Karapatan ng solo parents sa 7 araw na parental leave

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | June 28, 2026

Marami sa ating mga kababayan ang nag-iisang nagtataguyod sa kanilang mga anak at buong sambahayan. Sila ay ang mga tinaguriang “solo parents.” Para sa kaalaman ng lahat, ayon sa Seksyon 4 ng Republic Act (R.A.) No. 8972, na inamyendahan ng R.A. No. 11861, ang mga sumusunod ay kabilang sa kategorya ng mga solo parents:

(a) Magulang na nagbibigay ng solong pag-aaruga sa kanyang anak o mga anak dahil sa mga sa mga sumusunod na kadahilanan:

1. Panganganak na naging resulta ng panggagahasa, kahit na wala pang pinal na conviction, kapag ang bata ay nasa solong pangangalaga ng kanyang ina.

2. Pagkamatay ng asawa (death of the spouse);

3. Pagkakulong ng asawa ng ‘di bababa sa tatlong buwan o pagsisilbi ng kanyang sentesya para sa isang krimen;

4. Pagkakaroon ng kapansanang pisikal o mental ng asawa na pinapatunayan ng isang public o private medical practitioner;

5. Paghihiwalay ng ‘di bababa sa anim na buwan at ang solo parent ang siyang solong nangangalaga at nagsusuporta sa kanyang anak o mga anak;

6. Deklarasyon ng humukan na walang bisa ang kasal o nagkaroon ng annulment of marriage, at naiwan sa solo parent ang solong pangangalaga at pagsuporta sa kanyang anak o mga anak; o

7. Pag-abandona ng asawa ng ‘di bababa sa anim na buwan;

(b) Asawa ng isang Overseas Filipino Worker (OFW), o tagapangalaga ng anak ng isang OFW, kung ang nasabing OFW ay kabahagi sa low/semi-skilled worker category at wala sa Pilipinas sa loob ng diretsong 12 buwan. Kinakailangan lamang na ang nasabing OFW o ang kanyang asawa o tagapangalaga ng anak ay pasok sa mga panuntunan ng seksyong ito;

(c) Hindi kasal na nanay o tatay na nag-aalaga at nagsusuporta sa kanyang anak o mga anak;

(d) Sinumang legal guardian, adoptive o foster parent na siyang solong nagbibigay ng pangangalaga at suporta sa isang bata o mga bata;

(e) Sinumang kamag-anak sa loob ng fourth (4th) civil degree of consanguinity o affinity ng magulang o legal guardian na nagsisilbing tagapangalaga at tagasuporta ng isang bata dahilan sa pagkamatay, pag-abandona, pagkawala o absensya ng mga magulang sa anim na buwan o higit pa. Sa kaso ng mga solo grandparents na nabibilang sa kategoryang senior citizens subalit mayroong sole parental care at support sa kanyang mga apong walang asawa at trabaho na may edad na 22 o mas bata pa, o higit sa edad 22 subalit hindi kayang pangalagaan ang kanyang sarili mula sa pang-aabuso, pagpapabaya, kalupitan, diskriminasyon, o pagsasamantala dahil sa kanilang kapansanang pisikal o mental, ang kanilang mga karapatan sa ilalim ng R.A. No. 8972 ay dagdag pa sa mga karapatan at benepisyong ipinagkakaloob ng R.A. No. 9257, o  “Expanded Senior Citizens Act of 2003”; o

(f) Buntis na babae na solong nagbibigay ng pangangalaga at suporta sa hindi pa naisisilang na anak o mga anak.”

May iba't ibang dahilan kung bakit ang isang magulang ay nag-iisang gumaganap ng kanyang tungkulin sa pag-aaruga at pagsuporta sa kanyang anak o mga anak. Maraming rason kung bakit ito ay nangyayari, katulad ng mga nabanggit sa batas. Subalit anuman ang kadahilanan na nangyari ito, ipinababatid ng Estado na binibigyan nito ng kaukulang kalinga ang mga nasabing solo parents. 

Isa rito ay ang pagbibigay sa kanila ng tinatawag na “parental leave” sa ilalim ng batas. Sa ating batas, ang mga manggagawa na nasa kategorya ng solo parents ay may karapatang mabigyan ng pitong araw na parental leave benefits. Ito ay bukod pa sa mga iba pang leave benefits na ipinagkakaloob sa karaniwang empleyado. Kinakailangan lamang na nasa serbisyo na ang nasabing solo parent sa loob ng anim na buwan. Ito ay sang-ayon sa Seksyon 8 ng parehong batas kung saan nakasaad na:

"Section 8. Parental Leave. - In addition to leave privileges under existing laws, a forfeitable and noncumulative parental leave of not more than seven (7) working days with pay every year shall be granted to any solo parent employee, regardless of employment status, who has rendered service of at least six (6) months: Provided, That the parental leave benefit may be availed of by the solo parent employees in the government and the private sector."

Ang benepisyong ito, kapag hindi nagamit, ay hindi maaaring idagdag sa leave credits ng nabanggit na empleyado.

