Karapatan ng mga magulang sa ilalim ng parental authority

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | June 14, 2026

Alinsunod sa likas na karapatan at tungkulin o parental authority ng mga magulang sa pagkatao at ari-arian ng kanilang mga anak, kabilang sa kanilang otoridad at responsibilidad ang pangangalaga at pagpapalaki sa mga ito na magkaroon ng kamalayan at kahusayang sibiko, gayundin ang pagpapaunlad  ng kanilang moral, mental, at pisikal na katangian at kagalingan.

Ayon sa Family Code, ang ama at ina ay dapat magkatuwang na gumamit ng parental authority sa pagkatao ng kanilang mga anak. Sa kaso ng hindi pagkakasundo, ang desisyon ng ama ang mananaig, maliban kung mayroong utos ang hukuman na salungat dito.

Bilang pagtugon, ang mga anak naman ay inaasahang dapat palaging may paggalang sa kanilang mga magulang at obligadong sundin ang mga ito hangga't ang mga bata ay nasa ilalim ng otoridad ng kanilang mga magulang. Sa kaso ng pagliban o pagkamatay ng alinman sa mga magulang, ang magulang na naroroon ay magpapatuloy. Ang muling pag-aasawa ng nabubuhay na magulang ay hindi makakaapekto sa parental authority sa mga bata, maliban kung ang hukuman ay humirang ng ibang tao upang maging tagapangalaga sa bata o sa kanyang mga pag-aari.

Kaakibat ng otoridad ng mga magulang sa kanilang mga anak ay ang alituntuning mananaig kung kanino mapupunta ang parental authority ng mga magulang sa mga pagkakataong hindi nila matutupad ang kanilang tungkulin at karapatang pangalagaan ang pagkatao at ari-arian ng kanilang mga anak. Sa kaso ng pagliban (absence) o pagkamatay ng alinman sa mga magulang, ang magulang na naroroon ay magpapatuloy sa pagkakaroon ng parental authority bilang magulang. Ang muling pag-aasawa ng nabubuhay na magulang ay hindi makakaapekto sa parental authority sa mga bata, maliban kung ang hukuman ay humirang ng ibang tao upang maging tagapag-alaga sa katauhan at pag-aari ng mga bata.

Kapag hindi maiwasan ang paghihiwalay ng mga magulang, ang parental authority ay dapat manatili sa magulang na itinalaga ng hukuman. Subalit dapat ding isaalang-alang ng husgado ang lahat ng nauugnay na konsiderasyon, lalo na ang pagpili ng bata na may higit sa pitong taong gulang na, maliban na lamang kung ang magulang na pinili ng nasabing bata ay hindi karapat-dapat. Sa kaso ng pagkamatay, kawalan o kawalang kapasidad ng mga magulang, ang nabubuhay na lolo at lola ang magkakaroon ng parental authority sa kanilang mga apo. Ang tawag sa sitwasyong ito ay substitute parental authority. 

Ang substitute parental authority ay ang kapangyarihan ng mga lolo at lola na maging magulang ng mga apo kapag namatay o nawalan ng kapasidad ang mga magulang ng kanilang mga apo. Ang probisyon ng Family Code na tumutukoy rito ay Artikulo 216 kung saan nakasaad na:

Art. 216. In default of parents or a judicially appointed guardian, the following person shall exercise substitute parental authority over the child in the order indicated:

    (1) The surviving grandparent, as provided in Art. 214;

    (2) The oldest brother or sister, over twenty-one years of age, unless unfit or disqualified; and

    (3) The child's actual custodian, over twenty-one years of age, unless unfit or disqualified.