refuses to pay for the goods according to the terms of the contract of sale, the seller may maintain an action against him for the price of the goods.”

Sa kabila ng lahat ng ito, ipinapayo ng inyong abang lingkod na huwag na lamang magpautang ng malaki kung hindi naman marunong magbayad ang pinautang sapagkat ang pag-aasunto para makasingil ay sadyang matagal at nakakaubos din ng oras.

Protektado ba ang trade name kahit walang trademark registration

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | October 10, 2026

Dear Chief Acosta,

Nais ko lamang pong malaman kung ang pangalang ginagamit ng isang negosyo bilang trade name ay protektado pa rin ng batas kahit hindi ito nakarehistro bilang trademark. Maaari po ba itong gamitin at iparehistro bilang trademark ng ibang negosyo? — Ser Clifford

---

Dear Ser Clifford, 

Ang sagot sa iyong katanungan ay matatagpuan sa Republic Act (R.A.) No. 8293, o ang Intellectual Property Code of the Philippines, at sa kaugnay na desisyon ng Korte Suprema. Para sa iyong kaalaman, nakasaad sa Section 165.2 ng nasabing batas:

“(a) Notwithstanding any laws or regulations providing for any obligation to register trade names, such names shall be protected, even prior to or without registration, against any unlawful act committed by third parties.

(b) In particular, any subsequent use of the trade name by a third party, whether as a trade name or a mark or collective mark, or any such use of a similar trade name or mark, likely to mislead the public, shall be deemed unlawful.” 

Malinaw sa nasabing probisyon na maaaring protektahan ang isang trade name kahit bago pa ito iparehistro o kahit hindi ito nairehistro. Labag din sa batas ang kasunod na paggamit ng ibang tao sa naturang trade name, kahalintulad na trade name o mark, at kung ito ay malamang nanlilinlang sa publiko.

Kaugnay nito, ang kaso ng Campbridge Waterproofing Systems, Inc., represented by Campbridge Paints, Inc. vs. Greenseal Products (M) Sdn. Bhd. and Greenseal Philippines Corporation, G.R. No. 269302, January 22, 2025, sa panulat ni Honorable Associate Justice Jhosep Y. Lopez, ay makakapagbigay-linaw sa usapin ng trade name at trademark. Sa usapin ng trademark, muling kinilala ng Korte ang patakarang inilatag sa Zuneca Pharmaceutical vs. Natrapharm, Inc. na:

“At present, as expressed in the language of the provisions of the IP Code, prior use no longer determines the acquisition of ownership of a mark in light of the adoption of the rule that ownership of a mark is acquired through registration made validly in accordance with the provisions of the IP Code.” 

Gayunman, hindi nangangahulugan na maaaring gamitin ang trademark registration upang angkinin ang isang trade name na hiwalay na pinoprotektahan ng batas. Dagdag ng Korte Suprema:

“[T]his Court reiterated that ‘under Philippine law, a trade name of a national of a State that is a party to the Paris Convention, whether or not the trade name forms part of a trademark, is protected “without the obligation of filing or registration.”’

Here, respondent's trade name was used in the Philippines since 2004 and registered in the Philippines with the SEC since 2006, before petitioner applied for trademark registration in 2009. As such, petitioner's registration of respondent's trade name as a trademark is contrary to law and is a ground for cancellation of its registration.” 

Samakatuwid, bagama't ang pag-aari ng isang trademark ay bilang pangkalahatang tuntunin, nakukuha sa pamamagitan ng wastong pagpaparehistro, hiwalay namang pinoprotektahan ng Section 165 ng Intellectual Property Code of the Philippines ang isang trade name kahit bago o walang trademark registration. Kung ang kasunod na paggamit ng kapareho o kahalintulad na trade name bilang trademark ay maaaring makalito o makapanlinlang sa publiko, maaari itong ituring na labag sa batas at maging batayan ng kanselasyon ng rehistro ng isang trademark.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay.

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.

May pananagutan ba ang boksingero ‘pag namatay ang kalaban?

