11-anyos na naturukan ng dengvaxia. nangingisay, pabalik-balik sa ospital

Pao Chief Persida Acosta / Daing mula sa hukay hustisya

Alam natin ang bansag sa Overseas Fi­li­pino Workers (OFWs) bi­lang mga bagong ba­yani ng ating bayan. Ma­laki ang ambag nila sa ating bansa at kapag sila ay nag­pasya na ma­natiling muli sa Pili­pi­nas, ang mga ka­ala­man at karanasang na­dag­dag sa kanila sa pi­nag­trabahuhang bansa ay baon din nila sa pag-uwi. Ma­halaga ang lahat ng ito. Ngunit, ang pinaka­ma­­tim­bang ay ang mga sakripis­yong dinanas nila at sakit na tiniis nang malayo sa kani­lang mga minamahal sa buhay.

Isa si Gng. Girlie Estan­darte Samonte sa mga OFW na ito. Siya ay itinuring na bayani ng kanilang pamilya nang siya ay mangibang-ba­yan upang maghanapbuhay. Sa kanyang pagbabalik, isa si­yang makabagong Gabriela Silang kung ituring ng kan­yang mga kasamahan. Si Girlie ay nanay na buo ang loob sa pakikipaglaban sa mga nabakunahan ng Deng­vaxia na kundi man nama­tay, pagkaraan ay patuloy na nabubuhay nang may ka­ram­damang ninanais na ma­lag­­pasan.

Siya ang mapag­ma­hal na ina ni Mark Jo­seph Es­tandarte (MJ). Umalis siya sa bansa at pumunta sa Jordan noong Disyembre 22, 2017, ngunit, napilitang umuwi noong Marso 3, 2018 dahil sa hindi magandang nang­yari sa kalusugan ni MJ. Na­rito ang pahayag ni Gng. Girlie:

“Upang masuportahan ang aking mga anak, ako ay nagpunta sa Amman, Jor­dan noong Disyembre, 2017 upang magtrabaho bilang domestic helper. Iniwan ko ang aking mga anak sa pa­ngangalaga ng aking kapa­tid na si Jonalyn T. Estan­darte. Dahil sa nangyari kay MJ, napilitan akong umuwi ng Pilipinas noong ika-3 ng Marso 2018. Pag­dating ko, naabutan ko si MJ na nakaratay sa isang ospital sa Maynila, naka­tali at hindi na makapag­sa­lita, makakita at makakilala. Si­nabihan ako ng doktor na siya ay mayroong meningi­tis.

Nakatali siya dahil inu­un­tog niya ang kanyang ulo at katawan sa kama. Napa­kasakit na naghahanap­buhay ako sa Jordan pero bigla ko na lang nabalitaan ang aking anak ay nakara­tay sa ospital at hindi na ako kilala. Labing-isang araw mula nang dumating ako nang siya ay unti-unting na­kapagsalitang muli.”

Ang nabanggit na pang­ya­yari ay hindi naging ba­hagi kailanman ng mga ba­ngu­ngot ni Gng. Girlie bilang ina dahil ang anak niyang si MJ na ipinanganak sa Da­vao City noong Agosto 25, 2008 ay lumaking malusog, ani Girlie tungkol kay MJ:

“Hindi pa siya nagka­sakit nang ma­lubha, kagaya ng dengue at hindi siya na­dala sa ospital kailanman ma­liban noong siya ay ipi­na­nganak. Kum­pleto rin siya sa mga bakuna ng De­partment of Health.” Ga­yunman, nagbago ang lahat hinggil sa kalusugan ni MJ mula noong Setyem­bre 2017. Ani Gng. Girlie, “Pag­pa­sok ng Setyembre 2017, ma­tapos mabakunahan, nag-umpisang mawalan ng ga­nang ku­main si MJ. Napan­sin ko rin ang unti-unti ni­yang pagpa­yat at pagbaba­go ng ugali. Naging mainitin din ang ulo niya.”

