Worried kung hika ang sanhi ng kahirapan sa paghinga ng kanyang anak

SHANE M. LUDOVICE, M.D / SABI NI DOC

Dear Doc. Shane,

Mayroon akong asthma at namana ito ng aking anak. Sa tu­wing siya ay nagka­karoon ng ubo at sipon ay napapansin kong hirap siya sa paghi­nga at parang may humu­huning ibon sa kan­yang dibdib kaya bi­nil­han ko siya ng inhaler. Ito ang gina­ga­mit niya para lumu­wag ang kanyang paghi­nga. Pinaiinom ko rin siya ng cough syrup subalit, hindi ko pa siya naipakokonsulta sa doktor para mala­man kung hika ba ito. Anu-ano ang sinto­mas ng hika? — Andrea

Sagot

Ang asthma o hika ay isang kondisyon na nakaaapekto sa daanan ng hangin sa respiratory system ng tao. Isang uri nito ay ang bronchial asthma na nagdudulot ng kaka­pusan ng hininga.

Narito ang mga pang­karaniwang sinto­mas ng bronchial asthma:

• kakapusan ng hini­nga

• pag-aagahas

• paninikip ng dibdib

• pag-ubo

Bukod sa mga sin­tomas na nakasaad sa itaas, naiuugnay din ang asthma sa ibang kon­disyon tulad ng rhino­sinusitis.

Narito ang mga sanhi ng asthma na nagpapalala ng pama­maga o nagdudulot ng asthma attacks:

• surot (dust mites)

• mga mabalahibong hayop

• pollens

• viral/bacterial infections

• ipis

• amag (mold)

• matinding polus­yon/usok

• kemikal at mga bagay na may matinding amoy (tulad ng pabango, ammonia etc.)

• mga sangkap na idinaragdag sa pag­kain

• malamig na hangin

• mga gawaing-pisikal (ehersisyo, pag­buhat ng mabigat etc.)

• matitinding emos­yon.

Ang pagiging asthmatic ay maaaring dulot ng kombinasyon ng mga sanhing nabanggit natin.

Narito ang iba pang sanhi na naiuugnay sa pagiging asthmatic ng tao:

• genetic o nama­mana

• medical conditions (eczema, urticarial, hay fever etc.)

• mga gamot (aspirin, ibuprofen etc.)

Walang nag-iisang pagsusuri ang nakapag­bibigay ng tiyak na kasagutan kung ang tao ay mayroong asthma, maliban na lang sa pagsasagawa ng spi­rometry o ang pagsukat sa kakayahan ng baga sa paghinga. Bukod sa pagsusuri ng asthma, ginagamit din ang spirometry para sa ibang kondisyon na nakaa­apekto sa pag­hinga tulad ng chronic obstructive pulmonary disease.

Para naman sa mga batang may asthma na hindi pa maaaring sumailalim sa spirometry, kadalasang bina­ban­tayan ng doktor ang iba’t ibang palatandaan ng asthma sa matagal na panahon tulad ng kakapusan ng hininga, pag-ubo at pag-aagahas.

Tandaan, ang asthma ay nakamamatay na kondisyon, lalo na kapag ang malubhang asthma attack ay hindi naaga­pan. Ang pinakama­halagang gamot sa asthma ay steroids at mga anti-inflammatory drug. Bagama’t, hindi tuluyang nagagamot ang asthma, maaaring mapi­gilan ang mga sintomas at ang paglala nito.

Pero, tandaan, hindi nito pinipigilan ang asthma attack. Pinapa­yuhan ang mga pasyente na gumamit ng inhalers bilang pangunahing rescue medication. Ang paggamit ng inhaled steroids ay ibinibigay para maalis ang pamamaga sa tubo ng baga.