Sa kabila ng mga paratang na sa amin ay ibinibintang...KATARUNGAN PARA SA MGA BATANG BIKTIMA NG DENG

PAO CHIEF PERSIDA ACOSTA / DAING MULA SA HUKAY HUSTISYA

“Nagbabagsakan na naman ang mga gamit ko — cellphone, salamin sa mata at libro kahit wala namang gumagalaw o kumakalikot dito”, ito ang mensahe ko kay Gng. Su­machen Dominguez ng Samahan ng Mga Magu­lang Anak na Biktima ng Dengvaxia (SMABD). “Chief, ako rin hindi na­ka­tulog magdamag, ‘yun pala, may patay na na­man,” sagot na may ka­lung­ku­tan ni Sumachen.

Hindi ako matatakutin, pero bakit kaya balisa ang mga kaluluwa ng mga bikti­ma habang may trolls na nag­sasabi na kasalanan ko at ng PAO ang outbreak ng meas­les virus? “Bakit nila sinisisi ang PAO at si Chief Acosta? Si Chief Acosta ba ang nag­turok at nag-eksperimento mula 2016 hanggang 2017 sa halos isang (1) milyong Pili­pino? Huwag nilang ili­his ang isyu. Ang kasalanan nila ay isinisisi sa iba”, ma­riing sagot ng samahan. Sa sinabi nilang ito, naisip ko na marahil kaya nagpaparam­dam sa amin ni Sumachen ang mga biktimang pumanaw na ay dahil kabado rin sila na sadyang inililihis ang tunay na isyu na naging sanhi ng ka­nilang kamatayan.

Bagama’t, halos lahat ng mga pamilya ng mga biktima ay maralita, hindi sila basta maloloko ng mga maling kat­wiran. Salat sila sa materyal na bagay, ngunit, hindi sila kapos sa matuwid na pag-iisip, lalo na kapag ito ay hing­gil sa hustisyang nais nilang makamit para sa kanilang mga anak na binawian ng buhay. Kabilang sa mga ito ang pamilya ng yumaong si Jarmie Billones Alim. Si Jar­mie ay labintatlong taong gu­lang na dating mag-aaral sa Penafrancia Elementary School, Antipolo, Rizal. Siya ang ikaisandaan at labinli­mang (115) namatay na bik­tima na sumailalim sa foren­sic exa­mination ng PAO Fo­rensic Team, pagkatapos na ma­tang­gap ng nasabing grupo ang kahilingan ng mga magu­lang ni Jarmie hinggil sa na­banggit na pagsusuri.

Ayon sa mga magulang ni Jarmie na sina Ruel Da­maso Alim at Lucila Billones Alim, ang kanilang anak ay naturukan ng bakuna kontra dengue ng isang (1) beses noong ika-28 ng Abril 2016. Ang nasabing pagturok ay nangyari sa kanilang paara­lan. Pinatotohanan nila ito sa pamamagitan ng Dengue Vac­cine Immunization Re­cord ni Jarmie.

Ang pagka­kaba­kunang ito ni Jarmie ang tila ugat na gumapang nang ma­lalim at malawak sa murang kata­wan nito. Ang tila ugat na inaasahang mag­sisilbi bi­lang angkla upang huwag mai­tumba ng karam­daman ay siya pang nagpa­kalat ng animo’y lason na sumira sa kalusugan ni Jar­mie. Narito ang bahagi ng kuwento ng mga magulang ni Jarmie sa nalalabing araw ng kanilang anak na nagwa­kas sa hirap at dusa:

“Si Jarmie ay masaya­hin, masigla, aktibo at malu­sog na bata. Siya ay mahilig sumayaw at madalas na na­kikilahok sa sayawan sa aming lugar at sa kanyang paaralan. Kailanman ay hin­di pa nagkaroon ng ma­lubhang karamdaman si Jarmie na nangangailangan na siya ay maidala sa ospital, bukod nitong kamakailan kung saan siya ay malub­hang nagkasakit na naging sanhi ng kanyang biglaang pagpanaw”.

“Buwan ng Mayo 2017 nang biglang nagbago ang pag-uugali ng aming anak. Naging matigas at mainitin ang kanyang ulo at hirap ma­­utusan. Naging palaisi­pan ito sa amin dahil hindi naman siya dating ganu’n na maini­tin ang ulo at pa­laging nakiki­pag-away ka­pag inuutusan. Nagpatuloy ang pag-uugali niyang ito hanggang sa taong kasalu­kuyan”.

“Noong ika-20 ng Ene­ro 2019 nang uminda ng pananakit ng kanang tuhod ang aming anak. Magha­pon siyang natulog nu’n at pagsapit ng gabi ay nagka­lagnat siya. Nagreklamo rin siya nu’n ng paninikip ng dibdib at hirap sa paghinga at dahil hindi bumuti ang kanyang kalagayan ay di­nala namin siya sa Sunico Medical and Maternity Cli­nic, Antipolo City upang ipatingin sa doktor noong ika-21 ng Enero 2019. Doon ay sinuri ng doktor ang kan­yang tuhod. Binigyan siya ng gamot na Celecoxib at Pred­nisone matapos makitang na­mamaga ang kanyang kanang tuhod. Pagkatapos ng check-up ay pinauwi na rin kami sa bahay. Pagkada­ting namin sa bahay ay pina­inom na namin siya ng gamot at bahagya namang nakatu­long sa kanya ang mga ito at nakatulog siya. Pagsapit ng gabi nang mawala na ang epekto ng gamot ay bu­malik na naman ang sakit ng kan­yang tuhod at hindi na na­man siya makatulog”.

