Tiyahing pulis ng 14-anyos na nagmasaker sa iskul, dapat sampahan ng patung-patong na kasong kriminal

ni Pablo Hernandez @Prangkahan | June 27, 2026

‘PAG PINAAMYENDAHAN ULI NI SEN. PADILLA ANG JUVENILE JUSTICE LAW PARA IBABA ANG EDAD NG MGA EXEMPTED SA KRIMEN, ‘WAG NA SANA ITONG KONTRAHIN NI SEN. PANGILINAN – Masakit para sa pamilya ng apat na estudyanteng namatay at sa mga sugatan na ang itinuturong pangunahing salarin ay hindi kinasuhan dahil 14-anyos pa lamang ito. Ayon sa umiiral na batas na inakda ni Sen. Kiko Pangilinan, ang nasa ganitong edad ay exempted sa criminal liability at isinasailalim lamang sa pangangalaga ng Department of Social Welfare and Development (DSWD) para sa diversion program.

Kaya kung muling isusulong ni Sen. Robin Padilla ang pag-amyenda sa Juvenile Justice and Welfare Act upang ibaba sa edad na 10 o 12 ang exempted sa criminal liability, sana ay huwag na itong tutulan ni Sen. Pangilinan. Kitang-kita naman ang problema sa batas: ang 15-anyos na isang warning shot lang ang pinaputok ay nahaharap sa patung-patong na kaso, samantalang ang 14-anyos na umano'y nagpaputok ng 36 na bala na ikinamatay at ikinasugat ng marami ay lusot dahil exempted sa criminal liability. Tsk!

XXX

TIYAHING PULIS NG 14-ANYOS NA PINAKASALARIN SA KRIMEN, DAPAT SAMPAHAN NG PATUNG-PATONG NA KASONG KRIMINAL – Marahil, para kahit paano ay maibsan ang sakit na nararamdaman ng mga pamilya ng mga biktima, hindi lang administrative case ang dapat isampa sa tiyahing pulis ng 14-anyos na suspek, kundi pati criminal case, tulad ng reckless imprudence resulting in multiple homicide, multiple frustrated murder, at multiple serious physical injuries.

Kung hindi dahil sa kanyang kapabayaan, at kung naitago niya nang maayos ang kanyang baril, hindi sana ito nakuha ng kanyang pamangkin at hindi sana naganap ang masaker sa San Juan National High School sa Tacloban City. Dahil nangyari na ang krimen, nararapat lang na managot din siya sa ilalim ng batas. Period!

XXX

DATI KINA SEN. ESCUDERO AT SEN. VILLANUEVA  'MAINIT' SI OMBUDSMAN REMULLA, NGAYON KINA SEN. CAYETANO AT SEN. PADILLA NA – Inatasan ng Office of the Ombudsman sina Sen. Alan Cayetano at Sen. Robin Padilla na sagutin ang isinampang kasong obstruction of justice kaugnay ng umano'y pagtulong sa pagkakapuga ni Sen. Ronald Dela Rosa mula sa Senado habang nasa protective custody pa ito ng Senate of the Philippines.

Noong hindi pa umano sumasapi sa Gatchalian bloc sina Sen. Chiz Escudero at Sen. Joel Villanueva, sila ang madalas umanong pinupuntirya ni Ombudsman Boying Remulla, na paulit-ulit nagsasabing malapit na silang makasuhan kaugnay ng isyu sa flood control. Ngunit nang mapabilang na sila sa nasabing grupo, tumahimik na umano ang Ombudsman sa kanila. Ngayon naman, sina Sen. Cayetano at Sen. Padilla ang tila pinag-iinitan. Boom!

XXX

USO NA NAMAN YATA ANG 'TARA' SYSTEM KAYA MGA SMUGGLED YOSI, NAIPUPUSLIT SA CUSTOMS – Madalas na nakakakumpiska ang Philippine National Police (PNP) ng mga smuggled na sigarilyo sa iba't ibang panig ng bansa, kahit nakalulusot ang mga ito sa mga tanggapan ng Customs.

