Paulit-ulit nilagnat, sumakit ang ulo, tiyan at binti… 11-anyos na naka-wheelchair, hindi sa shprint

Pao Chief Persida Acosta / Daing mula sa hukay hustisya

May mga bata na ang kanilang karam­daman ang nagiging sanhi ng kanilang paggamit ng wheelchair sa araw-araw nilang pamumuhay. Gayunman, hindi ma­sasabing sila ay bilanggo ng silyang de-gulong dahil ito ang nagsisilbing mga paa nila para makagalaw, ma­kagawa ng mga bagay na kapaki-paki­nabang at ma­ipamalas ang kanilang mga kakayahan sa kabila ng kanilang karam­daman.

Ang nagsisilbing pinakamahalagang bahagi ng wheel­chair ay hindi makikita dahil ito ay nasa kalooban ng taong nakaupo rito — nasa kanyang damda­min na pinatitibay ng mga taong nagmamahal, tumatanggap at sumu­suporta sa kanya.

Isa sa mga batang naka-wheelchair na dati ay normal na nabubu­hay ang pang-isandaan at apatnapu’t lima (145) sa mga natu­rukan ng Deng­vaxia na na­ka­ranas ng ilan sa mga sintomas na kasama sa common pattern of 4 serious adverse effects (anaphylactic allergic re­action, viscerotro­pism, neurotro­pism & in­crease in severity of den­gue disease) na consis­tent sa Sanofi declara­tion of 4 identified and expected risks in its Sub­­mission for Autho­rization sa Food and Drug Admi­nistration (FDA) noong Disyembre 22, 2015 at na­matay na sumailalim sa forensic examination ng Public Attorney’s Office (PAO) Forensic Team pagkatapos hilingin ng mga pamilya ang serbisyo nila para sa mga pumanaw na biktima. Binibigyan din sila ng libreng serbisyong-legal ng aming tang­gapan sa pangunguna ng inyong lingkod, bilang kaukulang aksiyon sa idinudulog nilang kahilingan.

Inamin ng kanyang ina na si Gng. Rowena Pona na may­roon siyang Shprintzen Goldberg Syndrome. Dahil sa kala­gayang ito, siya ay nagkaroon ng espesyal na pangangaila­ngan. At dahil sa sitwasyong ito, sa artikulong ito, siya ay tatawagin nating “145”, ang numerong sumasagisag sa kanyang tunay na pangalan at kalunus-lunos na karanasang inabot sa natu­rang bakuna. Si “145” ay labing-isang (11) taong gulang na batang lalaki. Siya ay na­tu­rukan ng Dengvaxia sa isang health center sa Maynila noong Setyembre 5, 2017 at na­matay noong Abril 9, 2019 sa isang ospital sa Maynila. Ayon sa kanyang ina hinggil sa pagkakaroon nito ng Shprintzen Gold­berg Syndrome:

“Noong 2013, na-diagnosed sa sakit na Shprintzen Goldberg Syndrome ang aking anak. Mula noon ay naka-wheelchair na siya. Sa kabila ng kalagayan niya, naging normal at maayos pa rin ang kanyang pamumuhay. Siya ay mahilig kumanta at tumugtog ng ukelele. Sa kabila ng kanyang kapansanan ay mahilig din siyang maglaro ng basketball. Matalinong bata ang aking anak. Siya ay mahilig mag-aral at may matayog na pa­ngarap sa buhay. Likas siyang aktibo at positibo.”

Dahil sa maayos na kalagayan ng kanyang anak sa kabila ng pagkakaroon nito ng nasa­bing sakit, mariing ipinahayag ni Gng. Ro­wena na: “Ako ay naniniwala na ang naging sanhi ng kanyang pagkamatay ay ang itinurok sa kanyang Dengvaxia na bigay ng De­partment of Health.”

Naalala pa ni Gng. Rowena na: “Noong Oktubre, 2017, isang buwan matapos ang pag­babakuna sa aking anak, nang mag-um­pisa siyang magreklamo ng pananakit ng ulo at tiyan. Kasabay noon ay inireklamo rin niya ang pananakit at pangangalay ng kanyang kaliwang binti. Noon din ay nahi­hi­rapan siyang huminga. Ang mga nara­ramdamang ito ng aking anak ay nagpatuloy hanggang Disyembre 2017.”

Ang kalbaryong sinapit ni “145” ay nag­patuloy mula 2018 hanggang ngayong taon. Narito ang ilan sa mga kaganapan sa iba’t ibang petsa ng nabanggit na mga taon na nagsusumigaw ng torture na inabot ng kaawa-awa at walang kalaban-labang biktima:

1. Pebrero 14, 2018 - muling nahira­pang huminga.

2. Pebrero 15, 2018 - muling nagka­lagnat. Masakit din ang ulo at tiyan niya noon at may ubo siya. Siya ay isinugod sa isang ospital sa Maynila. Na-admit siya roon nang limang (5) araw at ayon sa pagsusuri ng doktor ay may pneumonia raw siya.

3. Pebrero 20, 2018 - na-discharged siya sa ospital at niresetahan ng antibiotics.

4. Marso 1, 2018 - muling nagkalagnat at nahirapang huminga.

5. Marso 2, 2018 - mababa diumano ang oxygen level niya kaya nilagyan siya ng oxy­gen. Isinailalim ulit siya sa iba’t ibang pagsu­suri. Limang (5) araw na siyang naka-oxygen noon at bumuti ang kanyang kalagayan. Pneu­monia pa rin ang diagnosis sa kanya.

