Bago tuluyang mahulog sa "debt trap", pangungutang ng 'Pinas sa China, hinay-hinay lan

FR. ROBERT P. REYES / PATAKBO-TAKBO

MAY utang ka ba? Magkano ang interest? Ano ang mga kasunduan nito sa pagbabayad? Mayroon ka bang ipi­nangkolateral? Magkano ang penalty sa oras na hindi ka makapagbayad ng tama, gayundin, bakit ka nangutang?

Kailangang-kailangan mo ba kaya ka nangu­tang? Kaya mo ba itong bayaran, saan mo naman kukunin ang pambayad?

Maraming maaaring mautangan, nariyan ang pamilya, kamag-anak at kaibigan ngunit, kung hindi natin sila mauta­ngan o medyo paso na tayo sa kanila, maaari nating subukan ang mga nagpapa-5-6, Pinoy man o hindi. Nariyan din ang pagsasanla ng anumang bagay na mayroong halaga.

Mayroong tatlong karaniwang dahilan ng pangungutang. Una, kapag may emergency. May sakit si tatay at kailangan nito ng operasyon ngunit, wala tayong naitabing pera para rito. Pangalawa, malapit na ang enrollment ng inyong anak at kinakailangan nang makapagdeposito sa paaralan para mapa-enroll ito. Pangatlo, “gusto ko nang palitan ang aking lumang relos, gusto kong subukan ang gamit na relos ng paborito kong artista”.

Sa tatlong mga da­hilan, ang panghuli ang kaduda-duda. Talaga bang kailangan ang mga bagay na nais nating bilhin o kapritso lamang ito?

Noong tayo ay nag­tatrabaho pa sa Hong Kong, nasubaybayan natin ang sari-saring programa ng “financial literacy” na ibinibigay sa mga Overseas Filipino Worker (OFW). Bakit mayroong gani­tong programa? Napa­ka­rami at tila parami nang parami ang mga nangungutang at naba­baon sa utang na mga OFW.

Ang nakalu­lungkot ay sa utang na lang at hindi na sa pamilya napupunta ang kanilang kinikita. Ang malungkot na katoto­hanan ay ang dahilan ng kanilang pangungutang. Maraming nangungu­tang hindi dahil sa “emergency” o “tunay na pangangailangan” kundi dahil lamang sa kapritso.

Ito ang tinatawag na “debt trap” o bitag ng utang ng mga indibidwal na hindi nag-ingat at hindi umiwas sa maliit at simpleng kagat ng utang. Maaaring pag-usapan ang mga sari-saring trahedyang nauwi sa malalim at naka­mamatay na utang. Na­riyan ang mga nangu­ngutang para magsugal hanggang sa mawala na rin maging ang kanilang sariling bahay, gayun­din, ang mga nalulong sa masamang bisyo tulad ng iligal na droga, pangangalunya at ma­rami pang iba.

Eh, paano kung ang naturang “debt trap” ay nasa mas malawak na antas tulad ng pagka­kautang ng maliit na bansa sa dambuhalang bansa? Hindi ba, ito ang tinutungong direksiyon ng bansa sa pakikipag-ugnayan nito sa dam­buhalang bansa na China?

Malinaw na mala­king pagkakautang ang kahahantungan ng pa­ngunahing programa ng pamahalaan na “Build, Build, Build”. Saan natin kukunin ang pera sa sunud-sunod na pagpapagawa ng mga imprastruktura?

Malinaw ang tuluy-tuloy na pangungutang ng mga nakaraang admi­nistrasyon na dahilan ng ating mabigat na local at foreign debt upang mai­pagpatuloy ang pangu­ngutang, tuluy-tuloy din ang pagbaba­yad ng utang ng mga nag­daang administrasyon.

Planong mag-”borrow-borrow-borrow” ng pamahalaan sa China.

Bago pa nagsimula ang pangungutang, nag-umpisa nang ang­kinin ng dambu­halang bansa ang ilang isla sa bansa, gayundin ang malawak na sakop ng West Philippine Sea (WPS).

Ano ang tunay na motibo? Hindi pa natin nalulutas ang sinimu­lang panghihimasok at pananakop ng China, nais pa nating isanla at itaya ang mismong kaluluwa ng Inang Bayan sa dambuhalang mana­nakop na bansa?

Dapat pag-isipan munang mabuti ang mga nakaumang na panganib ng pag-utang sa China hindi lang para sa kasa­lukuyang henerasyon kundi sa mga darating pang henerasyon at sa hindi mabibili o matu­tumbasan ng pera ng ating Pambansang Soberanya!