Sa mga tumuturing sa amin bilang unggoy, tingnan muna ang inyong sarili

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | July 26, 2026

Dalawang beses tayong sumama sa mga grupong nagsagawa ng misyon sa West Philippine Sea. Sa unang biyahe, sumakay tayo sa isang training ship na may kakayahang magsakay ng mahigit isang daang pasahero. Dahil sa laki ng barko, panatag ang pakiramdam ng lahat. Ngunit hindi natin alam kung gaano karami at kalalaki ang mga barkong naghihintay sa gitna ng dagat.

Ibang usapan pala kapag kaharap mo na ang napakalalaking barko ng mananakop. Sa ilan sa amin, ang malalim na pananampalataya sa Diyos ang naging sandigan ng lakas ng loob. Ngunit para sa lahat, higit na nangingibabaw ang nag-aalab na pagmamahal sa bayang patuloy na inaagawan ng karapatan sa sariling karagatan.

Sa ikalawang misyon, tatlong karaniwang lantsang pangisda ang sinakyan ng mga estudyante, propesyonal, kinatawan ng lokal at dayuhang media, at tatlong paring Katoliko. Sa parehong biyahe, nasilayan namin ang malinaw na pagpapakita ng puwersa ng mananakop at ang patuloy nitong pagbaluktot sa kasaysayan at sa ating lehitimong karapatan sa West Philippine Sea. Ngunit higit na umalingawngaw ang sigaw ng lahat: "West Philippine Sea, Atin 'To!"

Magdadalawang taon na ang lumipas mula nang isagawa ang dalawang misyong iyon. Habang tumatagal, lalo lamang tumitibay ang paninindigan ng mga Pilipino na ang West Philippine Sea ay atin at dapat itong ipaglaban sa mapayapa ngunit matatag na paraan. Kasabay nito, lalo ring tumitindi ang panggigipit at pang-aabuso ng mananakop.

Paulit-ulit ang paggamit ng water cannon laban sa ating mga tauhan ng Philippine Coast Guard at maging sa mga karaniwang mangingisdang nangingisda lamang sa sarili nating karagatan. Patuloy na ipinagtatanggol ng ating mga tagapangalaga ng karagatan ang ating soberanya. Walang ibang bansa ang may karapatang magdikta kung ano ang maaari o hindi natin gawin sa sarili nating teritoryo.

Patuloy ding iginigiit ng mananakop ang kanilang "nine-dash line," kahit malinaw nang ibinasura ito ng internasyonal na batas at patuloy silang pumapasok sa ating Exclusive Economic Zone (EEZ). Tayo pa ang kanilang inaakusahan na nanghihimasok sa sarili nating karagatan. Kaya nararapat lamang pasalamatan ang Philippine Coast Guard at Philippine Navy sa kanilang walang sawang pagtatanggol sa ating karapatan.

Lalo pang tumindi ang tensyon nang isang maliit na bangka ng mananakop ang nagtangkang lumapit sa BRP Sierra Madre. Agad itong hinarang ng ating mga tauhan sakay ng maliliit na rubber boat upang protektahan ang barko at ang mga marinong nakatalaga rito.

Sa gitna ng komprontasyon, hinampas ng ilang tauhan ng mananakop ang ating mga kawani gamit ang mga bakal na truncheon. Tinamaan sa ulo ang isang Pilipino at duguang isinugod sa ospital.

Kasabay ng pisikal na karahasang ito, lumabas din ang isang cartoon na malinaw na nang-insulto sa sambayanang Pilipino. Ipinakita rito ang isang unggoy na nakasuot ng Barong Tagalog, takot na takot at walang kalaban-laban. Sa sumunod na eksena, binuhat ito ng dambuhalang mga kamay at inihagis sa malakas na buga ng water cannon hanggang matangay sa West Philippine Sea.

