top of page
Search

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | january 3, 2026



Magtanong Kay Atty. Persida Acosta


Dear Chief Acosta,


Laganap ang iba’t ibang mga nakahahawang sakit sa panahon ngayon. Nagtataka ako kung bakit hindi nila isinasapubliko sa balita ang pagkakakilanlan ng mga nahawaang pasyente. Malaki sana ang maitutulong nito sa contact tracing ng iba pang posibleng close contacts kung ilalathala ang pagkakakilanlan ng mga pasyente. Legal ba na ibunyag ang mga detalye na iyon? Nais ko sanang maliwanagan. Maraming salamat. – Aki



Dear Aki,


Tinatanggap ng Estado na ang mga epidemya at iba pang emerhensiyang pangkalusugan ay nagdudulot ng panganib sa pampublikong kalusugan at pambansang seguridad, na maaaring makasagabal sa mga panlipunan, pang-ekonomiya, at pampulitikal na tungkulin ng Estado. Patuloy na nagsisikap ang pamahalaan na protektahan ang mga mamamayan mula sa mga banta sa kalusugan sa pamamagitan ng pagpapatupad ng episyente at epektibong disease surveillance.


Itinatadhana ng Republic Act (R.A.) No. 11332, na kilala rin bilang Law on Reporting of Communicable Diseases, ang tungkulin ng Department of Health (DOH) at iba pang institusyon sa pagsubaybay ng mga nakahahawang sakit. Gayunpaman, kinakailangan ang balanse sa pagitan ng karapatan ng publiko na malaman at ng karapatan ng mga pasyente laban sa pagsisiwalat ng kumpidensiyal na impormasyon ukol sa kanila. Itinatala ng Seksyon 9 ng naturang batas ang mga ipinagbabawal na gawain, partikular na ang mga sumusunod:


Section 9. Prohibited Acts. - The following shall be prohibited under this Act:

(a) Unauthorized disclosure of private and confidential information pertaining to a patient’s medical condition or treatment;

(b) Tampering of records or intentionally providing misinformation;

(c) Non-operation of the disease surveillance and response systems;

(d) Non-cooperation of persons and entities that should report and/or respond to notifiable diseases or health events of public concern; and

(e) Non-cooperation of the person or entities identified as having the notifiable disease, or affected by the health event of public concern.


Disclosure of confidential information will not be considered violation of this Act under this section if the disclosure was made to comply with a legal order issued by a court of law with competent jurisdiction.”



Upang sagutin ang iyong tanong, ipinagbabawal ng batas ang pagbubunyag ng pribado at kumpidensiyal na impormasyon na may kinalaman sa kondisyon o paggamot sa kalusugan ng isang pasyente. Maliban na lamang kung may pahintulot mula sa mismong pasyente o ipinag-uutos ito ng hukuman. Kabilang sa impormasyong ito ang pagkakakilanlan ng pasyente.


Sinumang tao na mapatunayang lumabag sa alinman sa mga nabanggit na ipinagbabawal na gawain ay maaaring humarap sa multa o pagkakakulong at iba pang parusa. Ayon sa Seksyon 10 ng parehong batas:


Section 10. Penalties. -Any person or entity found to have violated Section 9 of this Act shall be penalized with a fine of not less than ₱20,000 but not more than ₱50,000 or imprisonment of not less than one month but not more than six months, or both such fine and imprisonment, at the discretion of the proper court.


The Professional Regulation Commission shall have the authority to suspend or revoke the license to practice of any medical professional for any violation of this Act.

The Civil Service Commission shall have the authority to suspend or revoke the civil service eligibility of a public servant who is in violation of this Act.

If the offense is committed by a public or private health facility, institution, agency, corporation, school, or other juridical entity duly organized in accordance with law, the chief executive officer, president, general manager, or such other officer in charge shall be held liable. In addition, the business permit and license to operate of the concerned facility, institution, agency, corporation, school, or legal entity shall be cancelled.”


Nawa ay nasagot namin ang iyong mga katanungan. Nais naming ipaalala na ang opinyon na ito ay nakabase sa mga naisalaysay sa iyong liham at sa pagkakaintindi namin dito. Maaaring maiba ang aming opinyon kung mayroong karagdagang impormasyon na ibibigay. Mas mainam kung personal kang sasangguni sa isang abogado.


