Importansiya ng pagpapabakuna ng anti-rabies

SHANE M. LUDOVICE, M.D / SABI NI DOC

Dear Doc. Shane,

Nakagat ang kasam­bahay namin ng aso ha­bang pinakakain niya ang mga alaga naming aso at pusa, pinadugo raw niya ang kanyang sugat at nili­nisang mabuti. Gayun­man, malinis ang mga alaga namin kaya nais kong malaman kung kina­kailangan pa ba siyang pabakunahan ng anti-rabies?—Edgar

Sagot

Narito ang protocol na sinusunod ng DOH at ng lahat ng animal bite center sa pagbabakuna ng mga nakagat/kalmot ng aso o pusa:

CATEGORY 1 — (nagpakain ng mga alagang hayop) dinilaan lang ng aso sa kamay, braso at walang sugat.

TREATMENT

• Walang bakunang ibini­bigay dahil walang kagat o kalmot na nangyari.

Kung nakagat ng aso, kailangang obserbahan ang hayop ng 2 linggo. Kapag walang nangyari sa aso — ibig sabihin ay safe dahil walang rabies ang aso.

• Maaaring magpa-inject ng anti-rabies bago makagat (pre-exposure anti-rabies vaccination) kung kayo ay may alagang aso o pusa, lalo at hindi maiiwasan na in time makakagat o makakalmot kayo.

CATEGORY 2 — Minor scratches with no spontaneous bleeding at buhay ang aso o pusa.

TREATMENT

Obserbahan ang aso ng 2 linggo, araw-araw, kapag nag-iba ng ugali, namatay o nanghina bumalik agad sa clinic para ibigay ang gamot na immunoglobulin o mas kilala sa tawag na erig. Mag-uumpisa ng anti-rabies vac­cine (active) ito ang rabibur, verorab o rabies vaccine may dalawang paraan na ibinibi­gay ang active vaccine de­pende sa ospital o clinic.

A. Intradermal

— ginagamit ito sa pampublikong ospital at clinic. Apat na beses kayong babalik, unang inject then after 3 days, after 7 days then after 28 days. Kapag nata­pos ito, magbibigay ng 5 taon protection laban sa rabies sa tuwing makakagat ulit, magbo-booster dose ng 2 beses para mapataas ang proteksiyon.

B. Intramuscular

— ginagamit ito sa mga pribadong ospital o sa mga pasyente na mahina ang immune system tulad ng may diabetes, umiinom ng steroids, may problema sa kidney at iba pa. Limang beses kayong babalik dito, unang inject then after 3 days, after 7 days then after 14 days at after 30 days.

CATEGORY 3 — Maraming kagat, nagdugo ang sugat, namatay ang hayop, gala o nanghihina ito.

TREATMENT

Active anti-rabies in­jection, intradermal o intra­muscular. immunoglobulin (erig) ito ay ibinibigay lamang kung kailangan sa mga pas­yente na malala ang kagat, nanghihina o namatay ang hayop.

Sa erig (equine rabies immunoglobulin), ini-skin test muna sa pasyente bago ibigay dahil maaari kayong magka-alergy. Kapag nag-inject ng erig, iwasang ku­main ng mga malalansang pagkain, kung sakaling mag­ka-alergy, mangati, mamantal o mahirapang huminga, bumalik agad sa ospital para mabigyan ng gamot.

Paalala:

Kapag nakagat o nakal­mot tayo ng mga hayop, linisin ang sugat gamit ang sabon at tubig at lagyan ng povidone-iodine (beta­dine). Huwag lagyan ng bawang, papaya, upos ng sigarilyo o tandok. Huwag saktan ang hayop na nakakagat, alagaan ito dahil kailangan itong maob­serbahan ng 2 linggo. Gayundin, sa mga may-ari ng aso o pusa, pabakunahan ang nakagat o kalmot ng alaga ninyo.