6. Marso 11, 2018 - na-discharged siya sa ospital. Mula noon hang­gang Disyembre 2018, nag­reklamo siya ng pana­nakit ng ulo tuwing mala­mig ang panahon.

7. Disyembre 2018 - sa follow-up check-up niya, nahirapan siyang hu­minga at pag­katapos ni­yang uminom ng gamot ay umayos ang kanyang kala­gayan.

8. Enero 2019 - muling nahirapang hu­minga, ma­sakit ang ulo at nangalay ang kan­yang dalawang paa. Bumuti ang kalagayan niya pagkatapos uminom ng gamot.

9. Marso 25, 2019 - nagkaubo siya. Di­nala sa isang ospital sa Maynila upang pating­nan sa doktor. Ayon sa huli, malala ang kan­yang ubo at mababa ang oxygen satura­tion niya.

10. Marso 27, 2019 - muli siyang na­hirapang huminga. Pinausukan siya ni Gng. Rowena sa kanilang bahay.

11. Marso 28, 2019 - pinilit ni “145” na dumalo sa Re­cognition Day niya upang tanggapin ang kanyang medalya. Habang nag­tatalumpati siya ay napansin ni Gng. Rowe­na na hindi niya maiangat ang kanyang kamay. Madalas din ang paglapit niya noon sa kan­yang ina dahil sa pananakit ng kanyang ulo. Agad siyang dinala sa isang ospital sa Maynila at doon ay nakitang mababa ang kanyang oxygen saturation. Inirekomenda agad ng doktor na kailangan siyang i-oxygen.

Dahil walang available na oxygen machine at hindi ina­sikaso ng doktor na nakatalaga sa ER, napilitan ang pamilya na ilipat siya ng pagamutan. Nang mailipat ng ospital ay nagsisigaw siya dahil bigla na siyang nahirapang huminga. Agad siyang nilapitan ng mga personnel ng ospital at ginamitan ng ambu bag. Ayon kay Gng. Rowena, hindi rin alam ng mga doktor ang dapat gawin sa karamdaman ng kanyang anak dahil wala silang ideya sa medical history nito. Siya ay in-intubate noon.

Ang nangyari noong Marso 28, 2019 sa yumaong si “145” at kanyang pamilya ay nagparamdam sa kanila ng hirap ng pagiging mahirap. Sa pinagdalhang ospital ay kulang ang pasilidad kaya kailangan nilang lumipat ng ospital at dahil panibagong doktor na naman ang titingin, hindi ma­agapan ang emergency situation sapagkat hindi alam ang medical history ng nag-aagaw-buhay na pasyente.

Ang lalo pang nakadagdag ng bigat ng kanilang pinagda­anan ay ang hindi pag-asikaso ng doktor na nasa emergency room noon. Bagama’t, personal na naranasan ni Gng. Ro­wena ang na­banggit na sitwasyon at sadyang hindi mapa­susuba­lian ang mapait na naging epekto nito sa yumaong anak, napa­kasakit sabihin na ang naganap sa kanila ay naging yugto sa patu­loy na kalbaryong pinag­daraanan ng karamihan sa mga kapwa nila biktima ng trahedya.

Noong Abril 2, 7 at 9, 2019 ang mga kritikal na huling sandali ni “145”. Narito ang bahagi ng sa­laysay ni Gng. Rowena hinggil dito: “Noong ika-2 ng Abril, 2019 ay inilipat sa xxx (ayaw panga­lanang os­pital) ang aking anak. Noong ika-7 ng Abril, 2019 ay mainit ang pakiramdam niya at siya ay may lagnat. Madalas niyang inirerereklamo ang pana­nakit ng kan­yang ulo. Noon ay hirap na hirap nang huminga ang aking anak at tuma­taas na rin ang BP niya. Nagpatuloy ang malalang kondisyon ng aking anak sa sumunod na mga araw.

Noong ika-9 ng Abril, 2019 ay ayaw ng aking anak na mag-duty ang kanyang papa. Makalipas lang ng isang (1) oras matapos siyang i-x-ray ay naging kritikal na ang kan­yang kalagayan.

Noon ay nagpaalam ang aking anak sa amin. Sambit niya nang dalawang (2) beses,“Ba-bye.” Kun­wari ay sinabi ko sa aking anak na hindi ko naintindihan ang sinabi niya kahit sa kalooban ko ay naintindihan ko at napakasakit dahil siya ay nagpapaalam na sa amin. Dahil nakikita na naming hirap na siya, sinabihan kong mag­pahinga na siya. Pagsapit ng pasado alas-5:00 ng hapon ay tuluyan nang pumanaw ang aking anak.”

Ang walang kapantay na sakit ng pagpapaalam ng anak sa kanyang mga mahal sa buhay na ayaw man niyang iwanan ngunit, hindi na niya kaya ang pasakit na ibinabanta ng kan­yang katawan — ito ang isa sa mga pinakamabigat na dahilan na nagpapaalala sa inyong lingkod, sa aking legal team, sa PAO Forensic Team at sa lahat ng masugid na tagasuporta ng mga biktima ng Dengvaxia na magpatuloy sa aming krusada para sa kanila hanggang sa makamit ang hustisya.

Kapag ito ay naganap na, nawa ay magpaalam na rin sa mga pag­paparamdam na may sakit at pait na dahilan ang mga mina­mahal na yumao na nasakripisyo sa trahedyang ito.

(Itutuloy)