Taumbayan, referee sa laban ng katarungan at korupsiyon

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | December 15, 2025

Kakaibang Biyernes ang nagdaan. Sunud-sunod ang mga pangyayari mula umaga hanggang gabi. Buhay na buhay ang diwa ng pag-asa sa mga kumilos at nagkaisa sa ikalawang linggo ng Adbiyento. Ngayon ay ika-3 linggo ng Adbiyento, ang tinatawag na Gaudete Sunday, o Linggo ng Galak. Ang kulay ng mga damit pangmisa ng pari ay rosas, iba sa karaniwang kulay ng Adbiyento na ube. May dahilan ba tayong magsaya?

Noong nakaraang linggo, nagbitiw ng kakaibang pahayag si Pangulong Bongbong Marcos: nais niyang i-prioritize ang Anti-Dynasty Law, Independent People’s Commission Act bill, Party-List System Reform Act bill, at Citizens Access and Disclosure of Expenditures for National Accountability (CADENA) Act bill. Marami ang nagulat at nagtaka—totoo ba ito o pa-pogi lamang? Patuloy ang duda at pagod sa pulitika at sa mga pulitiko sa bansa. Panay salita, kulang sa gawa. Kaya ganu’n na lang ang bigat ng dating ng mga salita ni Kardinal Ambo David noong ika-30 ng Nobyembre, nang sabihing, “Magtrabaho naman kayo!”

Madalas tayong sumakay ng taxi, Grab, tricycle, jeep, at MRT o LRT. Madalas nating kausapin ang mga drayber at konduktor, ngunit bihira pa rin nating marinig ang positibong komentaryo tungkol sa pamahalaan. Dismayado at diskumpiyado ang mga mamamayan; malinaw ang agwat sa pagitan ng karaniwang tao at mga lingkod-bayan.

Ang mas nakalulungkot pa, dumadami na ang galit—hindi lamang walang ginagawa ang marami sa mga kawani ng pamahalaan, may ilan pang nakakaalam kung paano kumuha ng bilyon-bilyong piso mula sa kaban ng bayan.

Ito ang puso ng kaso laban kay Bise Presidente Sarah Duterte. Kung totoo ngang nagtratrabaho ang ating mga opisyales, bakit natutuklasan ang malalaking anomalya sa paggamit ng pondo ng bayan? Mababasa sa reklamo laban sa kanya ang sumusunod:

• Illegal, dubious, at anomalous na paggamit ng confidential funds ng Office of the Vice President at Department of Education noong 2022 at 2023.

• Ang staff ng Bise Presidente ay inakusahan ng bribery, malversation, graft, culpable violation of the Constitution, at betrayal of public trust.

Tinutukoy sa reklamo ang sistemang ginamit ng staff ng Bise Presidente para ilipat at pakialamanan ang confidential funds ng dalawang tungkulin nito.

Mabilis sumagot ang kampo ng Bise Presidente: “Rehash lang ito. Dati nang reklamo ng mga kaaway ng Bise Presidente.” Matatandaang ang naunang Impeachment Complaint sa Senado na idini-dribol ni Chiz Escudero at ibinalik sa pinagmulan. Nang makarating sa Kongreso, hinatulan ng Korte Suprema na unconstitutional ang reklamo.

Ano na ang mangyayari sa kasong ito kung mahusay sa dribol ang mga opisyal at ang bagong Ombudsman na si Boying Remulla? Ngunit may iba nang marunong—ang taumbayan. Sa bagong Basketball Court ng Gising na Taumbayan, tayong lahat ang nagiging referee. Babantayan ang Presidente, Ombudsman, Senado, Kongreso, Korte Suprema, DPWH, DepEd, mga kontratista, at lahat ng kagawaran ng pamahalaan.

Babantayan ang mga dinastiya at sariling pamayanan. Kung korupsiyon ang problema, babantayan ang kumukorup, nagpapakorup, nagbibigay o tumatanggap ng ayuda.