Nabakunahan si MJ ng Dengvaxia noong Agosto 30, 2017 sa isang health center sa Tondo, Manila ka­sama ang kanyang kapatid na si Shane Harlie Mark Benosa. Noong panahon na iyon, si MJ ay siyam na ta­ong gulang na mag-aaral sa isang eskuwelahan sa Ton­do, Manila.

Si Gng. Girlie ay na­pa­pa­yag na mabakunahan ang kan­yang mga anak dahil sina­bihan siya ng mga nag­tu­rok na health workers na libre ito at makabubuti sa mga bata. Dagdag pa nila, ma­hal ang bakuna kapag pri­badong klinika ang mag­tuturok.

Bukod sa mga nabang­git, narito ang mga pinagda­anan ni MJ sa iba’t ibang pet­sa noong 2018 na pinani­ni­wa­laan ni Gng. Girlie na may kaugnayan sa Dengvaxia:

1. Enero 23, 2018, alas-7:00 ng gabi – Biglang na­ngisay si MJ. Dinala siya sa ospital sa Tondo, Manila. Isi­na­ilalim sa mga laboratory test ang dugo at ihi, ngunit, naging negatibo ang lahat ng resulta kaya pinauwi rin siya at pinayuhan na uminom ng paracetamol.

2. Pebrero 26, 2018 – Na­gising si MJ at nagsabi sa kapatid ni Gng. Girlie na si Jona­lyn na siya ay nasusuka kaya pinatayo siya ng huli at pina­labas para sumuka, ngunit, pagtayo niya ay bigla itong bumagsak, nahilo at sumu­ka.

Hindi na siya nakata­yong muli kaya dinala siya sa ospital. Muling suma­ilalim si MJ sa laboratory tests sa ihi at dugo, ngunit hindi na matandaan ni Jo­nalyn ang naging resulta ng nasabing tests. Tuma­gal si MJ ng dalawang araw sa nasabing ospital.

3. Pebrero 28, 2018 – Ini­lipat si MJ sa ibang ospital sa Maynila kung saan siya ay na-diagnose na may en­cephalopathy secondary to Ruptured Atrio Ventricular Malformation with Intra­ven­tricular Hemorrhage. Su­mailalim sa maraming la­boratory tests doon si MJ.

4. Marso 12, 2018 – Su­mailalim si MJ sa Magnetic Resonance Imaging (MRI). Nakita na may pumutok na ugat sa kanyang utak. Na-discharged si MJ mula sa ospital noong Marso 16, 2018. Kinailangan ni Gng. Gir­lie na maghanap ng ospi­tal na may 4-vessel angio­gram dahil wala nito sa pi­nagdal­han nilang ospital.

5. Marso 21, 2018 – Nagtungo si Gng. Girlie sa ibang ospital at nagpabalik-balik sa neuro OPD para makakuha ng schedule para sa 4-vessel angiogram ni MJ. Na-schedule sila noong Hunyo 29, 2018 at na-admit sa ospital ng alas-11:00 ng umaga, ngunit, nagbago ang isip ni Gng. Girlie dahil sa takot na kanyang naramda­man para sa buhay ni MJ.

6. Hulyo 1, 2018 – Nag­desisyon si Gng. Girlie na lu­­mipat sa ibang ospital upang magpa-check-up sa neuro OPD. Sila ay na-admit noong Hulyo 8, 2018 para sa pag­hahanda sa gagawing 4-ves­sel angiogram.

7. Hulyo 10, 2018 – Su­mailalim si MJ sa 4-vessel angiogram at doon nakita na may AV-malformation ito at sinabihan sila ng dok­tor na kailangang sumaila­lim ni MJ sa Gamma Knife Sur­gery sa isa pang ospital kaya nagpunta si Gng. Girlie roon upang makakuha ng sche­dule para sa nasabing operasyon.

