Karapatan ng biktima ng torture habang nakakulong

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | March 19, 2023

Noong Nobyembre 10, 2009, inaprubahan ang Republic Act (R.A.) No. 9745 o mas kilala sa titulong “Anti-Torture Act of 2009”. Nakasaad sa Seksyon 2 ng nabanggit na batas na isa sa mga polisiya ng Estado ay:

“(b) To ensure that the human rights of all persons, including suspects, detainees and prisoners are respected at all times; and that no person placed under investigation or held in custody of any person in authority or, agent of a person in authority shall be subjected to physical, psychological or mental harm, force, violence, threat or intimidation or any act that impairs his/her free wi11 or in any manner demeans or degrades human dignity;”

Kung ating iintindihin ang probisyon ng naturang batas, makikita natin ang layunin ng ating pamahalaan at estado na protektahan ang karapatan ng bawat mamamayan laban sa torture o pagpapahirap. Kabilang dito ang mga suspek sa isang krimen na sumasailalim sa imbestigasyon para sa isang krimeng naganap, ang mga nakakulong o nakadetine habang dinidinig ang kanilang kaso, at maging ang mga bilanggo na nahatulan ng korte.

Kapag nagkaroon ng pagmamaltratong pisikal (physical) o sikolohikal (psychological), ang biktima ay may karapatan na humingi ng agarang tulong mula sa Commission on Human Rights (CHR), Department of Justice (DOJ), Public Attorney’s Office (PAO), Philippine National Police (PNP), National Bureau of Investigation (NBI) at Armed Forces of the Philippines (AFP).

Ang PAO, sa bisa ng R.A. No. 9745 ay maaaring mag-imbestiga sa anumang reklamo ng pagmamaltrato sa isang naka-detine na nangangahulugang siya ay nakaranas ng torture sa loob ng piitan. Ito ay maaaring hilingin sa aming tanggapan ng taong naging biktima ng torture o kaanak nito upang maimbestigahan namin ang pangyayari at maibigay namin ang nararapat na tulong legal, sapagkat ito ay aming mandato. Ito ay ayon sa probisyon ng Section 9 ng R.A. No. 9745 na nagsasaad na:

“Section 9.

(a) To have a prompt and an impartial investigation by the CHR and by agencies of government concerned such as the Department of Justice (DOJ), the Public Attorney’s Office (PAO), the PNP, the National Bureau of Investigation (NBI) and the AFP. A prompt investigation shall mean a maximum period of sixty (60) working days from the time a complaint for torture is filed within which an investigation report and/or resolution shall be completed and made available. An appeal whenever available shall be resolved within the same period prescribed herein;”

Ang mandato ng PAO na mag-imbestiga at magbigay ng tulong legal ay nakapaloob din sa Section 11 ng naturang batas, kung saan nakasaad na ang PAO ay magbibigay ng tulong legal sa imbestigasyon, pagsubaybay, at pagsasampa ng reklamo para sa isang tao o sinumang kaanak nito o may interes sa kanya na nakaranas ng torture at iba pang uri ng hindi makatao at labis na pananakit at pagpaparusa.

Ang aming tanggapan ay mayroong Forensic Laboratory na itinatag at pinasinayaan noong Enero 27, 2010 ni Kgg. Agnes VST. Devanadera, dating Kalihim ng Kagawaran ng Katarungan. Itinatag ng PAO ang nasabing Forensic Laboratory upang tugunan ang mandato ng tanggapan na tumulong sa imbestigasyon ng anumang uri ng pagmamaltrato na ilalapit sa aming opisina ng mga nakaranas nito o kanilang mga mahal sa buhay at maging ng mga biktima ng “mass disaster”. May kakayahan ang aming Forensic Laboratory na eksaminin ang bakas ng anumang uri ng sugat, hampas, at iba pang pananakit.

Ang isang biktima ng torture ay maaari ring humingi ng proteksyon. Ang nasabing biktima ng torture o mga kaanak nito ay maaaring humingi ng proteksyon mula sa estado sa pamamagitan ng mga kaukulang ahensya nito, laban sa lahat ng uri ng pananakot at pagbabanta dahil sa pagsasampa nito ng kanyang reklamo. Ito ay alinsunod sa talata (b) ng Section 9 ng R.A. No. 9475, na nagsasaad:

“(b) To have sufficient government protection against all forms of harassment; threat and/or intimidation as a consequence of the filing of said complaint or the presentation of evidence therefor. In which case, the State through its appropriate agencies shall afford security in order to ensure his/her safety and all other persons involved in the investigation and prosecution such as, but not limited to, his/her lawyer, witnesses and relatives;”

Ang isang tao ay may karapatan din na mabigyan ng proteksyon sa kanyang katauhan sa bawat pagkakataon. Ito ay simbolo na ang isang bayan ay nasa ayos, at gumagana ang kaayusan at pagpapatupad ng batas. Kasama rito ang mga taong nahuhuli dahil sila ay lumabag sa batas. Kaya anumang uri ng pananakit sa kanila ay hindi pinahihintulutan ng Estado.