Labing-isang araw mula nang mabakunahan... 11-anyos, namaga ang binti at mukha, nanginig at tumirik

Pao Chief Persida Acosta / Daing mula sa hukay hustisya

May likas na kabaitan ang mag-asawang Manuel at Kristina Ramirez. Ma­palad ang kanilang mga kadugo, kaibigan at lahat ng may kaugnayan sa ka­nilang buhay dahil sa ka­tangian nilang ito. Isa sa mga kamag-anak nilang nabiyayaan ng kaganda­han ng kanilang kalooban ay si John Paul R. Rafael.

Nang mamatay ang ama ni John Paul at mag-umpisa ang pasok sa paaralan noong Hunyo, 2015 ay nasa kani­lang pangangalaga na si John Paul hanggang sa na­ganap ang kalunus-lunos na insidente sa buhay ng batang ito. Bukod sa pagiging ma­pagkalinga ng mag-asa­wang Ramirez kay John Paul, sila rin ay puno ng ma­bubuting salita at positibong komento na nagpapahayag ng kanilang paghanga sa magagandang katangian ng kanilang pamangkin. Anila: “Malakas na bata si Paul at aktibo sa sports. Sumasali pa siya sa track and field na aktibidad ng kanilang pa­aralan.”

Laking-gulat na lang ng mag-asawa nang ang mga katangiang ito ni John Paul ay unti-unting naglaho sa ka­nilang paningin hanggang sa tuluyan nang nawala ka­sa­bay ng pagpanaw ng huli sa mundo ng mga buhay. Si John Paul R. Rafael, dating estudyante sa isang paaralan sa Bataan ay 11-anyos nang mamatay noong Abril 11, 2016.

Siya ang pang-anim sa mga naturukan ng Deng­vaxia at nakaranas bago na­matay ng ilan sa mga sinto­mas na kasama sa common pattern of four serious ad­verse effects (anaphylac­tic allergic reaction, viscerotro­pism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga, at pagdurugo ng utak and increase in severity of den­gue disease) na consis­tent sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Ex­pected risks in its Submis­sion for Authorization sa Food and Drug Administra­tion (FDA) {22 Disyembre 2015} — na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagka­tapos hilingin ng mga pa­milya ang serbisyo ng team para sa mga namatay na bik­tima. Tinutugunan din na­min ang hiling nilang libreng serbisyo-legal ng PAO, sa pangunguna ng inyong ling­kod.

Malinaw sa isipan nina G. at Gng. Ramirez ang ala­ala nila sa pagkakabakuna ng Dengvaxia sa kanilang pamangkin. Narito ang kani­lang kuwento hinggil dito:

“Noong Marso, 2016, sinabihan kami ni Paul na mayroong programang ba­kuna laban sa dengue sa kan­yang paaralan. Sa ka­gustuhan namin na protek­ta­han siya at dahil progra­ma naman ito ng gobyerno, nagtiwala kami at nagpas­yang dalhin si Paul sa kani­lang paaralan para maba­ku­nahan.

“Mayroong ipinada­lang form ang paaralan kay Paul na kailangan umano para sa bakuna. Dahil may tiwala naman kami, pinir­mahan ko (Kristina) ang na­sabing form na dinala ni Paul kahit hindi pa kami ki­nakausap ng paaralan tung­kol sa programang bakuna. Sa kasamaang-palad, wala ka­ming kopya ng nasabing form.

“Noong Marso 31, 2016, sinundo ako (Manuel) ni Paul sa aking tra­baho para sama­han siyang mag­pa­bakuna sa pa­ara­lan. Sa kagus­tu­han ko na ma­pro­tektahan si Paul, sinamahan ko siya sa paaralan para mabakunahan. Na­rinig ko lang at nalaman sa mga taong naroon na Deng­vaxia ang pangalan ng ba­kuna at ito ay para ma­pro­tektahan sa dengue ang mga bata.

“Pumayag akong (Ma­nuel) mabakunahan ng Dengvaxia si Paul dahil ang iniisip ko ay makabubuti ito sa kanyang kalusugan at mapoprotektahan siya la­ban sa dengue.”

Matapos mabakunahan si John Paul ay nagkasunud-sunod na ang kanyang mga naramdaman sa katawan. Una, siya ay nilagnat at noong Abril 3, 2016, nag-umpisang sumakit ang kan­yang tiyan. Nagsusuka at nagtatae siya, kaya pinating­nan siya sa isang ospital. Ki­nabukasan (Abril 4, 2016) ay isinailalim sa laboratory examination ang ihi at dumi na kinuha kay John Paul.

Ki­nuha rin ang kanyang rou­tine blood count at ma­tapos ang isinagawang eksa­mi­nas­yon, binigyan siya ng ga­mot na panlunas para sa amoe­biasis, ngunit hindi gu­maling si John Paul. Pa­tuloy pa rin ang pananakit ng tiyan, pagsusuka at pag­tatae niya. Napansin din nina G. at Gng. Ramirez na tu­mamlay na siya.

Mula Abril 9 hanggang 11, 2016, naging kritikal na ang mga sandali para kay John Paul na naghatid na rin sa kanyang kamatayan. Na­rito ang kalunus-lunos na si­na­pit ni John Paul bago siya nalagutan ng hininga:

1. Abril 9, 2016 – na­maga na ang kanyang mga binti at ang pamamagang ito ay umabot sa kanyang muk­ha. Dinala si John Paul sa isang clinic kung saan pina­yuhan sina G. at Gng. Ra­mi­rez na ipa-admit na nila si John Paul sa ospital na gina­wa rin nila noong araw na ‘yun. Napansin ng mag-asa­wang Ra­mirez na sumuka ng dugo si John Paul at bi­nanggit nila ‘yun sa nurse, sinabi nito na baka nairita la­mang ang lala­munan ni John Paul dahil sa pagsu­suka. Si John Paul ay nanatili sa na­sabing ospital ng isang araw.