“Noong ika-22 ng Enero 2019, dahil hindi bu­muti ang kanyang kala­gayan at hirap pa rin siyang humi­nga ay nagpasya na kaming dalhin siya sa ospital. Dinala namin siya sa Padilla District Hospital, Antipolo City. Pag­dating namin sa ospital ay kinabitan siya ng dextrose at oxygen. Nagkalagnat din siya nu’n nang mataas at may lumabas na mga rashes sa kanyang mukha. Ito ay kumalat sa kanyang kata­wan. Hindi na rin siya ma­kagalaw nu’n dahil sa labis na pananakit ng kanyang tuhod at hirap sa paghinga. Dahil hindi inaasikaso nang maigi ng ospital ang aming anak ay humiling siya na ilipat siya ng ibang ospital na siya naman naming gi­nawa”.

“Noong ika-23 ng Ene­ro 2019 ay inilipat nga na­min siya sa Quirino Me­mo­rial Medical Center sa Que­zon City. Nagwawala nu’n ang aming anak dahil siya ay gutom na gutom na. Tina­tanggal din niya ang mga aparato na nakakabit sa kan­yang katawan at dahil nagwawala siya ay itinali pa ang aming anak. Siya ay isinaila­lim sa iba’t ibang pag­­susuri tulad ng X-ray, CT Scan at iba pa. Lumala noon ang pani­nikip ng kan­yang dibdib at pana­na­kit ng kan­yang tuhod. Mag­damag na hindi nakatu­log ang aming anak”.

“Noong ika-24 ng Enero 2019 ay patuloy sa pag­lala ang mga hindi ma­gagandang nararamdaman ng aming anak. Gutom na gutom nu’n ang aming anak at siya ay humiling sa amin na itakas siya sa ospital. Kung anu-ano na rin ang mga si­nasabi ng aming anak”.

“Nang magtanong kami kung ano ang kalagayan ng aming anak ay tumugon ang doktor na puti na diumano ang baga ng aming anak at kumalat na ang impeksiyon sa kanyang paa. Nabanggit pa nga namin na baka dulot ito ng Dengvaxia vaccine, subalit, sinabi ng doktor na hin­di raw kaugnay ang ba­kuna sa mga ito”.

“Pagsapit ng tang­hali ng parehong araw ay in-in­tubate ang aming anak ma­tapos siyang turukan ng pam­patulog. Kinabitan din siya ng hose sa kanyang ilong kung saan may lu­malabas na dugo. Hindi na muling nagising pa ang aming anak, subalit, minsan ay kita ang pagluha ng kan­yang mga mata. Bandang alas-singko ng hapon nang nawalan ng tibok ng puso ang aming anak. Na-revive naman ng doktor ang aming anak. Pagsapit ng alas-siyete ng gabi ay sina­linan siya ng dugo. Ayon sa mga doktor ay kumalat na ang impek­siyon sa kanyang kanang paa. Magmula noong tang­hali, hindi na nagkama­lay pa ang aming anak”.

“Pagsapit ng alas-sing­ko y media nang umaga ng ika-25 ng Enero 2019 nang mag-agaw buhay ang aming anak. Sinubukan siyang i-re­vive ng mga doktor, suba­lit, pagsapit ng alas-sais ng umaga ay tuluyan nang pu­manaw ang aming anak na si Jarmie”.

Ayon sa kanyang Certifi­cate of Death, ang sanhi ng kanyang agarang pagpanaw ay “Dissemina­ted Intra­vascular Coagulo­pathy” (im­mediate cause); “Septic Shock” (antecedent cause); “Pediatric Acute Res­piratory Distress Syndrome” (under­lying cause); “Cellu­litis, right leg” (other signifi­cant con­ditions contributing to death).

Ayon sa mag-asawang Ruel at Lucila Alim, naging palaisipan sa kanila ang sanhi ng karamdaman ng kanilang anak na si Jarmie. Anila, “Ang mga naramdaman niyang sintomas ay tulad ng mga sin­­tomas na naramdaman ng mga iba pang bata na na­bakunahan ng Dengva­xia na pumanaw na kaya napagdesisyunan naming humingi ng tulong-legal kay Atty. Persida V. Rueda-Acosta at upang isailalim sa forensic examination ang mga labi ng aming anak na si Jarmie”.

Sa kabila ng paglilihis ng isyu, malinaw sa alaala ng ama ni Jarmie na si Ruel kung paano naging instrumento ang kapirasong papel upang makuha ang kanyang tiwala na pabakunahan ang kanilang anak.

Nanatiling matibay ang paninindigan ng mga magu­lang ni Jarmie. Anila, “Kung hindi sana nabakunahan si Jarmie ay nabubuhay pa sana siya ngayon dahil wala na­man kaming nalalaman na ka­ramdaman niya na maa­aring maging sanhi nang agaran niyang pagkamatay. Kaya kinakailangan na may mana­got sa naging kapaba­yaan ng mga taong nagba­kuna sa aming anak na si Jarmie.”

Ang tatag ng kalooban ng mag-asawang Ruel at Lucila Alim sa gitna ng laban, ang buo nilang pagtitiwala sa amin ay aming inspirasyon na manatili nilang sandigan sa kabila ng paninira sa amin at sa aming tanggapan.

Ma­ging ang mga pagpa­param­dam ng mga balisang kalu­luwa ng mga namatay na bik­tima ay nagpapatatag sa amin. Dahil dito at sa patu­loy na suporta ng marami, hinding-hindi namin sila bibi­guin. Ang kanilang mga ka­hilingan ay aming tutugunan sa kabila ng pag-uuyam ng nasasakdal laban sa amin. Tatandaan namin ang mga huling kataga ni Jarmie bago siya malagutan ng hininga, “magpapahinga na ako”.

(Itutuloy)