Huling habilin ng taong buhay pa

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | July 29, 2026

Dear Chief Acosta, 

Gumawa po ako ng huling habilin dahil gusto kong maisaayos ang mga mana ng aking maiiwang mga anak. Ngunit napagtanto ko na kahit na ako ay may huling habilin, baka sila ay mag-away-away pa rin, kaya naman gusto ko sanang malaman kung kahit ba buhay pa ako ay maaari ko nang ipakiusap sa korte na kilalanin ang aking huling habilin?  — Lando

---

Dear Lando,

Ayon sa Kodigo Sibil ng Pilipinas, ang isang tao ay maaaring gumawa ng kanyang huling habilin, kung saan hinahati-hati niya ang kanyang mga iiwang ari-arian sa mga tao na gusto niya magmana sa kanya, maliban kung hindi ito pinapayagan ng batas. 

Gayunman, hindi ganap o walang hanggan ang karapatan ng isang tao na gumawa ng huling habilin. Ang isang tao na gustong gumawa ng huling habilin ay kailangang sumunod sa mga itinakda ng batas na pangangailangan para magkabisa ang nasabing habilin. Ayon din sa Artikulo 842 ng Kodigo Sibil ng Pilipinas, ang taong gustong gumawa ng huling habilin ay kailangang ibigay ang mana na itinalaga ng batas para sa kanyang mga kompulsaryong tagapagmana. Ibig sabihin, hindi dapat mawala o mabawasan ng huling habilin ang parte ng mga kompulsaryong tagapagmana. 

Ngayon, kung ang isang tao ay nakagawa na ng kanyang huling habilin, ang pangkaraniwang ginagawa upang maisakatuparan ang nakasaad dito ay magsampa ng kaso sa korte para kilalanin ang bisa ng nasabing habilin, o ang tinatawag na “probate proceedings.” Ang pangkaraniwang nangyayari ay isinasampa o nagaganap ang probate proceedings pagkatapos mamatay ang nagpapamana, o ang tinatawag na “post-mortem probate.” 

Ang tanong ngayon, maaari ba na ang mismong gumawa ng huling habilin ang magsampa ng kaso sa korte para idaan ang kaniyang huling habilin sa paglilitis, habang siya ay nabubuhay pa? 

Ayon sa Section 1, Rule 76 ng Rules of Court, ang mismong gumawa ng huling habilin ay maaaring magpetisyon sa korte na kilalanin ang bisa ng kaniyang huling habilin o ang tinatawag na “ante-mortem probate”: 

“Section 1. Who may petition for the allowance of will. — Any executor, devisee, or legatee named in a will, or any other person interested in the estate, may, at any time after the death of the testator, petition the court having jurisdiction to have the will allowed, whether the same be in his possession or not, or is lost or destroyed.

The testator himself may, during his lifetime, petition the court for the allowance of his will.”

Kaya upang masagot ang iyong katanungan, maaaring ikaw ang magpetisyon sa korte na kilalanin ang iyong huling habilin, kahit na ikaw ay nabubuhay pa, dahil maliwanag sa artikulo ng batas na maaari itong gawin ng mismong tao na nagpapamana habang siya ay nabubuhay pa. Gayunpaman, limitado ito sa pagpapatunay ng iyong huling habilin. Ang mga probisyon ng huling habilin ay maipapatupad lamang sa oras na ikaw ay pumanaw.  

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.