8. Setyembre 25, 2018 – Na-admit si MJ sa pinag­dalhang ospital sa San Juan City. Sumailalim muli siya sa 4-vessel angiogram at MRI para makita kung pu­wede at kakayanin niya ang Gamma Knife Surgery. Pag­katapos ng operasyon, ipi­nag­bawal kay MJ ang ma­untog, maglaro, mapagod, magpuyat at sumali sa lahat ng school activities.

9. Oktubre 30, 2018 – Nagka-seizure si MJ at mu­ling dinala sa doktor, ngunit, sinabihan kami na iuwi siya at obserbahan sa bahay. Nag­­bigay ng reseta ang doktor upang mabilhan ng leveti­ra­cetam si MJ para maiwa­san ang pagkakaroon ng seizure.

Pagsapit ng Pebrero 3, 2019, muling nagka-seizure si MJ at dalawang beses noong May 28. Sa pagitan ng mga panahong ‘yun, nag­karoon si MJ ng lagnat at rashes sa katawan. Nakara­nas din siya ng madalas na pagkahilo, pamumula ng mga mata at pananakit ng kanang bahagi ng ulo. Dahil sa nangyayari kay MJ, na­sabi ni Gng. Girlie ang su­musu­nod na punumpuno ng dam­damin:

“Hanggang ngayon ay patuloy kong binaban­tayan ang kondisyon ni MJ. Lubos akong nag-aalala tu­wing nag­kakasakit siya. Hindi ko malaman kung ano ang aking gagawin para hindi na maulit ang nang­yari sa kanya. May mga ga­bing hin­di ako makatulog sa pag-aalala at pag-iisip kay MJ.”

Sa kabila ng matinding pag-aalala ni Gng. Girlie sa anak, hindi nito naaapektu­han ang matibay niyang pa­ninindi­gan hinggil sa naga­nap na pag­babakuna ng Deng­vaxia sa kanyang mga anak at mga naging desisyon dahil dito. Ani Gng. Girlie:

“Nais ko ring li­wa­nagin na hindi ipinaliwa­nag nang maigi sa amin kung ano ang bakunang isi­naksak sa aking anak. Ga­yundin, hindi pa nagkaka­roon ng dengue ang aking anak bago siya ma­turukan ng Dengvaxia at walang ka­kaiba o bagong gamot o ke­mikal na puma­sok sa kata­wan niya kundi ang Deng­vaxia. Naging pabaya ang mga taong gu­mawa ng pag­babakuna na ito sa mga bata. Kaya aking hinihiling na masampahan ng kauku­lang kasong sibil, kriminal at administratibo ang mga taong responsable sa nang­yari sa aking anak.”

Kaugnay nito ang na­ging desisyon ni Gng. Girlie na hu­mingi ng tulong sa Pub­lic Attorney’s Office hinggil sa kalagayan ni MJ. Bukod sa libreng serbisyo-legal na ipi­nagkakaloob ng aming tang­gapan sa kaso ni MJ, ang ba­tang ito na nana­tiling karin­yoso sa kabila ng kanyang karamdaman ay sumailalim din sa pagsusuri ng PAO Forensic Team.

Sa findings, lumalabas na ang mga nara­ranasan ni MJ ay consistent o pareho sa kani­lang pag­susuri sa ibang mga batang nagkasa­kit at nama­tay ma­tapos ma­turukan ng Deng­vaxia.

Ang kaso ni MJ, sur­vi­vor-Dengvaxia vaccinee ay kasama sa ikaapat na batch ng Dengvaxia cases na nag­karoon na ng pagdinig noong Oktubre 15, 2019 sa Depart­ment of Justice.

Para sa pagpapatuloy ng buhay ni MJ at sa mga ka­tulad niyang may pinag­da­raanan, patuloy din ang ma­igasig na pagtataguyod ng PAO sa kanilang mga kaso. Si Gng. Girlie naman, sa ad­bokasiya na may kaugnayan sa pagkaka­mit ng kataru­ngan para sa kaso ni MJ at iba pang mga biktima inia­alalay ang kan­yang kabaya­nihan sa kasalu­kuyan.

(Itutuloy)