Karapatan ng mga magulang sa ilalim ng parental authority

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | June 14, 2026

Alinsunod sa likas na karapatan at tungkulin o parental authority ng mga magulang sa pagkatao at ari-arian ng kanilang mga anak, kabilang sa kanilang otoridad at responsibilidad ang pangangalaga at pagpapalaki sa mga ito na magkaroon ng kamalayan at kahusayang sibiko, gayundin ang pagpapaunlad  ng kanilang moral, mental, at pisikal na katangian at kagalingan.

Ayon sa Family Code, ang ama at ina ay dapat magkatuwang na gumamit ng parental authority sa pagkatao ng kanilang mga anak. Sa kaso ng hindi pagkakasundo, ang desisyon ng ama ang mananaig, maliban kung mayroong utos ang hukuman na salungat dito.

Bilang pagtugon, ang mga anak naman ay inaasahang dapat palaging may paggalang sa kanilang mga magulang at obligadong sundin ang mga ito hangga't ang mga bata ay nasa ilalim ng otoridad ng kanilang mga magulang. Sa kaso ng pagliban o pagkamatay ng alinman sa mga magulang, ang magulang na naroroon ay magpapatuloy. Ang muling pag-aasawa ng nabubuhay na magulang ay hindi makakaapekto sa parental authority sa mga bata, maliban kung ang hukuman ay humirang ng ibang tao upang maging tagapangalaga sa bata o sa kanyang mga pag-aari.

Kaakibat ng otoridad ng mga magulang sa kanilang mga anak ay ang alituntuning mananaig kung kanino mapupunta ang parental authority ng mga magulang sa mga pagkakataong hindi nila matutupad ang kanilang tungkulin at karapatang pangalagaan ang pagkatao at ari-arian ng kanilang mga anak. Sa kaso ng pagliban (absence) o pagkamatay ng alinman sa mga magulang, ang magulang na naroroon ay magpapatuloy sa pagkakaroon ng parental authority bilang magulang. Ang muling pag-aasawa ng nabubuhay na magulang ay hindi makakaapekto sa parental authority sa mga bata, maliban kung ang hukuman ay humirang ng ibang tao upang maging tagapag-alaga sa katauhan at pag-aari ng mga bata.

Kapag hindi maiwasan ang paghihiwalay ng mga magulang, ang parental authority ay dapat manatili sa magulang na itinalaga ng hukuman. Subalit dapat ding isaalang-alang ng husgado ang lahat ng nauugnay na konsiderasyon, lalo na ang pagpili ng bata na may higit sa pitong taong gulang na, maliban na lamang kung ang magulang na pinili ng nasabing bata ay hindi karapat-dapat. Sa kaso ng pagkamatay, kawalan o kawalang kapasidad ng mga magulang, ang nabubuhay na lolo at lola ang magkakaroon ng parental authority sa kanilang mga apo. Ang tawag sa sitwasyong ito ay substitute parental authority. 

Ang substitute parental authority ay ang kapangyarihan ng mga lolo at lola na maging magulang ng mga apo kapag namatay o nawalan ng kapasidad ang mga magulang ng kanilang mga apo. Ang probisyon ng Family Code na tumutukoy rito ay Artikulo 216 kung saan nakasaad na:

Art. 216. In default of parents or a judicially appointed guardian, the following person shall exercise substitute parental authority over the child in the order indicated:

    (1) The surviving grandparent, as provided in Art. 214;

    (2) The oldest brother or sister, over twenty-one years of age, unless unfit or disqualified; and

    (3) The child's actual custodian, over twenty-one years of age, unless unfit or disqualified.

Kahit lisensyado, bawal i-display ang baril

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney Marso 28, 2024

Dear Chief Acosta,

Gusto ko lamang itanong kung ang isang katulad kong sibilyan ay maaaring magdala ng baril at ilagay sa aking baywang para makita ng ibang tao. Kumpleto naman ang mga papeles ng aking baril. Mayroon akong License to Own and Possess Firearms (LTOPF) at Permit to Carry Firearm Outside of Residence (PTCFOR), at ang baril ko ay rehistrado. Maraming salamat. -- Rex

Dear Rex,

Para sa iyong kaalaman, ang batas na nakasasaklaw sa iyong katanungan ay ang Section 7 ng Implementing Rules and Regulations (IRR) ng Republic Act (R.A.) No. 10591 o mas kilala sa tawag na “Comprehensive Firearms and Ammunition Regulation Act,” kung saan nakasaad na:

“7.11 The following guidelines regarding the manner of carrying firearms shall be observed: xxx

7.11.2 For All Other Persons: (including members of the PNP, AFP and other LEAs in civilian attire)

a) Display of firearms is prohibited. The firearms must always be concealed; Violation of this provision shall be subject for immediate revocation of the License to Own and Possess Firearms and Firearm Registration.”

