Konsyumer, hindi dapat gawing tagasalo ng system loss

ni Leonida Sison @Boses | July 30, 2026

Karapatan ng bawat Pilipino na magbayad lamang sa kuryenteng tunay na kanilang nagamit. 

Sa panahon na bawat pisong inilalabas ng mga pamilya ay mahalaga, hindi makatarungang ipasa sa mga konsyumer ang gastos na bunga ng pagkawala ng kuryente sa linya, pagnanakaw ng kuryente o iba pang problemang wala silang kinalaman. Kaya ang panawagang alisin ang system loss charge ay isang hakbang na matagal nang hinihintay ng taumbayan.

Kasunod ng direktiba ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. sa kanyang ikalimang State of the Nation Address (SONA), sinabi ng Department of Energy (DOE) na target nitong tuluyang alisin ang system loss charge sa mga bayarin sa kuryente pagsapit ng 2027.

Ayon sa DOE, hindi ito agad maisasakatuparan dahil kailangan munang maisagawa ang modernisasyon ng mga pasilidad ng mga distribution utility at electric cooperative, mapalakas ang kampanya laban sa illegal connections at electricity theft, at maisaayos ang mga kinakailangang pagbabago sa batas at regulasyon.

Ipinaliwanag ng ahensya na ang system loss ay tumutukoy sa diperensya sa pagitan ng kuryenteng pumapasok sa distribution network at ng aktuwal na naibibigay at naibi-bill sa mga konsyumer. Kabilang dito ang technical losses na dulot ng lumang linya, transformer at iba pang kagamitan, gayundin ang nontechnical losses tulad ng illegal tapping, sirang metro at mga pagkakamali sa pagsingil. Nilinaw din ng DOE na saklaw ng direktiba ng Pangulo ang pagtanggal hindi lamang ng system loss charge kundi maging ng 12 porsiyentong value-added tax (VAT) na ipinapataw rito.

Sa ilalim ng umiiral na Electric Power Industry Reform Act (EPIRA), may itinakdang limitasyon ang Energy Regulatory Commission (ERC) sa system loss na maaaring ipasa sa mga konsyumer. Kapag lumampas dito ang pagkawala ng kuryente, ang distribution utility na ang sasagot sa sobrang gastos. Tinataya ng DOE na kapag tuluyang naipatupad ang reporma, maaaring bumaba ng lima hanggang 10 porsiyento ang buwanang bayarin sa kuryente, depende sa lugar at distribution utility.

Ipinahayag ng Manila Electric Company (Meralco) na handa itong makilahok sa mga pagtalakay sa panukalang pagbabago sa EPIRA. Ayon sa kumpanya, hindi sila kumikita mula sa system loss charge dahil ang nakokolekta rito ay ipinapasa sa mga power supplier at sa National Grid Corporation of the Philippines.

Gayunman, iginiit din nitong may mga technical losses na hindi ganap na maiiwasan sa operasyon ng isang distribution system. Samantala, nanawagan ang mga consumer group na tiyaking may malinaw na plano sa pagpapatupad at hindi mapalitan ng iba pang dagdag-singil ang mawawalang system loss charge. Binigyang-diin din nila na ang generation charge, na bumubuo sa malaking bahagi ng electric bill, ay dapat ding matutukan upang tunay na maramdaman ng publiko ang pagbaba ng presyo ng kuryente.

Bilang tugon, naghain ang mga senador ng mga panukalang batas upang ipagbawal ang pagpasa ng system loss sa mga konsyumer at alisin ang VAT sa naturang singil. Ipinapakita nitong lumalakas ang suporta sa Kongreso para sa repormang ito.

Ang pagtanggal sa system loss charge ay mahalagang hakbang tungo sa mas makatarungang sistema ng pagsingil sa kuryente. Gayunman, ang tunay na tagumpay nito ay nakasalalay sa maayos na pagpapatupad, modernisasyon ng imprastraktura at mahigpit na kampanya laban sa pagnanakaw ng kuryente. Kapag naisakatuparan ito nang maayos, mas mararamdaman ng bawat pamilyang Pilipino ang ginhawang dulot ng mas mababang singil at mas patas na serbisyo.