Hay naku, tila yata buhay na naman ang "tara" system sa Customs kaya naipupuslit ang mga smuggled na yosi. Buti na lang maagap ang kapulisan kaya nakukumpiska ang mga ito bago pa maibenta sa merkado. Period!

Responsableng paggamit ng teknolohiya para sa kabataan, tiyakin

ni Leonida Sison @Boses | June 27, 2026

Hanggang saan dapat umabot ang kalayaan sa paglalaro kung ang kapalit naman ay posibleng panganib sa paghubog ng kaisipan ng kabataan? 

Ito ngayon ang sentro ng usapin matapos ihayag ng Department of the Interior and Local Government (DILG) ang mungkahing pag-aralan ang tuluyang pagbabawal sa mga online video game na naglalaman ng matitinding eksena ng karahasan. Para sa maraming magulang at mamamayan, hindi na lamang ito simpleng usapin ng libangan kundi bahagi na ng mas malawak na usapin tungkol sa kaligtasan at kinabukasan ng kabataang Pilipino.

Lumutang ang panukala matapos maiugnay sa mga ulat ang umano’y pagkahilig ng isa sa mga suspek sa naganap na pamamaril sa isang paaralan sa Tacloban City sa online game na GoreBox.

Ayon sa Cybercrime Investigation and Coordinating Center (CICC), ang naturang laro ay nagbibigay sa mga manlalaro ng kakayahang lumikha ng mga sitwasyong may kinalaman sa paggamit ng armas at iba’t ibang uri ng marahas na aksyon.

Dahil dito, pansamantalang hinarang ng ahensya ang access sa laro habang isinasagawa ang masusing pagsusuri sa posibleng impluwensya nito sa mga kabataan.

Ayon sa isang opisyal, dapat nang pag-aralan ng Kongreso at iba pang kinauukulang ahensya kung kinakailangan ang mas mahigpit na regulasyon o maging ang total ban sa mga larong may katulad na nilalaman. Naniniwala na ang paulit-ulit na pagkakalantad sa mararahas na digital content ay maaaring magkaroon ng epekto sa pag-iisip at pag-uugali ng ilang kabataan.

Gayunman, hindi pa rin nagkakaisa ang mga eksperto sa direktang ugnayan ng violent video games at aktuwal na karahasan. Ayon sa maraming pag-aaral, hindi lamang isang salik ang nakaaapekto sa asal ng isang tao. Kasama rito ang kapaligiran, pagpapalaki ng pamilya, mental health, edukasyon, at iba pang personal na karanasan. Dahil dito, mahalagang maging maingat sa pagbibigay ng konklusyon upang hindi agad maisisi sa teknolohiya lamang ang mas malalim na problemang panlipunan.

Ang tunay na hamon ay kung paano mababalanse ang karapatan ng mga kabataan sa modernong libangan at ang obligasyon ng estado na protektahan sila laban sa mga maaaring makasamang impluwensya. Hindi sapat ang pagbabawal lamang kung walang kasabay na paggabay mula sa mga magulang, paaralan, at komunidad.

Mahalagang pag-aralang mabuti ang panukalang ito batay sa ebidensya at hindi lamang sa emosyon o pangamba. Ang isyu ay hindi simpleng laban ng video games at disiplina, kundi usapin ng responsableng paggamit ng teknolohiya at wastong paggabay sa kabataan. Ang pangyayaring ito ay nagsisilbing paalala na sa panahon ng mabilis na pag-unlad ng digitalization sa bansa , kailangang manatiling aktibo ang pamilya, paaralan, at pamahalaan sa paghubog ng kabataang may tamang pagpapahalaga, disiplina, at pananagutan sa kanilang mga kilos sa loob at labas ng internet. 

Mag-ingat sa baha ng galit ng taumbayan ngayong tag-ulan

ani Judith Sto. Domingo @Asintado | June 26, 2026

Tag-ulan na naman. Nakaramdam na tayong muli ng panaka-nakang pagbuhos ng ulan at pagbugso ng malakas na hangin. Sa gitna nito ay namalas na rin natin kung gaano kabilis magsimula ang baha o pagtaas ng tubig sa kalsada na tila walang istruktura ng drainage sa paligid. 

