Mga epekto ng gadgets sa mental health at pag-uugali ng mga kabataan

ni PAO Deputy Chief Dr/Atty. Erwin P. Erfe, M.D. @Sabi ni Doc | April 12, 2026

Dear Doc Erwin,

Maraming salamat po sa inyong patuloy na pagbabahagi ng makabuluhang kaalaman sa Sabi ni Doc column ng BULGAR. Bilang isang masugid na tagasubaybay, malaking tulong sa aming pang-araw-araw na pamumuhay ang inyong mga artikulo.

Ako po ay may mga anak na madalas gumagamit ng cellphone, tablet, at computer para sa pag-aaral at libangan. Napapansin ko na minsan ay umaabot na sila ng madaling-araw sa paggamit ng gadgets.

Nais ko sanang magtanong tungkol sa screen time. Ano ba ang tamang limitasyon ng screen time para sa mga bata ayon sa kanilang edad? Ano ang maaaring epekto ng sobrang paggamit ng gadgets sa kanilang pamumuhay? Totoo bang nakakaapekto ito sa kanilang mental health at behavior? Ano rin ang mga simpleng paraan upang matulungan silang magkaroon ng balanse sa paggamit ng gadgets? Maraming salamat po sa inyong gabay.

— Anita

---

Ang screen time o oras ng paggamit ng gadgets ay bahagi na ng pang-araw-araw na buhay ng bata at matanda. Kabilang dito ang panonood ng telebisyon at paggamit ng cellphone, tablet, at computer para sa trabaho, pag-aaral, at libangan. Dahil dito, mahalagang malaman kung gaano karami ang sapat at ligtas na paggamit nito.

Ayon sa mga rekomendasyon mula sa mga organisasyon tulad ng World Health Organization at American Academy of Pediatrics, may gabay sa tamang screen time batay sa edad. Para sa mga batang wala pang dalawang taong gulang, inirerekomenda ang pag-iwas sa screen maliban sa video calls. 

Para sa edad dalawa hanggang limang taong gulang, nililimitahan ito sa hanggang isang oras bawat araw, at mas mainam kung may gabay ng magulang at de-kalidad ang pinapanood. Para sa mga batang anim hanggang labindalawang taong gulang, inirerekomenda ang isa hanggang dalawang oras bawat araw, habang inuuna ang tulog, pag-aaral, at pisikal na aktibidad. Sa mga kabataan at matatanda, walang eksaktong limitasyon, ngunit binibigyang-diin ang balanse at pag-iwas sa labis na paggamit, lalo na bago matulog.

Sa isang pag-aaral na inilathala sa JAMA Pediatrics noong 2019, nakita na ang mga batang lumalampas sa dalawang oras na screen time bawat araw ay nagkaroon ng mas mababang kasanayan sa wika at sa pag-iisip. Sa isa pang pag-aaral sa The Lancet Child & Adolescent Health noong 2018, ipinakita na ang mga batang may sapat na tulog, limitadong screen time, at regular na pisikal na aktibidad ay mas may maayos na kalusugang pisikal at mental.

May malinaw na epekto ang sobrang paggamit ng gadgets. Sa mga bata, ito ay nauugnay sa kakulangan sa tulog, hirap sa atensyon, at pagtaas ng panganib ng pagtaba dahil sa kakulangan sa pisikal na aktibidad. Nakikita rin ang pagbabago sa pag-uugali tulad ng pagiging iritable at pagtaas ng antas ng pagkabalisa. Sa mga matatanda, karaniwang nararanasan ang pagkapagod ng mata, pananakit ng leeg at likod, mababang kalidad ng tulog, at pagkapagod ng isip. Sa isang pag-aaral sa Sleep Health Journal noong 2020, ang paggamit ng gadgets bago matulog ay konektado sa mas maikling oras ng tulog at hindi sapat na pahinga.

May ilang pag-aaral na nagpapakita ng benepisyo ng screen time kapag tama ang paggamit nito. Nakakatulong ito sa pag-aaral, trabaho, at komunikasyon. Sa panahon ng online learning at work from home, mahalaga ang papel ng gadgets sa pang-araw-araw na gawain. Dahil dito, hindi layunin ang ganap na pag-iwas, kundi ang maayos na pagkontrol ng oras at paggamit.

Upang makamit ang balanse, mahalagang magtakda ng malinaw na oras ng paggamit. Halimbawa, maaaring iwasan ang gadgets habang kumakain at itigil ang paggamit nito isang oras bago matulog. Mainam din na magtalaga ng mga lugar sa bahay na walang gadgets, tulad ng kwarto ng bata. Mahalaga rin ang papel ng magulang at nakatatanda bilang halimbawa, dahil ginagaya ng mga bata ang kanilang nakikita. Dapat ding hikayatin ang ibang aktibidad tulad ng pagbabasa, paglalaro sa labas, at pakikipag-usap sa pamilya. Ang screen time ay kailangang bantayan hindi lang sa tagal ng oras, kundi pati sa kalidad ng pinapanood.

Mahalagang suriin ang epekto ng oras na ginugugol sa paggamit ng screen sa tulog at kalusugan, maging sa pakikipag-ugnayan sa iba. Sa ganitong paraan, matutukoy kung balanse pa ang paggamit ng gadget.

Ang screen time ay bahagi na ng modernong pamumuhay. Hindi ito mawawala, ngunit ang wastong paggamit nito ay may malaking epekto sa kalusugan. Ang tamang screen time ay hindi lamang nakabase sa tagal ng oras, kundi sa kalidad ng paggamit, uri ng nilalaman ng mga pinapanood o kinokonsumong media, at sa epekto nito sa ating katawan at isipan. (GPM)

---

Maraming Salamat sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa’y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan. Kung may mga katanungan pa, mag-email lamang sa Sabi ni Doc sa e-mail address na erwin.erfe@gmail.com o sa doc.bulgar@gmail.com