Mga dapat alamin bago gumamit ng insulin

SHANE M. LUDOVICE, M.D / SABI NI DOC

Dear Doc. Shane,

Ang aking mister ay may diabetes at nag-i-inject siya ng insulin dalawang beses kada araw. May pinsan akong namatay at marami siyang insulin pen na hindi nagamit. Nasa­sa­yangan kami dahil mahal ang presyo nito. Maaari ba itong gami­tin ng mister ko?

Sagot

Ayon sa National Health Service ng Uni­ted Kingdom, dapat sun­din ang apat na ‘rights’ (right insulin, right dose, right way, right time) para magamit ang insulin nang ligtas.

• Right insulin (ta­mang insulin) - may iba’t ibang klase ng insulin. Puwedeng mag­ka­sintunog ang mga pangalan o magkahawig ang hitsura ng vial o insulin pen. Halimbawa ay Humalog Mix 50, Hu­ma­log Mix 30, Novo­mix 30, Mixtard 30, Scilin M30 at Insuget 70/30. Isa pa, may insulin na malabo (cloudy) ang hitsura at malinaw na parang tubig. Depen­de sa doktor kung anong klaseng insulin ang angkop para sa inyo kaya siguraduhing tama ang insulin na gagamitin.

• Right dose (ta­mang dosis) - basahin nang mabuti ang reseta kung ilang units ang dapat iturok. Minsan, ang nakasulat ay 4 u, ang “u” ay short for units. Madalas, napagkakama­lan ang “u” na 0 (zero) at 40 units ang maiturok imbes na 4 units la­mang. Tingnang mabuti ang mga guhit sa hiringgilya o dose window ng insulin pen. Makabubuti kung ipatse-check sa iba bago iturok ang insulin para makasigurado.

• Right way (ta­mang paraan) - dapat iturok ang karayom ng insulin nang 90 degree angle sa balat. Puwe­deng iturok ang insulin sa tiyan, pigi, mga hita at braso. Tandaan, huwag sa iisang bahagi lang ang pag-i-inject ng insulin upang maiwasang mag­karoon ng bukol o ma­maga ang bahaging ito, gayundin, dapat isang beses lamang gamitin ang karayom ng insulin pen o hiringgilya ng insulin.

• Right time (ta­mang oras) - dahil mag­kakaiba ang klase ng insulin, magkakaiba rin ang timing kung kailan ito dapat iturok. Puwe­deng 30 mins. bago kumain, bago matulog, tuwing alas-10:00 ng umaga at iba pa.

Sa sitwasyon ng iyong mister, hindi siya maaaring basta gumamit ng insulin. Bago mag­palit o gumamit ng ibang insulin, maka­bubuting tanungin muna ito sa doktor.