Karapatan ng mga Pilipino sa maunlad na ekonomiya at likas na yaman ng bansa

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | February 8, 2026

Nakasaad sa ating Saligang Batas ang karapatan ng mga Pilipino na mabigyan ng prayoridad para sa paggamit ng mga natural na yaman ng bansa. Tunay na napakayaman ng ating bansa kung ating susuriin. Punumpuno ito ng mga likas na yaman na kinakailangan lamang na magamit nang maayos para sa ikauunlad ng ating bansang Pilipinas.

Sang-ayon sa Artikulo XII ng 1987 Philippine Constitution, may tatlong hangarin ang ekonomiya ng bansa. Ito ay ang mga sumusunod:

 1) Magkaroon ng pantay na distribusyon ng yaman;

 2) Pag-angat ng yaman para sa benepisyo ng mga mamamayang Pilipino; at

 3) Pag-angat ng produksyon.

Upang maisakatuparan ang mga hangarin na ito ng estado, isinusulong ng pamahalaan ang industriyalisasyon at pagsulong ng maraming mga oportunidad para sa pagtatrabaho batay sa pagpapaunlad ng reporma sa agrikultura, sa pamamagitan ng mga industriya na gagamit ng buo at sapat na human at natural resources na maaaring makipagpaligsahan sa lokal (domestic) at banyagang (foreign) kalakalan. Subalit sa pagpayag ng estado na makapasok sa bansa ang mga banyagang negosyo, kinakailangan lamang na mabigyan ng proteksyon ang mga negosyo ng mga Pilipino laban sa hindi patas na kumpetisyon at pakikipagkalakalan mula sa mga banyagang industriya.  

Alinsunod sa mandato ng Saligang Batas na mabigyan ng proteksyon ang karapatan ng mga Pilipino sa mga natural at likas na yaman ng bansa, ang pagtuklas, pagpapaunlad, at paggamit ng mga ito ay isasailalim sa kontrol at superbisyon ng estado. Dito pumapasok ang prinsipyong marapat na sa mga Pilipino ibigay ang prangkisa, at karapatang tuklasin at paunlarin ang mga natural na yaman ng bansa. Kung ang korporasyon o kumpanya ay hindi man 100% na pagmamay-ari ng mga Pilipino, kinakailangang ang 60% nito ay pagmamay-ari ng mga Pilipino.      

Para naman sa mga pangmalakihang eksplorasyon at paggamit ng mineral, petroleum, at iba pang mineral oils, maaaring makipagkasundo ang Pangulo sa mga kumpanyang banyaga para makakuha ng teknikal o pinansyal na tulong. Ang pakikipagkasundong ito ay kinakailangang sang-ayon sa mga pinaiiral na batas patungkol dito at may hangaring maisulong ang kapakanan ng mga mamamayang Pilipino. Anumang pakikipagkasundo ng Pangulo sa mga banyagang korporasyon patungkol sa pangmalakihang eksplorasyon at paggamit ng mineral, petroleum, at iba pang mineral oils ay kanyang ipababatid sa Kongreso sa loob ng 30 araw mula nang maisagawa ang kontrata.

Upang lalong mabigyan ng sapat na kakayahan ang mga Pilipino na sumabay sa pagsulong ng ekonomiya at sa kaunlaran ng ibang bansa, isinusulong ng pamahalaan ang paggamit ng kagalingan ng mga manggagawang Pilipino at ng mga produktong Pilipino upang sila ay mabigyan ng pagkakataong makipagsabayan sa pandaigdigang kalakalan. 

Gayundin, ang prangkisa para sa operasyon ng public utilities ay ibibigay lamang sa mga Pilipino o sa kumpanyang 60% na nagmamay-ari ng mga Pilipino.