Kontrobersiyal na kontrata sa paggawa ng passport, nabulgar | Mga personalidad, kumpanya at opisyal

BOBI TIGLAO / BANAT

ISA sa pinakamalaking kaso ng korupsiyon sa ating kasaysayan ay ang iligal na kontrata sa paggawa ng pasaporte na ibinigay sa pribadong kumpanya kahit labag ito sa batas.

P38 bilyon ang pinag-uusapang kita rito. Sa kumpanyang pag-aari ng bilyunaryo mapupunta ang malaking bahagi ng kita sa halip na sa gobyerno na dapat nag-aalaga ng mga impormasyon ng mamama­yan na nakasaad sa kanilang mga pasaporte.

Unang pumutok ang isyu nang nadiskubre ng ne­ti­zens na kailangan nilang magbigay muli ng birth certificate sa Department of Foreign Affairs para makapag-renew ng pasaporte. Noon, maaaring ibalik na lang ang lumang pasaporte at maaari nang bigyan ng bago.

Nabisto tuloy ang “awayan” sa likod ng mga kum­panya at personalidad na sangkot dito sa pag­papagawa ng tinatawag na e-passports. Ang kontrata para rito ay ginawa at pinirmahan noong adminis­trasyon ni ex-P-Noy.

Isang eskandalo ulit mula sa mga dilawan! Napa­kalaki ng isyung ito tulad ng modus-operandi sa isyu ng MRT3 kung saan pinalitan umano ang matinong maintenance provider upang palitan ng pipitsuging kumpanya para mahawakan ang P5 bilyon kontrata.

Ang maanomalyang kontratra sa pasaporte ay nakuha noong 2014 ng kumpanyang UGEC o ang United General Expression Corp. Ang may-ari raw nito ay ang bilyunaryong si Iñigo Zobel.

Si Zobel, na kaanak ang mga dilawang pamil­yang Ayala ng Makati ay pang-11 sa listahan ng pi­naka­ma­yamang Pilipino. Ang yaman nito ay nag­kakaha­laga raw ng $2.5 milyon o P131 bilyon — napa­ka­raming pera ng coño! Mayroon din daw investor na may hawak ng 10 porsiyento ng UGEC, ang Hal­dane Investments, mis­teryosong kumpanya na na­katago sa Vanuatu. Kay Zobel din kaya ito o pag-aari ng tanyag na pu­litiko?

Noong 2017, sa termino ni DFA ex-Secretary Perfecto Yasay, Jr., hiniling daw nito kay Executive Secretary Salvador Medialdea ang pagtermino ng kontrata ngunit, hindi naaksiyunan ang hiling ni Yasay hangga’t hindi ito nakumpirma ng Kongreso at napalitan ni Sec. Teodoro Locsin.

Sabi nito, iimbestigahan daw nang husto ang ma­anomalyang kontrata. Sana, makayanan nito kahit ma­sagasaan niya ang maraming dilawan na dating mga kasama sa gobyerno ni ex-P-Cory.

Bakit iligal ang kontrata ng UGEC? Una, walang public bidding na matinding requirement ng gobyerno sa lahat ng kontratang papasukan nito.

Pangalawa, hindi dapat ibinigay sa pribadong kumpanya ang kontrata sa pag-print ng passport dahil ayon sa batas, tatlong opisina ng gobyerno lang ang maaaring gumawa nito — ang National Printing Office, ang Bangko Sentral ng Pilipinas at ang APO-PU o APO Production Unit.

Pangatlo, peke raw ang joint venture sa pagitan ng UGEC at APO-PU. Saan tayo nakakita ng JV kung saan ang kumpanya (UGEC) ang kumukuha sa 90 porsiyento ng kita?

Mismong Commission on Audit (COA) ang nagsabi na iligal ang JV sa pagitan ng UGEC at APO-PU. Gobyerno raw mismo ang dapat mag-print ng pasaporte, pero hindi sila pinansin ng APO-PU at itinuloy pa rin ang iligal na gawain.

Mahigpit ang COA sa ganitong regulasyon dahil sensitibo ang impormasyon na nasa pasaporte. Ma­laki ang “security risk” kung mapupunta ito sa kahit sino lamang. Ganito rin ang dahilan kaya ang pag-print ng ating mga pera, documentary stamp at iba pang mahaha­lagang dokumento ay tanging respon­sibilidad lang ng tatlong ahensiya ng gobyerno.

Malaking pagkakamali (o sinadya para kumita?) ng APO-PU na ibinigay nito ang kontrata sa pag-print ng passport sa pribadong ahensiya, ang UGEC, sa halip na ito mismo ang gumawa ng trabaho.

‘Ika nga, “something fishy” ang paglipat ng pag-print ng passport mula sa responsibilidad ng BSP na biglang napunta sa APO-PU. Ang dating communi­cations secretary ni ex-P-Noy na si Herminio Coloma, Jr. daw ang naglakad sa DFA na tanggalin ang kontrata ng pag-print ng passport mula sa BSP ay ibigay ito sa APO-PU.

Ibinigay naman daw ng APO-PU ang kontrata sa pag-print ng pasaporte sa kumpanyang walang eks­peryensiya sa paggawa ng ganitong klase ng mga do­kumento. Ang masama pa, itinakbo raw ng UGEC ang datos ng mga passport holder kaya hindi na makapag-print ng bagong passport ang DFA.

Bakit ipinilit ni Coloma na makuha ang kontrata ng pasaporte mula sa BSP at ibigay ito sa APO-PU? Tandaan, si Coloma na ang tumatayong supervisor ng APO-PU. Nasa ilalim ng kanyang opisina ang Pre­sidential Communications Operations Office (PCOO), ang APO-PU.

May litrato pa umanong lumabas na ibinibigay ni Coloma ang bagong e-passport kay ex-P-Noy. Malinaw na inangkin niya ang trabahong ito.

Ang tanong: Gaano ba kalalim ang pagkakasang­kot ni Coloma sa anomalyang ito? Kailangang linawin agad ni Coloma kung ano talaga ang naging papel niya sa iligal na gawaing ito?

Ang iba pang personalidad na tumulong umano na mabuo ang huwad na kontrata sa pagitan ng APO-PU at ng UGEC ay ang mga sumusunod: Si dating Foreign Affairs Secretary Alberto del Rosario na siyang nag-alis ng kontrata ng BSP at ibi­nigay ito sa APO-PU;

Si dating APO-PU Chairman Milagros Alora at ang board of trustees ng kumpanya na nagtayo ng iligal na JV kasama ng UGEC. Si Alora ay dating as­sistant press secretary ni ex-P-Cory.

Si dating PCOO Secretary Herminio Coloma, Jr. na siya raw ang kumausap kay Del Rosario para ibigay sa APO-PU ang kontrata para sa e-passport.

Kailan kaya sasagutin ng dilawang opisyales ang tanong ng bayan sa kanila — nakinabang ba kayo sa maanomalyang kontratang ito?