Maraming salamat sa inyong patuloy na pagtitiwala.

 
 

ni Pablo Hernandez @Prangkahan | January 3, 2026



Prangkahan ni Pablo Hernandez


HINDI DAPAT BALEWALAIN NG OMBUDSMAN ANG 'CABRAL FILES' NI CONG. LEVISTE, TOTOO MAN ITO O HINDI–DAPAT NILA ITONG IMBESTIGAHAN – Totoo man o hindi ang isinapubliko ni Batangas 1st District Rep. Leandro Leviste hinggil sa nilalaman ng tinaguriang “Cabral Files”—mga dokumentong umano’y iniwan ng yumaong dating Department of Public Works and Highways (DPWH) Undersecretary for Planning na si Ma. Catalina Cabral—na nagsasaad na halos lahat ng kongresista ay may project insertions sa mga DPWH District Office sa kani-kanilang nasasakupan, nararapat lamang na ito ay imbestigahan ng Office of the Ombudsman.

Hindi dapat balewalain ng Ombudsman ang usaping ito sapagkat pera ng bayan ang nakataya—hindi ito personal na pondo ng mga pulitiko o ng mga opisyal ng DPWH. Period!


XXX


FARM TO MARKET ROADS, PINONDOHAN PA RIN NG P33B KAHIT ALAM NG MGA SEN. AT CONG. NA INI-SCAM DIN ITO NG MGA POLITICIANS, KONTRAKTOR AT DPWH OFFC’LS – Sa mga nagdaang imbestigasyon ng Senate Blue Ribbon Committee, nabunyag na hindi lamang mga flood control projects ang ini-scam ng ilang pulitiko, kontratista, at opisyal ng Department of Public Works and Highways (DPWH), kundi maging ang farm-to-market roads (FMR). Ang mga katiwaliang ito ay umano’y naganap mula 2016 hanggang 2025.


Ang lalong nakakabuwisit sa isyung ito, alam na ng mga senador at kongresista na nilulustay at ini-scam din ang pondo para sa FMR, ngunit pinondohan pa rin nila ito ng ₱33 bilyon sa 2026 national budget—na ang DPWH pa rin ang itinalagang mangangasiwa. Buset!


XXX


SANA BOMOTO NA LANG NG 'NO' SI CONG. PULONG DUTERTE SA 2026 NATIONAL BUDGET AT HINDI NA SANA NAGPABIDA PARA ‘DI SIYA NABATIKOS SA P51B FLOOD CONTROL SA DAVAO CITY – Sablay ang pabidang pagkuwestyon ni Davao City 1st District Rep. Paolo Duterte sa 2026 national budget, na ayon sa kanya ay puno umano ng insertions—kaya’t “no” ang naging boto niya, na nangangahulugang hindi siya pabor sa mga nakapaloob sa pambansang badyet para sa susunod na taon.


Sablay ito sapagkat matapos niyang kuwestyunin ang 2026 national budget, agad siyang pinutakti ng batikos kaugnay sa naging pahayag ng noo’y DPWH Undersecretary na si Ma. Catalina Cabral, na nagkumpirmang ang distrito ni Cong. Pulong ay pinagkalooban ng humigit-kumulang ₱51 bilyong flood control projects noong panahon ng Duterte administration.


Kung tutuusin, mas mainam sana kung tahimik na lamang siyang bumoto ng “no” at hindi na nagpabida sa pagkuwestyon ng 2026 national budget. Sa ganitong paraan, naiwasan sana ang muling pagbuhay sa isyu ng ₱51 bilyong flood control projects sa kanyang distrito. Boom!