Lumitaw ang tala sa langit, sinundan ng Tatlong Hari, at tumigil sa sabsaban kung saan isinilang ang sanggol. Ngayon, lumilitaw na rin ang Tala sa ating bansa. Binubuksan nito ang mata at puso ng bawat isa para makita at tugunan ang tama, isiwalat ang mali, at palaganapin ang kabutihan.

Tunay nga, mahirap at puno ng hamon ang taong 2025. Mabigat ang problema ng pulitikang korup, ngunit kasabay nito ay sumisikat ang mainit at maningning na Tala ng Pag-asa, na tanaw at dama ng bawat isa.

Taumbayan, referee sa laban ng katarungan at korupsiyon

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | December 14, 2025

Kakaibang Biyernes ang nagdaan. Sunud-sunod ang mga pangyayari mula umaga hanggang gabi. Buhay na buhay ang diwa ng pag-asa sa mga kumilos at nagkaisa sa ikalawang linggo ng Adbiyento. Ngayon ay ika-3 linggo ng Adbiyento, ang tinatawag na Gaudete Sunday, o Linggo ng Galak. Ang kulay ng mga damit pangmisa ng pari ay rosas, iba sa karaniwang kulay ng Adbiyento na ube. May dahilan ba tayong magsaya?

Noong nakaraang linggo, nagbitiw ng kakaibang pahayag si Pangulong Bongbong Marcos: nais niyang i-prioritize ang Anti-Dynasty Law, Independent People’s Commission Act bill, Party-List System Reform Act bill, at Citizens Access and Disclosure of Expenditures for National Accountability (CADENA) Act bill. Marami ang nagulat at nagtaka—totoo ba ito o pa-pogi lamang? Patuloy ang duda at pagod sa pulitika at sa mga pulitiko sa bansa. Panay salita, kulang sa gawa. Kaya ganu’n na lang ang bigat ng dating ng mga salita ni Kardinal Ambo David noong ika-30 ng Nobyembre, nang sabihing, “Magtrabaho naman kayo!”

Madalas tayong sumakay ng taxi, Grab, tricycle, jeep, at MRT o LRT. Madalas nating kausapin ang mga drayber at konduktor, ngunit bihira pa rin nating marinig ang positibong komentaryo tungkol sa pamahalaan. Dismayado at diskumpiyado ang mga mamamayan; malinaw ang agwat sa pagitan ng karaniwang tao at mga lingkod-bayan. Ang mas nakalulungkot pa, dumadami na ang galit—hindi lamang walang ginagawa ang marami sa mga kawani ng pamahalaan, may ilan pang nakakaalam kung paano kumuha ng bilyon-bilyong piso mula sa kaban ng bayan.

Ito ang puso ng kaso laban kay Bise Presidente Sarah Duterte. Kung totoo ngang nagtratrabaho ang ating mga opisyales, bakit natutuklasan ang malalaking anomalya sa paggamit ng pondo ng bayan? Mababasa sa reklamo laban sa kanya ang sumusunod:

• Illegal, dubious, at anomalous na paggamit ng confidential funds ng Office of the Vice President at Department of Education noong 2022 at 2023.

• Ang staff ng Bise Presidente ay inakusahan ng bribery, malversation, graft, culpable violation of the Constitution, at betrayal of public trust.

Tinutukoy sa reklamo ang sistemang ginamit ng staff ng Bise Presidente para ilipat at pakialamanan ang confidential funds ng dalawang tungkulin nito.

Mabilis sumagot ang kampo ng Bise Presidente: “Rehash lang ito. Dati nang reklamo ng mga kaaway ng Bise Presidente.” Matatandaang ang naunang Impeachment Complaint sa Senado na idini-dribol ni Chiz Escudero at ibinalik sa pinagmulan. Nang makarating sa Kongreso, hinatulan ng Korte Suprema na unconstitutional ang reklamo.

