Sanhi ng dysmenorrhea

SHANE M. LUDOVICE, M.D / SABI NI DOC

Dear Doc. Shane,

Madalas akong ma­karanas ng dysmenorrhea kapag mayroon akong period. Sa totoo lang, nakaaabala ito sa aking trabaho, lalo na at madalas kaming nakaupo. Hindi rin ako makapag-focus sa aking mga gina­gawa at mabilis akong mairita kaya minsan ay hindi na lang muna ako pu­mapasok. Ang prob­lema, posibleng maa­pektuhan ang record ko kaya nais kong malaman kung ano ang sanhi nito at paano ito maiiwasan? — Brunette

Sagot

Ang dysmenorrhea ay mas kilala sa tawag na ‘menstrual cramps’ na nagaganap tuwing dinaratnan ng buwanang dalaw ang babae. Nag­dudulot ito ng paninikip sa matris (uterus) na nagdudulot ng pananakit sa mga bahaging naka­palibot sa balakang at sa lower abdomen. Ito rin ay maaaring magdulot ng pananakit ng likod, pagtatae at pagsusuka.

Madalas itong nara­ranasan ng mga babae sa pagsisimula ng kanilang regla at maaaring tuma­gal ang mga sintomas nito nang tatlong araw. Bagama’t, hindi ito masyadong nakaaabala sa mga gawain sa araw-araw, ang dysmenorrhea ay maaaring dulot ng umiiral na kondisyon na kinakailangan ng pag­susuri.

Ang pangunahing sintomas ng dysmenorrhea ay ang pananakit ng balakang o gilid ng tiyan. Maaari ring ma­ramdaman ang panana­kit sa mga hita o sa ibaba ng likod.

Bukod sa mga sin­tomas ng menstrual cramps, maaari rin itong magpalala ng ibang mga senyales ng pagreregla tulad ng mga sumusunod:

• Pagsusuka

• Pagsakit ng ulo

• Pagkahilo

• Pagiging sensitibo sa ilaw, tunog at amoy

• Pagkahimatay

• Panghihina

• Pagtatae

Ang lahat ng mga sintomas na ito ay maa­aring tumagal hanggang sa matapos ang regla ng babae. Hindi ito kada­lasang nagdudulot ng malubhang kalagayan ngunit, maaari itong makaabala sa araw-araw na pamumuhay ng babae. Ang sobrang pananakit na dulot ng dysmenorrhea ay ma­aaring makapigil sa paggalaw.

Ang pangunahing sanhi ng menstrual cramps ay ang paninikip ng matris dahil sa kemikal na prostaglandin. Ito ay karaniwang nangyayari sa panahon ng pagreregla. Sa sob­rang paninikip, maa­aring maipit ng matris ang mga nakapaligid na daluyan ng dugo na nagdudulot ng kawalan ng oxygen sa mga kalapit na kalamnan.

Ang dysmenorrhea ay maaaring primary o secondary depende sa sanhi nito. Kung ito ay dulot ng umiiral na kondisyon, ito ay secondary dysmenorrhea. Ngunit, kapag ito ay naganap nang walang nauugnay na kondisyon, ito ay primary dysmenorrhea.

Narito ang mga karaniwang sanhi ng secondary dysmenorrhea:

• Endometriosis

• Adenomyosis

• Cervical stenosis

• Fibroids

• Pelvic inflammatory disease

Sinasabing humihina ang pananakit na dulot ng dysmenorrhea ha­bang tumatanda ang babae. Ito rin ay maa­aring tumigil at hindi na bumalik pagkatapos ng panganganak.

Kailangang masuri para sa pagtukoy sa mga kondisyon na posibleng magdudulot ng secondary dysmenorrhea. Ito ay mahalaga upang makapagbigay ng was­tong paraan ng pagga­mot ng sintomas nito. Ang pagsusuri ay kara­niwang isinasa­gawa gamit ang gynecologic ultrasonography, laparos­copy at iba pang uri ng laboratory tests.

Ang pag-inom ng non-steroidal anti-inflammatory drugs at mga pain reliever o analgesic ay epektibong panggamot sa pananakit na dulot ng dysmenorrhea. Ang pag-inom din ng hormonal birth control pills ay makatutu­long upang mapigilan ang paninikip ng matris. Mainam din ang pagga­mit ng heat pads sa apektadong bahagi ng katawan upang humupa ang pananakit ngunit, hindi ito epektibong panggamot sa matagal na panahon. Sa kaso naman ng secondary dysmenorrhea, mahala­gang maunawaan ang umiiral na sanhi nito upang maiwasan ang malubhang kumplikas­yon.

Narito ang ilang paraan na maaaring gawin upang maba­wa­san ang paglala nito:

• Tamang ehersisyo

• Pag-inom ng sup­plements

• Pag-inom ng hormonal birth control pills (dapat may reseta ng doktor)