Sa kalsada at sa buhay, kapahamakan ang dulot ng pagbalewala sa babala

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | October 25, 2026

Noong nag-aaral pa tayo sa Roma, madalas nating marinig ang kasabihang, “Hamak na payo lamang ang mga batas-trapiko.”  “Traffic signs are just a suggestion!” Sa madaling salita, nasa iyo kung susunod ka o hindi sa mga batas-trapiko.

Ganito ang paliwanag sa atin ng mga manggagawang Pinoy na matagal nang nagtatrabaho sa Roma. Meron din naman tayong sariling bersyon dito. Oo, meron ngang mga traffic lights at alam naman maski na ng mga musmos kung ano ang ibig sabihin ng “yellow, red at green.” Ngunit, madalas makita ang maraming nagmamaneho lalo na ang mga nagbibisikleta, tricycle at motorsiklo na merong ibang tinitingnan maliban sa mga “traffic lights.” Palingon-lingon ang marami kung meron o walang pulis o MMDA na nagbabantay. Takot sa huli at hindi paggalang at pagsunod sa batas-trapiko ang umiiral sa marami.

Malinaw ang bunga ng ganitong pananaw at ugali—aksidente at kapahamakan! Mag-iisang buwan na nang mangyari ang kinatatakutang aksidente sa kalye sa harap ng subdibisyon na kinatatayuan ng aming simbahan. Bandang alas-11 ng gabi noon. Pauwi tayo mula sa isang pulong sa pamayanan nang maabutan namin ang isang aksidente. Nasa gitna ng daan ang nakaparadang kotse na patawid pa lamang mula sa kalyeng karugtong ng kalyeng palabas mula sa subdibisyong kinalalagyan ng simbahan.

Sa loob ng SUV, nakaupo ang babaeng nagmamaneho. Sa kalye sa banda ng pasahero, nakataob ang motorsiklo at ang drayber sa tabi nito. Maaaring pinabayaan na lang namin ang karaniwang eksena ng banggaan ng motor at kotse o motor sa motor, ngunit pinili naming bumaba at lapitan ang dalawang drayber, ng SUV at ng motorsiklo. May lalaking nakatayo sa tabi ng babaeng drayber. Nagpakilala itong asawa ng babae. Medyo tulala ang babaeng drayber. Nagpaliwanag ang lalaki kung ano ang nangyari.

Palabas ng kabilang kalye upang kumaliwa sa kabilang kalsada ang SUV. “Green” na kasi ang ilaw kaya tumuloy sa pagtawid ang drayber. Subalit iba ang nangyari sa kabilang bahagi ng kalyeng tinatawiran ng SUV.

Nakita na marahil ng drayber ng motorsiklo ang dilaw na ilaw na isa at hindi dalawa ang ibig sabihin, bumagal at tumigil dahil pupula na ang ilaw at dapat nang tumigil para ligtas na patawirin ang mga sasakyang patawid na dahil mag-gi-green na ang ilaw.

Sa halip na bumagal sa pag-dilaw ang ilaw, siyang todong haripas para maunahan ang pag-pula ng ilaw at baka wala namang tatawid at tuluy-tuloy ang takbo ng motorsiklo. Subalit, mayroong patawid na sasakyan na tamang-tama sa pagharipas ng motorsiklo. Bumangga ang motorsiklo at ang drayber nito sa gilid ng SUV. Wasak ang harapan ng motorsiklo at makikita ang bakas ng halos buong katawan ng drayber sa kahabaan ng gilid ng SUV.

Tahimik at medyo tulala pa ang drayber ng SUV. Paglapit naman natin sa drayber ng motorsiklo, umuungol ito, “Masakit ang aking mga braso. Bali kaya ang mga braso ko? Masakit ang kanang hita ko. Bali kaya ito?” Kinausap natin ang drayber ng motorsiklo, “Malalaman mo sa ospital kung ano ang kalagayan ng iyong katawan. Ang mahalaga, nagsasalita ka at buhay ka!” Ngunit tuloy pa rin ang tiyak na tulalang drayber ng motorsiklo sa kanyang pagtatanong tungkol sa kanyang mga braso at hita.

Maya-maya dumating ang kanyang girlfriend na nagbitiw ng salita, “Beating the red light ka!” Dinasalan natin ang drayber hanggang sa dumating ang ambulansya. Tinulungan pa natin ang mga tauhan ng ambulansya na ihiga sa stretcher ang nakahigang drayber ng motorsiklo. Panay “aray” ang lumabas sa bibig ng nakahigang drayber ng motorsiklo. Nang naihiga na ang drayber ng motorsiklo sa stretcher, pinagtulungan ng apat na taong buhatin ito sa ambulansya.