Ipinakikita ng cartoon na ito ang pananaw ng mananakop—na mahina, maliit at walang magagawa ang Pilipinas laban sa kanila. Nakalulungkot na tila ganito rin ang naging pananaw ng nakaraang pangulo at ng kanyang anak na ngayo'y Bise Presidente: na dahil napakalakas ng kalaban, mas mabuting makisama na lamang kaysa manindigan.

Ngunit hindi tayo dapat pumayag sa ganitong pag-iisip. Nang lapitan ng mga tauhan ng mananakop ang BRP Sierra Madre, buong tapang na humarap ang ating mga marino upang ipagtanggol ang ating teritoryo. Kahit plastik na sagwan lamang ang kanilang panangga laban sa bakal na truncheon, hindi sila umatras. Nasugatan man ang isa sa kanila, agad namang naghain ng diplomatikong protesta ang ating pamahalaan.

Tulad ng dati, binaligtad ng mananakop ang kuwento. Iginiit nilang tayo umano ang unang nanghimasok at sila lamang ang nagtatanggol sa kanilang teritoryo.

Sa kabila nito, dumarami ang mga Pilipinong namumulat sa katotohanan. Malaki ang naitutulong ng social media upang makita ng publiko ang tunay na nangyayari at matukoy ang tama at mali.

Salamat kina Commodore Jay Tarriela at Defense Secretary Gilberto "Gibo" Teodoro Jr. sa kanilang malinaw at matapang na paninindigan. Higit sa lahat, salamat sa dumaraming mamamayang lalong lumalalim at lumalakas ang pagmamahal sa ating Inang Bayan.

Ano'ng meron ang mga kabataan noon at ngayon?

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | July 25, 2026

“Bakit po kayo nagsasalita sa talinghaga?” Tanong ng mga apostol kay Kristo. Sumagot Siya: “Sa inyo ipinagkaloob na malaman ang mga hiwaga ng kaharian ng langit, ngunit hindi ito ipinagkaloob sa kanila. Sapagkat ang mayroon ay lalo pang pagkakalooban at sasagana; ngunit ang wala, pati ang kaunting nasa kanya ay kukunin pa.” (Mateo 13:10-17)

Ito ang simula ng Ebanghelyo sa Misa noong nakaraang Huwebes. Isang kakaibang hamon ang hatid nito. Paano nga ba lubos na mauunawaan si Kristo kung madalas Siyang magsalita sa talinghaga? Isa pang palaisipan ang Kanyang sinabi: ang may mayroon ay lalo pang magkakaroon, samantalang ang kaunting nasa wala ay kukunin pa.

Ano ba ang tinutukoy na “mayroon”? Kayamanan ba? Ari-arian? Kaalaman? Edukasyon? Posisyon sa lipunan? Kapangyarihan? Popularidad? Impluwensiya sa social media? Impormasyon? Artificial Intelligence? Mabubuting influencer o mga troll?

Noong nakaraang Miyerkules, naimbitahan tayong dumalo sa Misa sa simbahang Katolika sa UP Diliman. Ito ang unang bahagi ng isang makabuluhang pagtitipon ng mga kabataang nagnanais makilahok sa usapin ng lipunan at ng mundo. Sa dami ng dumalo, ramdam ang kakaibang init at sigla sa loob ng simbahan. Totoong kabataan ang naroon—masigla at puno ng enerhiya. Ngunit higit pa rito, ano ang taglay nila na tila unti-unti nang nawawala sa marami ngayon?

Ayon sa mga kabataang nag-organisa ng pagtitipon: “Nais naming ibalik ang aming kinabukasan. Nais naming magkaroon ng mga pinunong nagpapahalaga, hindi nagpapabaya, sa edukasyon; mga disenteng trabaho sa halip na hungkag na mga pangako; mga ligtas na paaralan; at isang pamahalaang nakikinig sa kabataan. Hindi imposible ang mga kahilingang ito. Ito ang pinakapayak at pinakabatayang pangangailangan ng mga kabataan.”