2. Abril 10, 2016 – inilipat ng ospital si John Paul dahil sa kakulangan ng pera. Nang naipasok na siya sa kuwarto, bigla na lang si­yang nanginig at tumirik ang kanyang mga mata. Mata­pos suriin ng doktor ay sina­bihan nito sina G. at Gng. Ramirez na brain dead na si John Paul.

3. Abril 11, 2016 – pu­manaw si John Paul. Ayon sa kanyang death certificate, ang kanyang ikinamatay ay: “Immediate cause: a: PUL­MONARY EDEMA; An­te­cedent cause: b: CON­GENITAL HEART DI­SEASE PROBABLY AC­YANOTIC TYPE; Under­lying cause: c. ACUTE GAS­TROENTERITIS WITH MODERATE DE­HYDRATION.”

Mahirap tanggapin para sa mag-asawa ang pagka­matay ng kanilang pamang­kin, lalo na at malusog itong bata. Anila: “Madalang si­yang magkasakit at kung magkaroon man ay sim­pleng lagnat o sipon la­mang. Sa katunayan, mula nang nasa pangangalaga namin siya ay hindi pa siya nagkakasakit.” Dagdag pa rito, hindi sila makapani­wala na may sakit sa puso si John Paul dahil malakas siya at aktibo sa sports. Ka­ugnay nito, anang mag-asawa:

“Noong inilabas nila ang dahilan kung bakit na­matay si John Paul, baga­ma’t, kami ay hindi mga doktor ay nagkaroon na kami ng agam-agam na hindi siya ma­aaring na­matay dahil sa heart ail­­­ment dahil masigla at akti­bo naman siya. Kasama siya sa track and field ng kani­lang eskuwe­lahan at kung totoong may­roon siyang sakit sa puso tulad ng nakasaad sa kan­yang death certificate ay hindi siya maaaring ma­kasali sa ganu’ng klaseng sport.”

Gayunman, anila, dahil wala si­lang pera ay wala na silang nagawa sa naging sit­was­yon ng kanilang pa­mang­­kin, kaya inilibing na ito. Ma­kalipas ang ilang bu­wan, matapos ang libing ay nag­la­basan ang mga balita tung­kol sa Dengvaxia. Kasa­ma ang mag-asawang Ra­mirez sa mga naimbitahan sa Se­nado sa pagdinig tung­kol sa usapin hinggil sa Dengva­xia.

Lumabas sa mga balita na mayroong hindi magan­dang epekto ang nasabing bakuna, lalo na sa mga ba­tang hindi pa nagkakaroon ng dengue. Ani G. at Gng. Ramirez: “Nanlumo kami dahil alam namin na hindi pa nagkakaroon ng dengue si John Paul bago siya na­turukan ng bakunang Deng­vaxia.”

Dagdag pa rito, sinabi nila ang sumusunod:

“Sa imbestigasyon sa Senado, lumabas pa na da­hil pumirma kami sa con­sent form ay pumayag kami na masaksakan ng Deng­vaxia vaccine si John Paul. Subalit, kung sinabi nilang lahat sa amin noong umpisa pa lang ang mga naglala­basang epekto ng Dengva­xia at naipaliwanag nang husto ang posibleng maging kumplikasyon kay John Paul ay hindi kami papa­yag na mabigyan siya ng vac­cine dahil makasasama ito sa kanya dahil hindi pa siya nagkakaroon ng dengue.”

Halos anak na ang turing ng mag-asawa kay John Paul. Ang tanging hangad nila sa pagpapaturok ng Dengvaxia kay John Paul ay upang mapabuti ang kalusu­gan nito. Sa kabila nito at kahit na lubha na nga silang nasasaktan at nanlulumo sa pagkamatay nito, tila may ipinapasan pa sa kanilang bi­gat sa konsensiya nang dahil sa pagkakapirma nila sa consent form.

Hindi ito makatwiran at makatarungan dahil ang ka­walan o kakulangan ng pali­wanag tungkol sa nasabing bakuna ay dahilan ng ka­wa­lan din ng informed consent o kapahintulutan na base sa sapat na kaalaman.

Lumapit sa aming tang­gapan at sa inyong lingkod ang mag-asawang Ramirez upang mapanagot ang mga taong mayroong kinalaman sa pagpapalaganap ng Deng­vaxia vaccine nang walang pag-iingat at tamang pag-aaral.

Sumisigaw sila ng ka­ta­rungan para sa mahal nilang si John Paul. Ang sigaw nila at tulad nilang mga naulila ng kanilang mga anak, pa­mangkin at kadugong bik­tima ay hindi namin pinaba­yaang mamaos na lamang. Sila ay aming pinakinggan at patuloy naming pinaki­king­­gan ang kanilang mga hinaing. Mahalaga ang ka­nilang mga tinig dahil sila na lamang ang nagsisilbing bo­ses ng mga hindi mapa­ya­pang kaluluwa na nabiktima at naghahangad ng kataru­ngan.

Halos lahat ng mga bik­tima ay bata. Si­nabi ni Ra­bindranath Tagore, ang tina­guriang India’s Re­nais­sance Man na: “Every child comes with the mes­sage that God is not yet dis­couraged of man.” Kung sa bawat pag­silang ng sanggol, ang Diyos ay nagbibigay ng mensahe na Siya ay hindi nabigo sa pagkakalalang sa tao, ano naman kaya ang men­sahe ka­ugnay sa pagpa­naw ng bawat bata na bik­tima ng matinding kapaba­yaan?

(Itutuloy)