Nagbabala si Kristo sa ebanghelyo noong nakaraang araw, “Marunong kayong bumasa ng mga tanda ng panahon. Kung habagat, alam ninyong iinit ang panahon. Kung amihan, lalamig. Alam din ninyo kung kailan uulan at hindi. Ngunit hindi kayo marunong magbasa ng ibang tanda tungkol sa nangyayari sa lipunan at mundo. Hindi ninyo iniintindi kung ano ang makakabuti o makakasama.” (Lukas 12:54-59)

Kay daming mga tanda rito at sa ibang bansa. Sa halip na magbasa ng tanda, tingnan at unawain nang maigi ito, pipiliin pa ng marami ang bigyan ng ibang kahulugan at kahalagahan ang mga tanda. Kung hindi pabor, maghahanap ng dahilan upang ibintang sa iba ang problema o pagkakamali. Kapag pabor, aakuin ang nangyari.

Dahil sa akin, sa amin, kung bakit nangyari ang maganda at tama maski na malinaw na merong ibang dahilan at pinagmulan ito. Maliban kung matatanggal ang mga nakabara sa ating mga mata, puso, isip, kaluluwa at dadaan lamang na hindi naiintindihan ang mga tanda. At ipipilit ang gusto maski na mali.

Papaspasan sa halip na bagalan para tumigil ang motorsiklo sa pag-dilaw ng ilaw. Maaaksidente, mababalian at magtatanong… “nabalian ba ako?” At sanay may magsabing, “beating the red light ka kasi!!!”

Mula seminarista hanggang pari, bokasyong buhay na buhay

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | October 24, 2026

IPINAGDIRIWANG ng Seminaryo ng San Jose ang ika-siyamnapu’t pitong (97) “homecoming” noong nakaraang ika-22 ng Oktubre 2026. Tulad ng pagdating ng Pasko, madalas sabihin ng marami, “Kay bilis ng panahon. Pasko na naman!” Oo, kay bilis talaga ng panahon, 97 taon nang nagkikita-kita ang mga “Anak ni Tata Jose” sa kanilang alma mater. Tunay ngang mabilis dahil naalala pa natin nang tayo ay naging pangulo ng homecoming ng San Jose noong dekada 70-80, ika-50 homecoming iyon ng aming seminaryo. 

At sa taong ito, ipinagdiwang din natin ang ika-40 anibersaryo ng EDSA People Power Revolution. Noong nakaraang Pebrero, tumawag sa atin ang isang kaeskuwela sa kolehiyo upang imbitahin sa isang handaang inaalay ng ilang kaeskuwela sa isang restaurant sa Greenhills Shopping Center. Kagyat nating tinanong: Bakit?

Anong okasyon? Bakit may handaan? “Nakalimutan mo na ba na grumadweyt tayo sa kolehiyo noong 1976?” Limampung taon na tayong gradweyt ng kolehiyo. Tayo na ang golden jubilarians. Wow! Ang bilis talaga ng panahon. Hindi natin pinalampas ang naturang imbitasyon. Nagtungo tayo sa isang resto sa Greenhills at isa-isang dumating ang mga dating kaklase. Nagkagulatan na lang ang lahat sa mga puting buhok o walang buhok na dumarating. Nakatutuwa naman ang mga babaeng kaeskuwela namin. Mas mukha silang bata kaysa sa aming mga lalaki. Disiplina, ingat sa katawan, ang mabilis naming paliwanag sa aming sarili. Ah, totoo namang mas maingat at disiplinado ang kababaihan pagdating sa kalusugan at pag-aalaga sa katawan.

Medyo nahuli tayong dumating sa seminaryo. Nagsisimula nang magbigay ng pagninilay si Cardinal Luis “Chito” Antonio Tagle. Magkaeskuwela kami ni Cardinal Tagle. Sa isang taon, aming ipagdiriwang na ang ikaapatnapu’t limang (45) anibersaryo ng aming ordinasyon sa pagkapari noong 1982. Malapit nang mag-setenta ang Kardinal. “Seventy one” na ako. 

Habang nagbibigay ng kanyang pagninilay si Kardinal Tagle, pinagmamasdan natin ang karamihan sa mga ulo ng mga nakaupong pari. Puti at maninipis na ang mga buhok ng karamihan. Hinahanap din natin ang iba na madalas nating makita tuwing homecoming. Marami na ang wala dahil medyo may sakit at mahina nang magbiyahe.

Ganun pa man, malaking bagay ang magkita-kita at magsama-sama muli ng mga dating magkakaeskuwela at magkaka-seminaryo. Magkakatabi kaming kumain nina Kardinal Tagle at Padre Edwin Mercado ng Seminaryo ni San Carlos sa Makati.