Naalala natin ang isinulat ni Jose Rizal para sa kabataan sa kanyang tulang A la Juventud Filipina. Magandang balikan ang ilang taludtod nito upang maunawaan ang tinutukoy ni Kristo na “mayroon” na lalo pang yayabong.

Itaas ang iyong noong aliwalas,Mutyang kabataan, sa iyong paglakad;Ang bigay ng Diyos na tanging liwanagAy pagningasin mo, Pag-asa ng Bukas.

Ikaw ay bumaba, O Katalinuhan,Mga puso nami’y nangaghihintay;Magsahangin ka nga’t ang aming isipa’yIlipad mo roon sa kaitaasan.

Taglayin mo lahat ang kagiliw-giliw,Ang silahis ng dunong at sining;Kilos, Kabataan, at iyong lagutinAng gapos ng iyong diwa at damdamin...

Tinawag ni Rizal ang kabataan bilang “Pag-asa ng Bayan” sapagkat pinagkalooban sila ng Diyos ng liwanag—liwanag ng pag-iisip, pagtatanong at paghahanap ng katotohanan. Habang bata, likas na bukas at mausisa ang isip, puso at diwa. Hindi basta tumatanggap ng anumang paliwanag; marunong magtanong at magsuri.

Magandang pagnilayan ang salitang bukas. Kapag bukas ang iyong isip at puso, may bukas ang iyong kinabukasan. Ngunit kapag sarado ka, ikinukulong mo ang sarili sa kasalukuyan at nawawalan ng kakayahang matuto, makinig at magbahagi. Sa paglipas ng panahon, maaaring mawala ang pagiging bukas na ito kapag naging kuntento na lamang ang tao sa sariling interes at kapakanan.

Kapag ang iniisip lamang ay ang sariling buhay at kinabukasan, nagiging makitid ang mundo. Nawawala ang malasakit at pakikilahok sa buhay ng kapwa. Ang tunay na pagmamahal at pananagutan ay bunga ng isang pusong nananatiling bukas.

Ito rin ang mensahe ni San Pablo sa kanyang liham sa mga taga-Roma (Roma 14:7-12), na naging inspirasyon ng tanyag na awit ni Padre Eduardo Hontiveros na Pananagutan:

Walang sinuman ang nabubuhay para sa sarili lamang.Walang sinumang namamatay para sa sarili lamang.Tayong lahat ay may pananagutan sa isa't isa.Tayong lahat ay tinipon ng Diyos na kapiling Niya.Sa ating pagmamahalan at paglilingkod sa kanino man,tayo ay nagdadala ng balita ng kaligtasan.

Matapos ang Misa, nagmartsa ang mga kabataan patungong harap ng Ateneo de Manila sa Katipunan. Naroon din ang ilang matatandang aktibista na hanggang ngayon ay nananatiling bukas ang isip, nagtatanong at kumikilos para sa kapwa. Patunay itong hindi hadlang ang edad upang manatiling bukas sa katotohanan at sa tawag ng pananagutan.

Sila ang mga taong tunay na “mayroon.” At ang mayroon sa kanila ay hindi kayamanan o kapangyarihan, kundi pagmamahal sa Diyos at sa kapwa. Ito ang kayamanang hindi nawawala, kundi lalo pang yumayabong. Ito ang tunay na PANANAGUTAN na dapat taglayin ng mga KABATAAN noon, ngayon at sa mga darating pang panahon.

Senado: Sayang, Sayad, Salot, at Sana

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | July 19, 2026

May apat na S sa Senado—Sayang, Sayad, Salot, at Sana.

Lahat ng senador, kabilang na ang mga nagmula sa mga pamilyang politikal, ay may nagawa namang mabuti. Hindi na kailangang isa-isahin pa. Bawat isa ay may mga nasabi at nagawang kapaki-pakinabang sa buong panahon ng kanilang panunungkulan.