Kaya naman ang mga ordinaryong komyuter ay nagsisimula na ring makadama ng pangamba at pag-aalala—kung paano nila susuungin ang mga baha at paano sila makauuwi sa kanilang pamilya nang hindi ginagabi o inuumaga. 

Kasabay ng panahong ito ng tag-ulan ay ang panaghoy ng taumbayan, lalo na ang mga malalayo ang inuuwian, at mga yaong hindi halos mapagkasya ang suweldo at may patung-patong pang mga utang na kailangang hulugan. Kahulugan ng pagkakaipit sa peligro ng pagbaha ang dagdag na gastos, dahil sa matagal na paghihintay ng

masasakyan o paghupa ng baha. 

Sa puntong ito ay suko na ang mga Pilipino—suko na sa pagtitiis at sa paghihintay ng solusyon mula sa pamahalaang kahit ilang administrasyon na ang dumaan ay tila kay bagal ng pag-usad ng pagbabago sa sistema. 

Bakit nga ba walang kasiste-sistema dito sa ating bansa, samantalang dati naman itong namayagpag at mas maunlad pa noon kaysa ating mga karatig-bayan. Napag-iwanan na tayo sa sistema ng pampublikong masasakyang mayroon ang ating mga kapitbahay na bansa na may episyente at konektadong mga linya ng tren mula airport hanggang bawat sulok. 

Sa kalunos-lunos na kalagayan ng ating mga pasahero sa Metro Manila, na pumapasok sa trabaho ng sobrang aga para hindi mahuli kaya't kulang na kulang rin sa tulog araw-araw, at ginagabi sa pag-uwi dahil sa hirap ng paghahagilap ng masasakyan, hindi lamang Department of Transportation ang makalulutas nito kundi ang tinatawag na whole-of-government approach o pagkakaisa ng buong pamahalaan. 

Paano ba naman, ang lala na ng sitwasyon, at bulag lang ang hindi makadarama ng paghihirap ng mga mananakay sa mga siyudad. Nasaan ang pamahalaan? Bakit tila walang isang ama na may kakayanang mag-isip na simulan ang pangmatagalang solusyon?

Sa gitna ng lahat ng ito ay kailangang higit na magparamdam ang kasalukuyang tumatayong Transportation Secretary na si Atty. Giovanni Lopez—para ipabatid sa atin anu-ano na ang nangyayari sa mga proyektong pantransportasyon, at ipakita sa atin ang progreso ng mga ito. 

Kumusta na ba ang progreso ng subway, mga pagdudugsong-dugsong ng linya ng tren, at pagdaragdag ng mass transportation system? Napakaraming nais mabatid ang taumbayang ayaw maging tila basang mga sisiw sa gitna ng tag-ulan. 

Mr. Secretary, makabubuting dalas-dalasan ninyo ang pagpapamalas sa amin ng inyong mga nagawa at ginagawa sa departamento, sapagkat napakahirap at napakamahal nang magkomyut sa kasalukuyan, at gusto naming makabanaag ng pag-asa—kung naaaninag na nga ba ito o nasa dakong hindi pa kayang tanawin ng aming mga mata.

Lalo namang nakakaawa ang mga may edad, mga paretiro na at mga may sakit nang kailangang mapuyat dahil sa kahirapan ng paghagilap ng masasakyan araw-araw. Hindi man nila maabutan ang progresong ganap ay kahit paano man lamang ay mabatid nilang maaari pang maging maayos na kanlungan ang Pilipinas ng kani-kanilang mga anak sa halip na mag-abroad.

Samantala, ang pag-asa ay natanaw natin kamakailang may nakasalamuha tayong may-ari ng isang negosyo sa Makati City na ang third floor ng kanyang ipinatayong gusali ay inilaan niya para maging quarters ng kanyang mga empleyado, na bukod sa may kani-kanilang silid ay libre pa sa paggamit ng kuryente at tubig. Para nga naman sa gitna ng tag-ulan at pagbaha ay hindi na sila mag-alalang humarap sa peligro at sakuna at matulog na lamang ng mahimbing para makapagtrabaho ng lubos kinabukasan!

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.