Pandemya noon, giyera ngayon: May natutunan ba tayo?

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | March 29, 2026

Linggo ng Palaspas ngayon. Singbilis ng pagtuyo ng mga dahon at sangang iwinawagayway ng mga nagdiriwang na Hudyo—na nag-akala na dumating na ang isang maka-lupang Hari—ganoon din kabilis napalitan ang sigawan ng papuri ng pagtuligsa, pagpapahirap, at pagpatay sa kanilang inakalang tagapagligtas. At dito makikita ang kabalintunaan: tunay ngang Hari Siya, ngunit hindi ayon sa inaasahan ng marami.

Kamakailan lamang ay Miyerkules ng Abo. Halos matatapos na ang apatnapung araw ng Kuwaresma—panahon ng taimtim na paghahanda sa paggunita sa Misteryong Paskuwal ng Panginoon. Ngunit sino ang mag-aakalang ganito ang kalagayan ng mundo at ng ating bansa ngayon—magulo, marahas, at walang katiyakan? Sa iba’t ibang panig ng mundo, umiigting ang tensyon: palitan ng drones at missiles, at patuloy na banta ng mas malawakang digmaan.

Sa Gitnang Silangan, patuloy ang paglala ng hidwaan. Sa kabila ng matitinding aksyon, hindi pa rin natatapos ang sigalot. Ipinapakita nito na ang digmaan ay hindi basta natatapos sa iisang pangyayari o lider. Sa halip, tila mas lalo pa itong pinaghahandaan at pinatatagal.

Kung gayon, handa ba ang mundo sa isang pangmatagalang digmaan? Handa ba ang mga mamamayan na tiisin ang hindi lamang simpleng kaguluhan kundi isang mapanganib at malawakang krisis? Sa ngayon, nakasentro pa ito sa Gitnang Silangan, ngunit hindi malayong kumalat sa iba pang panig ng mundo.

Kaya’t hindi nakapagtatakang patuloy ang panawagan ng Santo Papa na itigil ang digmaan—isang paalala sa mga lider ng mundo na ang kapangyarihan ay may kaakibat na pananagutan.

Ano nga ba ang tunay na dahilan ng mga digmaan? Kasaysayan? Kayamanan? Kapangyarihan? Marahil, lahat ng ito ay may bahagi. Ngunit para sa karaniwang mamamayan, iisa ang malinaw: kabaliwan. Ito ang sigaw sa gitna ng libu-libong nasasawi—mga bata, kababaihan, at matatanda—sa iba’t ibang lugar ng digmaan.

Hindi lamang bomba ang pumapatay. Marami rin ang unti-unting namamatay sa gutom, uhaw, sakit, at kawalan ng pag-asa.

Sa ating bansa, may tugon ang pamahalaan sa epekto ng pandaigdigang krisis—ayuda. Nagkakaroon ng subsidiya sa gasolina para sa mga drayber at iba pang sektor. Ngunit nananatili ang tanong: hanggang kailan ito sapat? Hanggang kailan ito magiging solusyon?

Hindi pa nagtatagal mula nang ideklara ang pagtatapos ng COVID-19 pandemic noong Mayo 5, 2023. Halos dalawang taon pa lamang ang nakalipas, ngunit tila nahaharap na naman ang mundo sa panibagong “pandemya”—ang pandemya ng digmaan, na likha ng tao at hindi ng kalikasan.

Sa panahon ng pandemya, marami ang nagbahagi ng mga aral—lalo na tungkol sa pangangalaga sa kalikasan at responsableng pamumuhay. Ngunit ngayon, tila nakalimutan na ang mga iyon.

Napakaraming nasawi noong pandemya. Marami ang nagsabing dapat itong magsilbing aral upang magbago ang ating kamalayan, pag-uugali, at pamumuhay. Ngunit sa harap ng kasalukuyang krisis, tila wala pa ring sapat na pagbabago.

Ito ang papasukin nating panahon ng Pasyon—hindi lamang bilang paggunita sa sakripisyo, kundi bilang repleksyon ng ating kasalukuyang realidad. Isang panahong sinasabayan ng usapin ng korapsyon, ingay ng pulitika, at banta ng digmaan.

Napakatindi ng naging karanasan sa pandemya. Ganoon din ang digmaan. Parehong nagdulot ng takot, sakit, at kawalan. Ngunit sa kabila ng lahat, nananatiling tanong: may natutunan ba tayo? May nadala ba tayong aral?