Mga political dynasty at contractors, oras na para masibak sa mga partylist

ni Pablo Hernandez @Prangkahan | June 28, 2026

TALAMAK PA RIN ANG KATIWALIAN SA MARCOS ADMIN KAYA MAY MGA NAGLULUNSAD NG ANTI-CORRUPTION RALLY – Ngayong araw, magsasagawa ng anti-corruption rally ang iba't ibang sektor ng lipunan sa Edsa Shrine sa Quezon City.

Ibig sabihin niyan, ang pinakabuod ng protestang ito ay ang matinding panawagan laban sa katiwalian, dahil para sa kanila ay talamak na ang korupsiyon sa administrasyon ni Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. Boom!

XXX

DAPAT IPAGBAWAL NA SA MGA MENOR-DE-EDAD ANG PUMASOK SA MGA SHOOTING RANGE – May mga mambabatas na nagpaplanong magsulong ng panukalang batas na magbabawal sa mga menor-de-edad na pumasok sa mga shooting range para magpraktis ng pagpapaputok ng baril.

Dapat maisulong agad ang panukalang batas na iyan upang maiwasan at hindi na maulit ang ginawa ng 14-anyos na estudyante na, matapos turuang magpaputok ng baril ng tiyahin niyang pulis, ay kinuha ang baril nito at namaril ng mga kapwa niya estudyante sa San Juan National High School sa Tacloban City. Tsk!

XXX

DAPAT MAISABATAS NA AGAD ANG PAGBABAWAL SA MGA POLITICAL DYNASTY AT CONTRACTORS NA MAGING NOMINADO SA MGA PARTYLIST – Isinulong ni Speaker Bojie Dy ang panukalang batas na nagbabawal sa mga political dynasty at contractors na maging nominado sa mga partylist.

Sana, bago sumapit ang 2028 elections, ay maipasa na ang batas na ito para matapos na ang happy days ng mga partylist representative na nagmumula sa mga political dynasty at ng mga contractor na nakaupo sa Kamara. Period!

Mental health ng kabataan, ‘wag ipagsawalang-bahala

ni Leonida Sison @Boses | June 28, 2026

Sa panahon ngayon na dumarami ang kabataang nakararanas ng matinding stress, depresyon, at iba pang suliraning pangkaisipan, hindi ba’t mas makabubuting pigilan ang paglala ng problema kaysa hintaying humantong ito sa krisis? 

Ito ang mahalagang mensahe sa likod ng Project SINAG, isang inisyatibong inilunsad ng Commission on Higher Education (CHED) at University of the Philippines (UP) Manila upang palakasin ang mental health support sa mga kolehiyo at unibersidad sa buong bansa.

Sa ilalim ng programang “Sulong Institusyon sa Napapanahong Aksyon at Ginhawa” o Project SINAG, sasanayin ang 724 campus leaders mula sa 181 state universities and colleges at local universities and colleges. Bawat paaralan ay magpapadala ng apat na kinatawan na isasailalim sa isang taong online training upang maisama ang mental health awareness at support system sa mga polisiya, silid-aralan, at serbisyo para sa mga estudyante.

Mahalaga ang hakbang na ito dahil ayon sa 2024 National Survey on Mental Health and Well-Being, ang mga nasa edad 18 hanggang 34 ay hanggang tatlong beses na mas malamang magkaroon ng major depressive disorder kumpara sa mas nakatatandang edad. Ipinapakita nito na seryoso ang hamon sa kalusugang pangkaisipan ng kabataan, lalo na sa gitna ng mga problemang dulot ng pag-aaral, pamilya, ekonomiya, at mabilis na pagbabago ng lipunan.

Hindi tulad ng karaniwang programa na kumikilos lamang kapag may emergency, nakatuon ang Project SINAG sa prevention at maagang interbensyon. Layunin nitong matukoy agad ang mga senyales ng problema upang mabigyan ng tamang suporta bago pa ito lumala. Kabilang dito ang Integrated Layered Referral System na nagsasaayos ng antas ng tulong na kailangan ng bawat estudyante, mula sa simpleng emotional support hanggang sa espesyal na pangangalaga mula sa mga eksperto.

Kapansin-pansin din ang paggamit ng Biopsychosocial Spiritual framework, na kumikilala na ang mental health ay hindi lamang usaping medikal. Nakakaapekto rin dito ang pamilya, komunidad, kultura, personal na karanasan, at maging ang espiritwal na paniniwala ng isang tao. Ipinunto rin ng mga opisyal ng UP na mahalaga ang pagbuo ng mga campus na may malasakit, pag-unawa, at pagkilala sa dignidad ng bawat mag-aaral.

Ang programang ito ay hindi lamang para sa mga estudyante. Isa itong paalala na ang mental health ay responsibilidad ng buong komunidad. Kung mas maraming paaralan ang magiging ligtas na espasyo para sa kabataan, mas malaki ang posibilidad na magkaroon tayo ng mas matatag, produktibo, at malusog na mamamayan sa hinaharap.

Mahalagang maunawaan na ang pag-aalaga sa isip ay kasing halaga ng pag-aalaga sa katawan. Ang tunay na tagumpay ng edukasyon ay hindi lamang nasusukat sa mataas na marka o diploma, kundi sa kakayahang makabuo ng mga indibidwal na may matatag na kaisipan, malasakit sa kapwa, at sapat na lakas upang harapin ang mga hamon ng buhay.