Tatalo lang kaming magkaklase sa homecoming. Pumanaw na noong Pebrero 2020 si Padre Danny Bermundo. Hindi nakadalo ang dalawang taga-Mindanao na sina Padre Bobby Colon ng Butuan at Padre Jun Aris ng Malaybalay. Subalit naroroon si Padre Cecilio Moraga na pansamantalang lumabas, kaya naging pari siya noong 1984. Galing sa Peru si Padre Boy. Nagretiro ito bilang pari ng Diyosesis ng San Diego, California. Biro ni Padre Boy, “Kababayan ko si Papa Leon XIV.” Naging obispo kasi si Papa Leon sa isang diyosesis sa Peru.

Nakakatuwa ang kuwentuhan naming magkakaiskuwela. Iba’t iba ang kuwento sa pagiging seryoso at maselan. Siyempre, mabigat ang mga kuwento ng Kardinal dahil sa sakop ng kanyang misyon. Ganun din naman ang bigat at tindi ng mga kuwento naming magkaeskwela tungkol sa buhay sa ‘Pinas. Ganun pa man, bumalik ang aming buhay seminarista na may panahong magkuwentuhan at magsuportahan noong nakatira pa kami sa Seminaryo ni San Jose.

Kinabukasan, nagpulong ang Alumni Association ng Seminaryo ni San Jose. Bandang ika-10 ng umaga, sama-samang nagdiwang ng misa ang mga anak ni Tata Jose. Tumatanda na rin ang kapilyang aming ginamit noong dekada 70-80. Marami nang mga naging kasamang naunang bumalik sa Ama. Napakadaming kuwentong hindi maibabahagi dito. Sapat nang sabihing, hindi ang haba ng panahon kundi ang ganap na pagbibigay ng sarili ang mahalaga sa mga hinirang maging ang pari ni Kristo at mga Anak ni Tata Jose. Salamat po, mahal na seminaryo ng aming kabataan at murang bokasyon.

Umidad na kami, ngunit hindi nagsasawa at nanghihina ang pagtugon sa banal na pagtawag. Salamat, mga propesor at tagapaghubog na Heswita. Karamihan sa inyo ay pumanaw na, ngunit buhay na buhay sa aming buong pagkatao at pagkapari ang lahat ng inyong itinuro at ang banal ninyong halimbawa. Salamat, mahal naming seminaryo ni San Jose. Hail San Jose! Hail San Jose!!!

Mula ‘Pinas hanggang Hong Kong, kabanalan sa gitna ng kabisihan

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | October 18, 2026

Pista ni Santa Teresa ng Avila (1515-1582) noong nakaraang Huwebes. Panalangin, katahimikan, pagkakaibigan kay Hesus, sa Kanyang Ama at sa Espiritu Santo. Salamat sa limang araw ng paglisan sa karaniwang buhay sa parokya, sa Cubao, sa Pilipinas.

Punong-puno ang karaniwang araw natin ng mga gawain at sari-saring alalahanin. Kung hindi tayo lalayo at mananahimik, hindi magiging malinaw kung ano ang mahalaga at ano ang hindi. Basta’t binabalot, hinahatak, nilalamon at kadalasa’y binubulag tayo ng ating kabisihan. Hindi masama ang maging “busy.” Masama ang maging busy sa maraming bagay na hindi ganoon kahalaga at baka malinaw na pagwawaldas lamang ng oras, talino, salapi at pagkakataon. 

Lumilipas ang panahon. Mabilis at hindi napapansin tapos na, ubos na ang oras. Napakarami nang nangyari at hindi nangyari. Kay hirap nang ibalik ang oras na nawala at mga pagkakataong naaksaya. Dumaan na ang mga unang araw ng Oktubre.

Dumaan at natapos na ang mga pista ng tatlong mahahalagang santo: Santa Teresita ng Lisieux (Oktubre 1); San Francisco ng Assisi (Oktubre 4) at Santa Teresa ng Avila (Oktubre 15). Sa tatlong banal hindi basta-basta lumilipas ang oras.

Marahan, mapayapa, walang pagmamadali, ang bawat sandali ay hindi basta lumilipas na walang mahalagang nangyayari dahil ang bawat sandali ay mahalaga, mga ginto at dyamanteng kay gaganda, kay mamahal dahil punong-puno ng paghahanap, pagkilala, pagtanggap sa Espiritu ng Diyos na buhay. Hindi busy ang mga banal.

Hindi sila abala sa kung anu-anong walang halaga. Kay Santa Teresita, ang bawat maliliit na gawain ay ginagawang panalangin at pag-uunawa sa ating kaliitan sa harap ng Diyos.

Kay San Francisco, ang bawat makasalubong lalo na ang pinakamaliit na hindi pansin at madalas baliwalain at iniiwasan pa ng marami ang mismo na kanyang pinapansin dahil sa mga katulad nila makikita ang mukha ng Diyos.