Ano na ang mangyayari sa kasong ito kung mahusay sa dribol ang mga opisyal at ang bagong Ombudsman na si Boying Remulla? Ngunit may iba nang marunong—ang taumbayan. Sa bagong Basketball Court ng Gising na Taumbayan, tayong lahat ang nagiging referee. Babantayan ang Presidente, Ombudsman, Senado, Kongreso, Korte Suprema, DPWH, DepEd, mga kontratista, at lahat ng kagawaran ng pamahalaan.

Babantayan ang mga dinastiya at sariling pamayanan. Kung korupsiyon ang problema, babantayan ang kumukorup, nagpapakorup, nagbibigay o tumatanggap ng ayuda.

Lumitaw ang tala sa langit, sinundan ng Tatlong Hari, at tumigil sa sabsaban kung saan isinilang ang sanggol. Ngayon, lumilitaw na rin ang Tala sa ating bansa. Binubuksan nito ang mata at puso ng bawat isa para makita at tugunan ang tama, isiwalat ang mali, at palaganapin ang kabutihan.

Tunay nga, mahirap at puno ng hamon ang taong 2025. Mabigat ang problema ng pulitikang korup, ngunit kasabay nito ay sumisikat ang mainit at maningning na Tala ng Pag-asa, na tanaw at dama ng bawat isa.

Puting parol at P500 Noche Buena: Ang mga simbolo ng pag-asa at pagdududa

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | December 13, 2025

Iba na ang simoy ng hangin, malamig-lamig na naman muli ang paligid. May kakaibang epekto ang lamig sa katawan, isip, puso at diwa. Ito ang dahilan kung bakit maraming nais pumunta ng Baguio at kung hindi man, puwede na rin ang Tagaytay o ang nauusong “Bagong Tagaytay” sa bandang Sampaloc, Tanay. Bagamat sanay ang lahat sa atin sa init ng kapaligiran o sa sobrang tubig sa panahon ng tag-ulan, iba rin ang panahon ng taglamig, ngayong Adbiyento patungong Pasko. Parang nireregaluhan tayong lahat ng kaunting ginhawa at kung anu-ano pang tumatanggal o bumabawas sa hirap, bigat at hamon ng buhay. 

Kaya ngayong buwan ng Disyembre, dumadating ang 13^th Month pay,  at kung kaya ng kumpanya, maaari ring magbigay ng Christmas bonus. Malaking ginhawa ang mga ito sa maraming hirap nang pagkasyahin ang maliit na sahod para tustusan ang pangangailangan ng kanilang pamilya.

Noong isang araw, may lumabas ng pahayag mula sa Malacañang. Sabi ng Pangulo, “Nais kong maging “priority” ang sumusunod: Anti-Dynasty Law; isabatas ang Independent Commission on Infrastructure (ICI); Baguhin ang Partylist Law; at ang Citizen Access and Disclosure of Expenditure for National Accountability (CADENA) Act.” 

Maraming nagulat, maraming natuwa, at maraming nakaramdam ng kakaiba. May pag-asa na kayang magbago ang lahat sa ating bansa? Siyempre, iba-iba ang damdamin ng lahat. Ang mga kontra sa Pangulo ay sampu ng kanyang kapatid at ang mga kaalyado nito ay hindi umaasang merong mangyayari. 

Tiyak na sasabihin nila na palabas lang o pa-impress propaganda lang ito. Ganundin ang sinasabi ng marami sa pangako ng Pangulo na merong makakasuhan at makukulong (sa mga kurakot) bago mag-Pasko. Ngunit, maraming nangangahas na magsabing, “Sana, sana, sana, sana naman!”