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | October 9, 2026

Dear Chief Acosta,

Mahilig po akong manood ng propesyonal na boxing. Nais ko lamang pong malaman kung sakaling ang isang propesyonal na boksingero ay malubhang masugatan o mamatay matapos tamaan ng kanyang kalaban sa isang opisyal na laban, awtomatiko po bang mananagot ang boksingerong nakasuntok sa kanya? — Orsted

---

Dear Orsted, 

Ang sagot sa iyong katanungan ay matatagpuan sa ating mga batas, sa mga patakaran ng Games and Amusements Board (GAB), at sa kaugnay na mga desisyon ng Korte Suprema.

Para sa iyong kaalaman, nakasaad sa Article 40 ng Amended Manual Governing Professional Boxing in the Philippines, na inaprubahan sa ilalim ng GAB Resolution No. 2019-15, Series of 2019, ang patakaran sa kaso ng pagkamatay o malubhang pagkakasugat ng isang propesyonal na boksingero. Kaugnay nito, nakasaad: 

“ARTICLE 40. INVESTIGATION IN CASE OF DEATH OR SERIOUS INJURY (As amended on December 10, 1976)

In case of death or serious injury to a boxer, the Board shall immediately order an investigation to determine whether the death or serious injury resulted from the negligence, incompetence or malice of any person, or from circumstance not reasonably within the control of anyone. The Board shall proceed against the guilty party, if any is found after due hearing, in accordance with applicable laws and rules and regulations.”

Samakatuwid, sa kaso ng pagkamatay o malubhang pagkakasugat ng isang propesyonal na boksingero, inaatasan mismo ng nasabing patakaran ang GAB na magsagawa ng imbestigasyon upang matukoy kung ito ay bunga ng kapabayaan, kawalan ng kakayahan o masamang hangarin ng sinumang tao, o ng pangyayaring wala sa makatwirang kontrol ng sinuman.

Kaugnay nito, sa kasong Romulo Abrogar and Erlinda Abrogar vs. Cosmos Bottling Company and Intergames, Inc., G.R. No. 164749, March 15, 2017, sa panulat ni Honorable Chief Justice Lucas P. Bersamin, tinalakay ng Korte Suprema ang pananagutan na nagmumula sa kapabayaan at ang kaugnayan nito sa pinsalang naganap ukol sa pagkamatay ng isang kalahok sa isang marathon. Ayon sa Korte Suprema:

“[T]here must be not only proof of damage and negligence, but also proof that the damage was the consequence of the negligence.”

Tinalakay rin sa kasong Abrogar (na nabanggit sa itaas), ang doctrine of assumption of risk. Ipinaliwanag ng Korte Suprema na ang nasabing doktrina ay nakabatay sa kusang pagtanggap ng isang tao sa isang panganib na alam at nauunawaan niya. Bilang depensa sa kaso ng kapabayaan, sinabi ng Korte Suprema na:

“[P]laintiff must know that the risk is present; (2) he must further understand its nature; and (3) his choice to incur it must be free and voluntary. Knowledge of the risk is the watchword of assumption of risk.”

Ang pagkamatay o malubhang pagkakasugat ng isang propesyonal na boksingero ay hindi, sa sarili lamang nito, nangangahulugang awtomatikong mananagot ang kaniyang kalaban. Alinsunod sa Article 40 ng nabanggit na GAB rules, kinakailangan munang matukoy kung ang pagkamatay o pinsala ay bunga ng kapabayaan, kawalan ng kakayahan o masamang hangarin ng sinumang tao, o ng pangyayaring wala sa makatwirang kontrol ng sinuman.

Kaugnay nito, maaari ring gamitin ang doktrina sa kaso pa rin ng Abrogar. Kinakailangan na may ugnayan ng sanhi at bunga sa pagitan ng sinasabing kapabayaan at ng pinsalang naganap upang magkaroon ng pananagutan batay rito. Maaari ring maging mahalaga, depende sa mga pangyayari, kung ang panganib na nagdulot ng pinsala ay isang panganib na alam, nauunawaan, at kusang hinarap ng kalahok.       

Samakatuwid, ang pananagutan sa ganitong sitwasyon ay hindi nakabatay lamang sa katotohanang may nasugatan o namatay sa laban, kundi sa mga partikular na pangyayari at sa sanhi ng naturang pinsala o pagkamatay.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyong iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay.

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.