Mararahas na online games, higpitan na bago pa mahuli ang lahat

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | June 28, 2026

Sunud-sunod ang mga trahedyang kinasasangkutan ng mga mag-aaral.

Noong mga nakaraang linggo, umugong sa mga pahayagan, radyo, telebisyon at iba't ibang social media platform ang trahedyang kumitil sa buhay ng dalawang manlalaro ng Ateneo de Manila University basketball team.

Sina Rene Baterbonia at Divine Adili ay tinangay ng malalakas na alon at nalunod sa Dipaculao, Aurora noong Hunyo 8, 2026.

Kasalukuyang iniimbestigahan sina Head Coach Tab Baldwin at Team Manager Christopher Quimpo kaugnay ng insidente. Umani ng matinding batikos ang administrasyon ng unibersidad, at isinusulong na rin ng iba't ibang kampo ang pagsasampa ng kaso laban sa mga itinuturong may pananagutan.

Makalipas ang dalawang linggo, noong Hunyo 22, 2026, bandang alas-9:20 ng umaga, dalawang kabataang may dalang baril ang pumasok sa mga silid-aralan ng San Jose National High School at pinaputukan ang mga estudyante. Tatlong mag-aaral na may edad 16 at 17 ang nasawi, habang dalawa pa ang sugatan.

Sa simula ay nakilala lamang sa kanilang mga alyas na Rod, 15, at Nash, 14, ang dalawang suspek. Ang baril na ginamit ni Nash ay pag-aari umano ng kanyang tiyahing pulis na nakatalaga sa Police Regional Office 8, habang ang ginamit naman ni Rod ay pag-aari ng isang security agency sa Cebu.

Tulad ng trahedya sa Aurora, umani rin ng matinding batikos ang pamamaril sa Tacloban. Lalong umigting ang usapin dahil kapwa menor-de-edad ang dalawang suspek.

Ayon sa Juvenile Justice and Welfare Act of 2006 o Republic Act No. 9344, ang edad ng criminal responsibility sa Pilipinas ay 15 taong gulang. Ang batang 15 taong gulang pababa na nakagawa ng krimen ay hindi agad sinasampahan ng kaso kundi inilalagay sa isang intervention o rehabilitation program sa ilalim ng pangangasiwa ng mga social worker at lokal na pamahalaan. Samantala, ang mga nasa edad 15 hanggang wala pang 18 ay maaaring managot sa batas kung mapatutunayang kumilos sila nang may sapat na pag-unawa sa kanilang ginawa.

Mabilis namang nagpahayag ng kanyang posisyon si Senador Robinhood Padilla. Iminungkahi niyang amyendahan ang Republic Act No. 9344 at ibaba sa 10 taong gulang ang minimum age of criminal responsibility.

Kasabay nito, naglipana rin ang iba't ibang reaksyon sa social media. Sa isang post, iginiit ng isang netizen na "alam na alam" nina Rod at Nash ang kanilang ginagawa at ipinakita pa ang umano'y palitan ng kanilang mga text message bilang patunay. May iba namang nagsabing ginagamit ng ilang kabataang sangkot sa krimen ang pagiging menor-de-edad bilang pananggalang, sa paniniwalang hindi sila makukulong.

Hindi na bago ang ganitong uri ng argumento. Ito rin ang lohikang ginamit noon upang bigyang-katwiran ang extrajudicial killings—na ang pinakamabilis na paraan upang malutas ang krimen ay ang pagpatay sa mga kriminal. Para sa ilan, hindi na umano kayang magbago ang mga ito kaya dapat na lamang silang lipulin.

Libu-libong hinihinalang drug pusher at drug user ang napatay noong nakaraang administrasyon. Ngunit matapos ang napakaraming nasawi, tuluyan na nga bang nawala ang problema sa ilegal na droga? Kung ang sagot ay hindi, malinaw na hindi sapat ang dahas bilang pangmatagalang solusyon sa kriminalidad.

Kaagapay ng ganitong pananaw ang panawagang ibalik ang death penalty. Noong panahon ni dating Pangulong Joseph Estrada, pitong lalaking nahatulan sa kasong rape ang binitay. Gayunman, hindi naman tuluyang natigil ang mga kaso ng panggagahasa. Ipinakikita lamang nito na ang mabigat na parusa, gaano man ito kabagsik, ay hindi awtomatikong pumipigil sa paglitaw ng krimen.

Lahat tayo ay naghahangad ng isang ligtas at mapayapang lipunan. Ngunit nauunawaan ba natin ang ugat ng mga problemang ito?

Ayon sa ilang ulat, nakaranas umano ng matinding bullying sina Rod at Nash. Samantala, ipinagbawal na rin ng pamahalaan ang "GoreBox," isang online game na pinaniniwalaang maaaring magpalaganap ng karahasan sa mga kabataan.

Ano nga ba ang dapat unahin? Higpitan ang batas? Dagdagan ang parusa? Ibaba ang edad ng criminal responsibility? O harapin ang mas malalim na mga suliranin—ang bullying, ang madaling pag-access ng mga kabataan sa baril, ang kapabayaan ng ilang magulang at kamag-anak, at ang impluwensiya ng mararahas na nilalaman sa internet?

Walang mabilis at simpleng solusyon sa ganitong uri ng problema. Kailangang magtulungan ang pamilya, paaralan, pamahalaan at buong komunidad. Kailangang mag-aral, magnilay at manalangin. Higit sa lahat, kailangang maibalik ang paggalang sa buhay at dignidad ng bawat tao.

Masakit ang sinapit nina Rene at Divine. Masakit din ang sinapit ng tatlong kabataang pinaslang sa Tacloban. At masakit ding isipin na dalawa ring