Samakatuwid, ayon sa batas ay mariing ipinagbabawal ang public display o ang pagpapakita ng baril. Kahit na lisensyado ang baril, dapat pa rin na ito ay nakatago at hindi naka-display.

Kung ang batas ay hindi susundin, maaaring agarang bawiin ang license to own and possess firearms ng taong lalabag dito at ang firearm registration ng nasabing baril.

Upang sagutin ang iyong katanungan, hindi mo maaaring i-display ang iyong baril, kahit pa kumpleto ka ng mga kaukulang lisensya, sapagkat ito ay labag sa batas.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay.

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.

Pagkansela o pagwasto ng tala sa marriage certificate

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney Marso 27, 2024

Dear Chief Acosta,

Ako at ang aking nobya ay nakatakdang ikasal sa susunod na taon. Nang ako ay kumuha ng kopya ng aking Certificate of No Marriage Record (CENOMAR) ay natuklasan ko na ayon sa tala ng Philippine Statistics Authority (PSA), ako ay ikinasal sa isang taong hindi ko kilala.  Mayroon ding marriage certificate na naglalaman ng aking pangalan at impormasyon kaugnay sa kasal. Ang katotohanan ay walang naganap na kasal at ako ay walang kaalam-alam kung paano naitala ang pangalan ko sa nasabing marriage certificate. Ano ang maaari kong gawin upang maiwasto ang aking record? -- Manuel

Dear Manuel,

Para sa iyong kaalaman, ang iyong katanungan ay saklaw ng Rule 108 ng Rules of Court (Cancellation or Correction of Entries in The Civil Registry). Nakasaad sa Sections 1 at 2 ng nasabing Rule na:

“Section 1. Who may file petition. — Any person interested in any act, event, order or decree concerning the civil status of persons which has been recorded in the civil register, may file a verified petition for the cancellation or correction of any entry relating thereto, with the Court of First Instance of the province where the corresponding civil registry is located.

Section 2. Entries subject to cancellation or correction. — Upon good and valid grounds, the following entries in the civil register may be cancelled or corrected: (a) births: (b) marriage; (c) deaths; (d) legal separations; (e) judgments of annulments of marriage; (f) judgments declaring marriages void from the beginning; (g) legitimations; (h) adoptions; (i) acknowledgments of natural children; (j) naturalization; (k) election, loss or recovery of citizenship; (l) civil interdiction; (m) judicial determination of filiation; (n) voluntary emancipation of a minor; and (o) changes of name.”

Kaugnay nito, inilahad ng Korte Suprema sa kaso ng Republic of the Philippines vs. Merlinda L. Olaybar, G.R. No. 189538, 10 February 2014, na isinulat ni Kagalang-galang na Kasamang Mahistrado na sa kalaunan ay naging Punong Mahistrado Diosdado M. Peralta, na:

“While we maintain that Rule 108 cannot be availed of to determine the validity of marriage, we cannot nullify the proceedings before the trial court where all the parties had been given the opportunity to contest the allegations of respondent; the procedures were followed, and all the evidence of the parties had already been admitted and examined. Respondent indeed sought, not the nullification of marriage as there was no marriage to speak of, but the correction of the record of such marriage to reflect the truth as set forth by the evidence.

Otherwise stated, in allowing the correction of the subject certificate of marriage by cancelling the wife portion thereof, the trial court did not, in any way, declare the marriage void as there was no marriage to speak of.” 

Alinsunod sa mga nabanggit na probisyon ng batas, at desisyon ng Korte Suprema, ang sinumang may interes sa isang kaganapan na may kinalaman sa civil status ng isang tao, na naitala sa civil register, ay maaaring magpetisyon sa korte alinsunod sa paraang itinakda ng Rule 108 ng Rules of Court upang makansela o maitama ang anumang maling entry kaugnay sa mga kaganapang nabanggit. Sa inilahad na desisyon, pinahintulutan ng Korte Suprema ang pagwawasto ng isang marriage certificate sa pamamagitan ng pagkansela ng pangalan ng isa sa mga partido, matapos mapatunayan sa hukuman na siya ay hindi kailanman naging bahagi ng nasabing kasal na naitala sa civil register. 

Habang ang batas ay nagtalaga ng direktang aksyon para sa declaration of nullity o annulment ng isang kasal upang ito ay maipawalang-bisa, ang mga nasabing aksyon ay hindi kakailanganin kung mapatutunayan sa korte na ang kasal ay hindi naganap kailanman. Sa iyong sitwasyon, maaari kang magsumite ng petisyon sa korte alinsunod sa Rule 108 ng Rules of Court, hindi upang ipawalang-bisa ang naunang kasal, kundi upang iwasto ang iyong tala sapagkat walang kasal na naganap. 

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay.

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.