Suliraning nagpahirap sa mamamayan, bumabalik matapos ang ilang dekada

FR. ROBERT P. REYES / KAPAAYAPAAN

Noong 1965, sam­pung taong gulang pa lang tayo, naaalala natin ang kuwentuhan na “si Marcos, ma­galing ‘yan. Siya ang kailangan nating ibo­to”. “Sino ang taong kanilang hinahangaan? Ano ang mga nagawa niya at bakit gustung-gusto siya ng mara­mi?” Ito ang tanong sa musmos na isipan ng isang bata.

Hindi nagtagal at naghalalan na kahit na saan, mababasa natin ang “stop Mac, go Mar­cos!” Natalo si Diosdado Macapagal at naging pangulo ang batambatang si Ferdi­nand Marcos. Mahu­say itong magsalita, walang binabasa, kina­kabisado at magaling mag-adlib. Marami itong magagandang plano para sa bansa: Masagana 99; Disip­lina tungo sa kaun­laran; sunud-sunod din ang pagpapatayo ng mga gusaling kanlu­ngan ng mahahalagang institusyon tulad ng Cultural Center of the Philippines at iba’t ibang ahensiya ng pamahalaan at “specialty hospitals” na itinayong magkalalapit sa paligid ng Quezon Memorial Circle, siyempre, katuwang ng dating pangulo ang kanyang mahal na si Meldy.

Maganda at maba­ngo ang lahat sa simula hanggang unti-unting napapansin ang pag­dami ng mga alipores na nakadikit sa mag-asawa. Dumami ang mga retiradong heneral na inilalagay sa kung anu-anong mga posis­yon. Binigyan ng pangalan ng mga akti­bista — ang kroniyis­mo. Sumulpot ang maraming malalaking negosyo na ibinigay sa pamamahala ng mga kroni at doon napansin ang hindi na maganang takbo ng ekonomiya. Ang pansamantalang kasaganahan ay unti-unting pinalitan ng pagdami ng mga wa­lang trabaho, nagsi­mula ang mga rally.

Natapos ni ex-P-Mar­cos ang kanyang unang termino mula 1965 hanggang 1969. Na­nalo siya at sinimulan ang kanyang panga­la­wang termino (1969-1973). Tunay na nag­bago ang takbo ng buhay. Dumami ang mga kilos-protesta, dumalas ang pama­masyal sa ibang bansa ni Meldy at ng kanyang Blue Ladies, nagka­roon din ng mga sex scandal sa Malaca­ñang.

Isinilang ang kilu­sang protesta sa dulo ng dalawang mapang­hamong dekada: 1960-1970 na kinilala ng mga aktibista noon na Dekadang 70. Idinek­lara ang Martial Law at tumagal sa puwesto sina ex-P-Marcos at Meldy ng 14 taon. Kaya mula 1965 hang­gang 1986, nakilala ang pamamahala ng mag-asawa na conjugal dictatorship.

Isinilang ang mga kilusang-rebolusyu­naryo noong mga panahong ‘yun at isinilang din ang Simbahang tumataya at nakikibaka kasama ng mga pinahihirapang mamamayan. Maraming ikinulong, tinortyur at nawala.

Mabilis ang mga pangyayari mula kay ex-P-Marcos hang­gang kay Pangulong Duterte, pagkaraan ng 33 taon at pitong pangulo, tila bumabalik ulit ang mga suliraning nagpahirap sa ma­mamayan noong mga nagdaang panahon.

Hindi nawala ang mga “trapo”. Walang Facebook, Twitter, Instagram at iba pang social media apps. Mayroong black pro­pagandang ikinakalat sa mga pahayagan, diyaryo at radyo. Mabilis din ang pag­kalat ng propaganda noon ngunit, napa­kalayo sa bilis nito ngayon.

Nasaan na `tayo ngayon? May mga nagsabing umaalis at bumabalik ang mga trapo dahil nagbagong-anyo lamang ang mga ito. Ang problema, hindi lang ang politika kundi ang sistema ng bansa. Ang mga maya­yaman at makapang­yarihan pa rin ang nasa itaas. Sa darating na eleksiyon, karamihan pa rin ng mga kandidato ay galing sa ganitong sektor na ipaglalaban pa rin ang ganitong sistema.

Mabigat ang ha­mon, subalit, magiging magaan ito kung walang ilusyon. Ganito tayo noon at ganito pa rin tayo hanggang ngayon. Nariyan pa rin ang mga trapo, ang sistema at istrukturang kakampi nila.