XXX


MASAKIT PARA SA MGA NAULILANG PAMILYA NINA CONG. PANOTES AT CONG. HAGEDORN NA DEAD NA SILA, SINIRA PA NG 'CABRAL FILES' NI CONG. LEVISTE ANG KANILANG MGA PAGKATAO – Hindi lamang ang yumaong Camarines 2nd District Rep. Marisol “Toots” Panotes, na pumanaw noong Abril 29, 2022, ang nakatala sa tinaguriang “Cabral Files” na isinapubliko ni Batangas 1st District Rep. Leandro Leviste bilang umano’y nagkaroon ng project insertions sa 2025 national budget. Maging ang yumaong Palawan 3rd District Rep. Edward Hagedorn, na pumanaw naman noong Oktubre 3, 2023, ay kabilang din umano sa listahang may nakatalang project insertion para sa taong 2025.


Sa totoo lang, masakit ito para sa mga naulilang pamilya nina Cong. Panotes at Cong. Hagedorn. Ang paglalathala ni Cong. Leviste ng naturang impormasyon sa kanyang social media account hinggil sa “Cabral Files” ay tumatama sa dangal ng mga taong wala na at hindi na kayang ipagtanggol ang kanilang sarili. Pareho na silang pumanaw, ngunit tila sinisira pa ang kanilang mga pagkatao. Period!


 
 

ni Leonida Sison @Boses | January 3, 2026



Boses by Ryan Sison


Maiging pagnilayan ng taumbayan ang panibagong pangako ng Philippine National Police (PNP) sa pagsalubong ng 2026, sapagkat ang usapin ng kapayapaan at kaayusan ay direktang nakakaapekto sa araw-araw na buhay ng bawat Pilipino.


Sa New Year’s message ng isang opisyal ng PNP, nangako ang hanay ng pulisya na higit pang paiigtingin ang kanilang operasyon upang maging mas matalino, mas mabilis, at mas tumutugon sa nagbabagong pangangailangan ng mga komunidad. Binibigyang-diin ng opisyal ang tinatawag na Enhanced Managing Police Operations, na naglalayong gawing mas episyente ang kilos ng kapulisan.


Para sa taumbayan, nangangahulugan ito ng agarang pagresponde sa krimen, mas maayos na presensya ng pulis sa mga lugar na nangangailangan, at serbisyong hindi pabigat kundi katuwang ng komunidad. Mahalaga ito lalo na sa panahong patuloy ang pagbabago ng anyo ng krimen at lumalalim ang hamon sa seguridad.


Iginiit din ang mahigpit na integrity monitoring sa loob ng organisasyon. Binigyang-diin na ang disiplina, pananagutan, at etikal na asal ang dapat maging pamantayan ng bawat pulis sa lahat ng oras. Para sa taumbayang matagal nang naghahangad ng tapat na tagapagpatupad ng batas, ang pangakong ito ay paalala na ang tiwala ay hindi kusang ibinibigay—kundi pinaghihirapan at pinangangalagaan.


Mahalaga ring aspeto ng mensahe ang pagpapalalim ng ugnayan ng pulis at komunidad. Binanggit ng opisyal na mas nagiging matibay ang kapayapaan kapag may tiwala at kooperasyon sa pagitan ng dalawang panig. Hindi lamang baril at badge ang sandigan ng seguridad, kundi pakikipag-usap, pakikinig, at pag-unawa sa tunay na kalagayan ng mamamayan.


Hindi rin nakalimutan ng PNP ang kapakanan ng sariling hanay. Bibigyan ng pinakamataas na pagpapahalaga ang morale at welfare ng mga pulis, sapagkat ang isang suportado at motivated na kapulisan ay mas epektibong nakapaglilingkod. Dagdag pa rito, patuloy na palalakasin ang maayos na pamamahala ng pondo at kagamitan upang matiyak na bawat pisong ipinagkatiwala ay nagagamit nang responsable.


Sa pagpasok ng 2026, dala ng PNP ang panawagang: “Bagong PNP para sa Bagong Pilipinas: Serbisyong Mabilis, Tapat, at Nararamdaman.” Ang sukatan ng tagumpay ay hindi ang dami ng pangako kundi ang lalim ng epekto sa buhay ng karaniwang Pilipino. Ang taumbayan ay naghihintay ng pulisyang hindi lamang nakikita, kundi tunay na nararamdaman sa oras ng pangangailangan.


Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES ni RYAN SISON at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com

 
 
RECOMMENDED
bottom of page