May ilan na mas marami ang nagawa, mayroon ding kaunti. May mga nagsisikap na laging gawin ang tama at mabuti. Ngunit mayroon ding ang paninindigan ay nakadepende sa sitwasyon, sa pakinabang, sa "boss," sa opinyon ng publiko, o sa kapalit na regalo at ayuda. Depende, depende, depende.

Sa kabilang banda, mayroon ding naninindigan batay sa prinsipyo, pananampalataya, konsensya, katotohanan, katwiran, katarungan, at karangalan. Sana lahat ay ganoon.

Nakalulungkot lamang na may mga dating kilala sa pagiging matino, may prinsipyo, may dangal, may konsensya, at may tunay na pananampalataya, ngunit tila nawala o humina ang mga katangiang ito. Sayang. Pag-isipan natin kung sinu-sino ang mga kabilang sa grupong ito.

Mayroon ding mga kailangang laging maingay at laman ng balita, kahit ang kanilang mga sinasabi ay malinaw na walang batayan o kathang-isip lamang. Patuloy silang nagsasalita kahit hindi nag-aaral, hindi nagtatanong, at hindi nagsusuri. Ang mahalaga ay mapahaba ang usapan upang sa huli, ang pinakamadalas marinig ang siyang manatili sa isipan ng publiko.

Ito ang larawan ng mga may Sayad. Lumabis na sila sa pagiging "sayang" at tuluyan nang nalunod sa mundo ng pagkukunwari at kahibangan. Ang mas masaklap, pinaniniwalaan na rin nila ang sarili nilang mga imbentong kuwento.

Palabuin ang malinaw. Baluktutin ang tuwid. Maliitin ang tama. Bastusin ang disente. Baliktarin ang kuwento at magkunwaring sila ang inaapi. Gamitin ang teknikalidad upang ilihis ang usapan at patagalin ang proseso. Ganito ang paraan ng mga Salot na matagal nang nagpapabulok sa lipunan.

Sila ang kanser na tinukoy ni Rizal—mga taong piniling lumublob sa putikan at manghatak pa ng iba. Makapangyarihan at maimpluwensiya sila, kaya mabilis ding kumalat ang kanilang impluwensiya. Tulad ng isang pandemya, matagal nang umiiral ang salot na ito at hanggang ngayon ay patuloy na sumisira sa ating lipunan.

Ngunit sa gitna ng lahat ng ito, naroon pa rin ang mga hindi sumusuko sa kanilang paninindigan. Anuman ang hirap o panganib, hindi sila tumitigil sa paglilingkod. Hindi para sa pansariling interes ang kanilang layunin, kundi para sa bayan.

Patuloy silang nagsasalita ng katotohanan, naghahain ng makabuluhang panukala, at naninindigan kahit binabatikos, sinisiraan, o ginagawan ng mga pekeng balita at mapanirang AI-generated na mga video. Sila ang mga tunay na lingkod-bayan at mapagkakatiwalaang senador ng Republika.

Sa panahong maraming nawawalan ng tiwala sa mga institusyon ng pamahalaan, sila ang nagbibigay ng pag-asa na may mga lider pa ring hindi magtataksil sa Saligang Batas at sa taumbayan. Sila ang mga Sana—ang mga nananatiling tapat sa totoo at tama.

Salamat sa mga nagsisikap maglingkod nang marangal at nararapat.

Sana ang mga Sayang ay makabalik sa tamang landas. Sana ang mga may Sayad ay matauhan at matutong pahalagahan ang katotohanan. Sana ang mga Salot ay talikuran ang kabulukan at tumulong sa paglilinis ng lipunan sa halip na patuloy itong sirain.

Ito ang panalangin at pangarap ng bawat Pilipino—na manaig ang totoo at tama, mapanagot ang dapat managot, at muling maghari ang kaayusan at kapayapaan sa ating bansa. Amen.