Napilitang magpakasal nang walang pag-ibig?

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | August 3, 2024

Dear Chief Acosta,

Kahit hindi ko na siya mahal katulad ng dati, napilitan na lang akong ituloy ang aming kasal dahil na rin sa respeto, utang na loob, at pressure mula sa pamilya ng aking asawa, lalo na ng kanyang mga magulang. Hindi rin naman nagtagal ang aming pagsasama at nauwi rin ito sa aming hiwalayan. Maaari bang maging batayan na napilitan lang akong magpakasal para mapawalang-bisa ang aming kasal?

-- Michael

---

Dear Michael,

Ang patakaran ng Saligang Batas ay protektahan at palakasin ang pamilya bilang pangunahing institusyong panlipunan, at ang kasal bilang pundasyon ng pamilya. Dahil dito, itinatakda ng Konstitusyon ang kasal bilang sagrado, at pinoprotektahan ito mula sa pagkabuwag dahil sa kapritso ng mga partido.  

Kung kaya, ang psychological incapacity, bilang batayan para mapawalang-bisa ang kasal sa ilalim ng Article 36 ng Family Code, ay tumutukoy lamang sa mga pinakamalubhang kaso ng personality disorder na malinaw na nagpapakita ng lubos na kawalan ng pakiramdam o kawalan ng kakayahang magbigay ng kahulugan at kabuluhan sa kasal. Dapat ito ay isang karamdaman na napakalubha at permanente upang mawalan ng kamalayan ang isang indibidwal sa mga tungkulin at responsibilidad ng buhay may-asawa.

Nakasaad sa Article 36 ng Family Code ang mga sumusunod: 

“ART. 36. A marriage contracted by any party who, at the time of the celebration, was psychologically incapacitated to comply with the essential marital obligations of marriage, shall likewise be void even if such incapacity becomes manifest only after its solemnization.”

Kaugnay nito, sa kasong Rolando D. Cortez vs. Luz G. Cortez, G.R. No. 224638, 10 Abril 2019, sa pamamagitan ng noon ay Kasamang Mahistrado na naging Kagalang-galang na Punong Mahistrado Diosdado M. Peralta, ipinahayag ng ating Korte Suprema na ang pag-aasawa na nakabase sa ibang dahilan bukod sa pag-ibig, ay hindi nangangahulugan na ang isa at/o parehong partido ay psychologically incapacitated:

“Petitioner reiterates that he married respondent not out of love but because he was forced to marry her in order to lift the hold departure order made by the POEA and to be able to work abroad as a seaman, hence, he is psychologically incapacitated to comply with the essential marital obligations of marriage. Such claim does not rise to the level of psychologically incapacity that would nullify his marriage. In Republic of the Phils. v. Spouses Romero, We held:

That he married Olivia not out of love, but out of reverence for the latter’s parents, does not mean that Reghis is psychologically incapacitated in the context of Article 36 of the Family Code.  In Republic v. Albios, the Court held that:

Motives for entering into a marriage are varied and complex. The State does not and cannot dictate on the kind of life that a couple chooses to lead. Any attempt to regulate their lifestyle would go into the realm of their right to privacy and would raise serious constitutional questions. The right to marital privacy allows married couples to structure their marriages in almost any way they see fit, to live together or live apart, to have children or no children, to love one another or not, and so on. Thus, marriages entered into for other purposes, limited or otherwise, such as convenience, companionship, money, status, and title, provided that they comply with all the legal requisites, are equally valid. Love, though the ideal consideration in a marriage contract, is not the only valid cause for marriage. Other considerations, not precluded by law, may validly support a marriage. xxx

We find that the report failed to show how petitioner's personality traits incapacitated him from complying with the essential obligations of marriage. On the contrary, the report established that because petitioner was forced to marry respondent without love, he had no intention to do his full obligations as a husband. Mere “difficulty,” “refusal,” or “neglect” in the performance of marital obligations or “ill will” on the part of the spouse is different from “incapacity” rooted on some debilitating psychological condition or illness.”

Bagama’t kinikilala ng ating hukuman na ang lahat ng mga tao ay maaaring may ilang mga kakaibang katangian na nauugnay sa personalidad, nagtatakda ang ating batas ng limitadong batayan lamang para ipawalang-bisa ang kasal, tulad ng psychological incapacity. Ang “kahirapan,” “pagtanggi,” o “pagpapabaya” sa pagganap ng mga obligasyon sa pag-aasawa o “masakit na kalooban” sa panig ng asawa ay iba sa “kawalan ng kakayahan” na nag-uugat sa sikolohikal na kondisyon o sakit.

Samakatuwid, gaya ng nailahad sa nabanggit na kaso, ang iyong pagpapakasal na base sa respeto, utang na loob, at pressure ay hindi nangangahulugang walang bisa ang iyong kasal, kung wala namang psychological incapacity sa iyong parte o sa parte ng iyong asawa na humahadlang sa inyong paggampan sa mga mahahalagang obligasyon kaugnay ng pag-aasawa.  

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay.

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.