Mula sa pinakamaliit na bulaklak; sa marahang haplos ng hangin sa balat; sa mga awit ng ibon na galing kung saan-saan; hanggang sa pinangdidirihan at iniiwasang ketongin ng Assisi, ang kakaibang mata ng Santo ay mulat na mulat na humahanga at sumasamba sa mukha ng Diyos na ngumingiti sa mga mukhang binabalewala ng madla.

At si Santa Teresa naman ay nagturo tungkol sa panalangin bilang malalim na pagkakaibigan sa Diyos; ang mapagbagong pakikiisa kay Kristo tungo sa pagkilala sa tunay na sarili; kababaang loob at pananatili sa harap ng Diyos sa gitna ng anumang alalahanin o gawain.

Lumilipas ang mga pagkakataon. Ano ba ang hinahanap at hinahabol ng daigdig na ipinipilit sa ating lahat.

Tuluy-tuloy ang pakikibaka ng mga taga-Pakil, Laguna sa pamumuno ni Aba Lluch Dalena laban sa nagsimula nang pagwasak sa bundok ng Pakil ng nagsanib puwersa ng isang dambuhalang korporasyon at ng mga matatakaw na pulitiko.

Walang inaaksayang panahon si Aba sa paglaban sa dalawang puwersa na nilalamon ang mahalagang pangatlong puwersa ng mga taumbayan na inaalok ng kung anu-anong panandaliang pakinabang matuloy lang ang paggawa ng dambuhalang dam sa bundok ng Pakil.

Madalas din tayong paki-usapan ni Aba na suportahan ang mga taga-Pakil sa kanilang laban. Kung may panahon tayo, hindi tayo magdadalawang isip na sumuporta. Kay dami nang lumipas na pagkakataon sa iba’t ibang bahagi ng bansa upang ipagtanggol ang kalikasan na sistematikong nilalamon at nilalapastangan ng mga ganid na korporasyon kasama ang mga ganid na pulitiko.

Dahil sa dami ng kanilang salapi na siyempre nais pa nilang paramihin, aambunan nila ng salapi ang mga nagugutom na taumbayan na kanila na ring sinanay sa “Kultura ng ayuda.” Walang sinasayang na panahon at pagkakataon ang mga banal. Lahat ng panahon ay para sa paghahanap, pakikiisa, pagsamba sa Diyos na buhay. Dahil dito, walang inaaksayang pagkakataon sa mga walang kuwenta at hindi mahalagang gawain.

Lumilipas ang buhay, lumilipas ang lahat. Ngunit nananatili ang pinakamahalaga. Nauubos ang oras, umiikli ang pisi ng bawat isa. Sayang kung sa dulo ng buhay hindi natin natuklasan ang pinakamahalaga.

Mabilis maglakad ang mga taga-Hong Kong. Meron ba silang hinahabol? Ano? Medyo hindi tayo singbilis ng mga taga-Hong Kong. Kapansin-pansin din na hindi ganoon karami ang mga sasakyan. Kakaunti lang ang mga motorsiklo.

Bakit? Ang husay at sistematiko ang kanilang imprastraktura ng transportasyon. Sa ibabaw at sa ilalim ng Hong Kong ay sapat at mahusay ang serbisyo ng mga Tram; Double deck buses; mga taksi at ang MTR (Tren) sa ilalim ng kalye. Buong Hong Kong sakop na sa ilalim ng isang malawak at sistematikong imprastraktura ng transportasyon.

Bakit ka pa magkokotse, hindi naman kailangan dahil hindi inaksaya ng pamahalaan ang panahon, pera at pagkakataon na gawin, palawakin at patatagin ang imprastraktura ng transportasyon. Humahabol tayo sa ‘Pinas sa lahat ng mga bansa dito sa Timog-Silangang Asya (Southeast Asia) na napag-iwanan na tayo ng halos limampung taon na.

Naiwanan tayo ng halos lahat ng mga bansa dito sa Timog-Silangang Asya. Bakit? Paano? Inuna kasi nila ang pinakamahalaga at kailangang idagdag, pinarusahan at kinulong ang mga magnanakaw. Humahabol tayo ngayon sa gitna ng paglipas ng panahon, pagkakataon at buhay mismo.

Patapos na ang taon, patapos na ang impeachment hearing sa Senado. Nagsisikap ang marami sa pagsasalita, paglaban at pagbago sa korupsiyon ng bulok na pulitika na pinalalala ng kultura ng ayuda na ginagamit ang mahina at korap na sistema ng katarungan.

May nangyayaring banal na hindi natin marahil pansin. Tulad ng panalangin nina Santa Teresita; San Francisco at Santa Teresa, hindi nila inaaksaya ang panahon, pagkakataon at ang mismong buhay na kaloob ng Diyos. Nakatutok, nakatuon ang lahat sa pagharap sa pinakamahalaga at ito ang paghahanap sa katotohanan bilang batayan ng katarungan at pagbabago.