15 taong kulong at P2-M multa sa mang-aabuso sa presyo ng bilihin

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | Pebrero 12, 2023

Sa panahong ito ay marami ang nababahala sa pagtaas ng presyo ng mga bilihin, lalo na dulot na rin ng pagbaba ng produksyon at pagtaas ng pangangailangan. Mabuti na lamang at may mga batas na pinaiiral ang ating estado upang bigyang-proteksyon ang mga mamimili ng pangunahing pangangailangan sa ganitong panahon na hindi pa rin ganap na nakakaahon ang ating bansa sa banta ng COVID-19.

Ang Republic Act No. 7581 o kilala bilang Price Control Act ay ipinasa ng Kongreso at isinabatas upang bigyan ng sapat na proteksyon ang mga mamimili sa panahon ng mga kagipitan o biglaang pangangailangan. Ang polisiya ng batas na ito ay upang siguraduhin na ang mga pangunahing pangangailangan ng tao ay mapanatili sa makatwirang halaga sa lahat ng oras, lalo na sa panahon ng kagipitan bunsod na rin ng mga kalamidad. Sa paglalagay ng kontrol sa mga bilihin ay sinisiguro rin ng pamahalaan na mayroong sapat na balik ng puhunan ng mga namumuhunan.

Ang mga pangunahing bilihin o essential commodities na ito ay ang bigas, mais, root crops, tinapay, isda (sariwa o nakalata) at iba pang lamang dagat, sariwang karne ng baboy, baka at manok, itlog, tubig na nakalagay sa mga bote at iba pang lalagyan; gatas (sariwa o naproseso), gulay at prutas, noodles, kape, asukal, mantika, asin, sabong panlaba, panggatong (firewood), uling, LPG at kerosene, kandila, at mga kinakailangang gamot na pinag-uri ng Department of Health (DOH). Ang mga prime commodities naman ay mga produktong hindi man kasali sa mga pangunahing bilihin ay tinataguriang lubhang mahalaga katulad ng harina, de-latang karne ng baboy, baka o manok, sibuyas, bawang, suka, patis, toyo, sabon, fertilizer, pesticide, herbicide, mga patuka o pakain sa hayop, papel at iba pang school supplies, at construction materials.

Sa ilalim ng batas na ito, ipinagbabawal ang pagtatago at pagtitipon ng mga pangunahing bilihin at prime commodities. Masasabing mayroong hoarding kung mayroong hindi makatwirang pamimili, pagtitipon at pag-iimbak ng isang tao na labis-labis sa kanyang normal na imbentaryo. Ang pagtanggi na magbenta ng mga stocks ng anumang uri ng pangunahing bilihin sa mga mamimili ay maaari ring maituring na hindi resonableng pag-iimbak ng mga pangunahing bilihin o prime commodities.

May karapatan ang bawat mamimili laban sa mga labis na pagtataas ng presyo ng mga pangunahing bilihin at prime commodities. Mayroong labis na kita (profiteering) kapag ang pagbebenta ng anumang pangunahing bilihin at prime commodities sa presyong hindi hamak na higit sa nakatalagang presyo nito. Ipinagpapalagay na mayroong labis na pagkita kapag ang mga pangunahing bilihin ay walang price tag, hindi tama ang sukat at bigat, may halo o hinaluan ng ibang uri o ang kasalukuyang presyo ng isang pangunahing bilihin ay mas mataas nang 10% kumpara sa presyo nito noong nakaraang buwan.

Ang karapatan laban sa mga cartels ay binibigyang-diin din ng batas na ito. Mayroong cartel kapag may dalawa o higit pang dami ng tao na nagkasundong magsagawa ng produksyon, magpakalat, magproseso, magtago, mag-supply o magbenta ng mga pangunahing bilihin at prime commodities na naglalayong pataasan at manipulahin ang pagtaas ng presyo ng bilihin sa merkado. Kung sabay-sabay na nagtataasan ang presyo ng mga produkto, ito ay dahil nagsasabwatan ang mga negosyante na parehong taasan ang mga presyo sa merkado upang walang choice ang mga consumers.

Ang sinuman na mahuling nagsasagawa ng illegal price manipulation ng mga pangunahing bilihin at prime commodities ay maaaring maparusahan ng pagkakakulong mula limang taon hanggang 15 taon at pagbabayad ng multa mula P5,000 hanggang P2,000,000. Sa mga mahuhuli namang nagsasagawa ng paglabag sa price ceiling na itinalaga para sa mga pangunahing bilihin ay maaaring maparusahan ng pagkabilanggo mula isa hanggang 10 taon at pagbabayad nang mula P5,000 hanggang P1,000,000.

Kapag ang nagsagawa ng mga nabanggit na paglabag ay isang korporasyon, ang mga opisyales at empleyado o mga Pilipinong kinatawan ng isang banyagang korporasyon, na responsable sa mga nasabing paglabag ang mananagot sa batas.