Panaginip, pangarap para sa isang bagong bansa ang tumulak sa marami na lumabas at magpahayag noong mga nakaraang buwan: Enero, Pebrero, Setyembre at Nobyembre. Malaki ang mga grupo sa Luneta at EDSA. Nakapanghihinayang lang ng na nagkaroon ng dalawa sa halip na iisang rally. At nagtataka lang tayo kung bakit pagkatapos ng rally noong Nobyembre 30 ay parang unti-unting tumahimik ang lahat. 

At ito na nga ang kinatatakot ko, Disyembre na kasi. At dahil Disyembre na, matutuon na ang lahat sa Noche Buena at sa pambili sana ng Noche Buena na sinabi ng Department of Trade and Industry (DTI) ay mabibili sa halagang P500.00. Ha-ha-ha!

Napakaraming natawa, nainis at nagalit pa. Sa halaga bang P500 makabibili ka na ng hamon, keso de bola, mga sangkap ng spaghetti, ubas, mansanas at kung anu-ano pang prutas na bilog? At dahil sa panglalait na tinanggap ng DTI, nagpaliwanag ito na, “Oo puwedeng pagkasyahin ang P500 para sa pamilya ng apat lang.” Katawa-tawa ba, nakakalungkot o baka nakakagalit? Ganun na lang ba ang tingin ng pamahalaan sa mga

maliliit na mamamayan nila? 

Nakagagalit talaga ‘di ba? Balikan natin ang tanong, bakit biglang lumamig at tumigil ang lahat pagkaraan ng malaking rally noong Nobyembre 30?

Habang tinatanong natin ito, bumalik ang ating alaala sa sinimulang “white ribbon campaign” ng Trillion People March. Tumigil na rin ang pagtatali ng mga “white ribbon” kung saan-saan. 

Medyo hindi mo na naririnig ang mga sumisigaw ng “Ikulong na ‘yan mga kurakot! Ikulong na yan mga kurakot!” Ito na naman ba ang kinatatakutan nating “Ningas cogon mentality” ng marami? O baka napagod lang at pumasok na ang lamig ng Disyembre at ang diwa ng Adbiyento at Pasko? Nakatulugan natin ang tanong na ito noong nakaraang Miyerkules. 

Ngunit sa paggising natin, biglang nakita ng mga mata ng ating isip at puso ang “puting parol.” Dali-dali tayong naghanap ng malaking puting parol. Tumakbo ang isang volunteer sa Dapitan, naubos na ang mga puting parol. Nagpunta ang isang volunteer sa Central Market at doon nakakita at nakabili ng isang malaking puting parol. Sa paggising naman natin noong nakaraang Biyernes ng umaga, sumagi naman sa aking isip ang isang tanong, “Paano kung walang pambili at walang oras bumili sa Central Market ng puting parol? Ah, puwedeng gumupit na lang ng mga tala mula sa gamit nang mga puting piraso ng papel.” Puwedeng maging gawain ng buong pamilya, na sama-samang gumupit ng puting tala na ididikit nila sa buong tahanan labas at loob. At maaari ring gumupit sila ng maraming tala at dalhin ito sa mga simbahan sa unang araw ng Simbang gabi at pabasbasan ang kanilang mga puting tala sa pari. Maaari ring ialay sa misa ang kani-kanilang puting tala.

Inilunsad natin sa EDSA Shrine ang ‘Puting Parol, Ilaw ng Pag-asa’ noong nakaraang Biyernes ng Hapon. 

Harinawa’y makatulong ang paggawa at pagsabit ng mga ginunting na puting tala sa bawat tahanan o ang mga puting parol sa pagpukaw ng walang kamatayang damdamin at saloobin ng pag-asa sa Diyos ng Buhay, pag-asa at kaligtasan. 

Sana, magbago na ang ating bansa. Pumikit po tayo, magdasal at maniwalang nagbabago na nga, ngunit kailangan nating humingi ng biyaya at makipagtulungan sa Kanya at sa isa’t-isa para ang ‘sana’ ay maging ‘Nangyayari na!’