Legal na batayan sa hatian ng ari-arian ng same sex partners

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | April 15, 2026

Dear Chief Acosta,

Nakabili kami ng dati kong partner, na nagngangalang Christian, ng bahay at lupa, at dito kami nag-live in. Nagkasundo kami na ipangalan ito sa kanya para mas mapadali ang transaksyon. Makalipas ang limang taon, naghiwalay kami at napagkasunduan na ibenta na lamang ang bahay at lupa, at paghahatian namin ang mapapagbentahan. Gumawa siya ng dokumento na kinukumpirma niyang may kontribusyon kaming pareho rito at tig-kalahati ang parte ng bawat isa sa amin. Ang problema, nagbago ang isip niya, at itinatanggi na niyang may karapatan ako sa bahay at lupa namin. Paano po ang paghahati nito? Maituturing po ba itong pagmamay-ari naming dalawa? — Paolo

---

Dear Paolo,

Bagama’t hindi kinikilala ng ating batas ang same-sex marriage, pinasiyahan ng ating Korte Suprema na maaaring gamitin ang Article 148 ng Family Code of the Philippines para pamahalaan ang property relations o kalagayan ng ari-arian na nabili o nakuha ng same-sex live-in couples sa loob ng kanilang pagsasama. Ito ang naging paksa ng ating Korte Suprema sa kasong Jennifer C. Josef vs. Evalyn G. Ursua, G.R. No. 267469, 05 Pebrero 2025, sa panulat ni Kagalang-galang na Kasamang Mahistrado Amy C. Lazaro-Javier:

“The Family Code defines marriage as a union between a man and a woman. Considering that petitioner and respondent have the same sex when they cohabited, they are not capacitated to marry each other, and thus Article 148 governs their property relations.

Under Article 148 of the Family Code, the properties acquired during cohabitation can be considered the common property of petitioner and respondent if: (1) these were acquired during their cohabitation; and (2) there is evidence that the properties were acquired through their actual joint contribution of money, property, or industry. Such contributions and corresponding shares of the parties are prima facie presumed to be equal. However, for this presumption to arise, proof of actual contribution is required. Thus, if actual contribution of a party is not proved, there will be no-ownership and there can be no presumption of equal shares. Here, the Acknowledgment signed by respondent shows the actual contribution of petitioner.” 

Sa ilalim ng Article 148 ng Family Code of the Philippines, maituturing ang mga ari-arian na common property kung: (1) nakuha ito sa loob ng kanila pagsasama; at (2) may katibayan na ito ay nabili/nakuha sa pamamagitan ng kanilang aktwal na pinagsamang kontribusyon ng pera, ari-arian, o industriya. 

Sa iyong sitwasyon, maaaring maituring na common property ninyo ang bahay at lupa, kung mayroon kang patunay ng iyong aktwal na kontribusyon.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.