Buhay-Pransiskano at ang diwa ng Hubileyo ni San Francisco

ni Fr. Robert Reyes @Kapaayapaan / Patakbo-takbo | February 8, 2026

Itinalaga kamakailan ni Papa Francisco ang taong 2026 bilang Hubileyo ni San Francisco ng Assisi (Jubilee of St. Francis). Magsisimula ito sa ika-10 ng Enero 2026 at magtatapos sa ika-10 ng Enero 2027. Namatay si San Francisco ng Assisi noong ika-3 ng Oktubre 1226. Sa kanyang banig ng karamdaman, sinabi niya sa kanyang mga unang kasama:

“Nagawa ko na ang aking tungkulin; nawa’y ituro ni Kristo ang sa inyo.”

Buong galak at pasasalamat itong tinanggap ng Pamilyang Pransiskano. Para sa akin, ito ay hindi lamang isang makasaysayang balita kundi isang paanyaya ring balikan ang personal kong paglalakbay sa buhay-Pransiskano.

Noong Agosto 2011, nagpasya akong dumalaw kay Padre Baltazar Obico, OFM, Provincial Superior ng Order of Friars Minor. Buong pag-aalinlangan kong itinanong kung may posibilidad pa bang ang isang 56-anyos na pari ay maging bahagi ng mga Pransiskano. Napatawa si Padre Baltazar, kaya agad kong sinabi, “Kung hindi po maaari, ayos lang po. Tatanggapin ko ang katotohanan.” Ngunit ipinaliwanag niya na ang kanyang tawa ay bunga ng tuwa, hindi ng pag-aalinlangan. Ayon sa kanya, bagama’t may edad na ako, malinaw namang may lakas pa at mabuting hangarin. Gayunman, kailangan pa raw itong pag-usapan sa konseho.

Lumipas ang ilang buwan nang walang balita—Setyembre, Oktubre, Nobyembre, Disyembre, hanggang Enero 2012. Sa unang mga araw ng Pebrero, tumawag si Padre Baltazar upang ipaalam na tinanggap na ako bilang postulante. Dito nagsimula ang aking paglalakbay sa makulay at mapanghamong landas ng buhay-Pransiskano.

Bilang postulante at kalaunan aspirante, nakipamuhay ako sa iba’t ibang misyon ng mga Pransiskano—mula Bagong Sirang sa Catanduanes, Palanan sa Isabela, hanggang Santa Ana sa Cagayan. Nang matapos ang panahon ng aspirancy, tinanong ako kung handa na akong pumasok sa Nobisyado. Buong galak at sigasig ang aking sagot: “Oo.”

Noong Marso 2013 nagsimula ang aking nobisyado. Ilang araw pa lamang ang nakalilipas nang maganap ang Conclave kasunod ng pagreretiro ni Papa Benito XVI. Ika-13 ng Marso 2013 nang lumitaw ang puting usok mula sa Kapilya Sistina—“Habemus Papam!” Ang bagong Papa ay pinangalanang Francisco. Mula noon, si San Francisco ng Assisi ay naging isa sa pinakamahalagang inspirasyon ng aking buhay-paglilingkod bilang pari.

Lubhang nagluksa ang mundo nang pumanaw si Papa Francisco noong ika-21 ng Abril 2025, Lunes matapos ang Linggo ng Pagkabuhay. Marami ang nagtanong kung ano ang mangyayari sa kanyang mga nasimulan at ipinangarap. Hindi nagtagal, nahalal ang kanyang kahalili sa katauhan ni Papa Leo XIV. Lumitaw ang tanong: ipagpapatuloy kaya niya ang adhikain ni Papa Francisco?

Ang sagot ay unti-unting naging malinaw. Inilabas ni Papa Leo XIV ang liham na “Dilexi Te,” isang dokumentong sinimulan pa ni Papa Francisco bilang karugtong ng “Dilixit Nos.” At sa ikalawang taon ng kanyang pontipikado, idineklara ni Papa Leo XIV ang 2026 bilang Hubileyo ni San Francisco ng Assisi.

Kung naging mahalaga si San Francisco kay Papa Francisco dahil sa panawagan para sa pangangalaga ng kalikasan, mahalaga rin siya kay Papa Leo XIV sa harap ng matinding banta ng pandaigdigang digmaan. Inialay ni San Francisco ang kanyang buong buhay sa pagpapalaganap ng kapayapaan—sa sangkatauhan at sa sangkalikasan, sa lahat ng antas at anyo ng buhay—ang kapayapaang nagmumula kay Kristo, ang kapayapaang kaloob ng Diyos.

Sa kasalukuyan, patuloy ang paglala ng hidwaan sa iba’t ibang panig ng mundo. Sa Estados Unidos, lantad ang matinding pagkakahati. Mainit ang tensyon sa Iran at sa Venezuela, at maging sa ating bansa—sa Senado, Kongreso, lansangan, tradisyunal na media, at social media—ramdam ang bangayan at pagkakahati-hati.

Dahil dito, napapanahon at kinakailangang pairalin ang Hubileyo ni San Francisco—isang Hubileyo ng Kapayapaan—sa mundong lugmok sa karahasan at kultura ng kamatayan.

O San Francisco ng Assisi, tulungan mo kaming maging tinig at daluyan ng kapayapaang nagmumula sa Diyos. Amen.

Karapatan ng empleyado na dinggin at ipagtanggol ang sarili

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | February 4, 2026

Ang isang empleyado o opisyal na nasampahan ng kaukulang kaso sa paglabag ng mga alituntunin ng opisina ay may karapatang ipagtanggol ang kanyang sarili at magbigay ng kanyang panig. Siya rin ay may karapatang mabigyan ng sapat na oras upang makapaghanda ng kanyang depensa at sagutin ang mga naging paratang sa kanya.

Anumang paglabag ay mayroong katumbas na kaparusahan at malimit sa isang kasong administratibo ang mga parusang suspensyon sa trabaho o tuluyang pagkatanggal sa trabaho. Dahil sa mga maaaring maging kaakibat na kaparusahan, ang empleyado o opisyal na kinasuhan ay kinakailangang mabigyan ng isang patas na pagdinig. 

Ito ay sang-ayon na rin sa probisyon ng ating Saligang Batas patungkol sa Lipon ng mga Karapatan na nagsasaad na: “No person shall be deprived of life, liberty or property without due process of law.”

Maituturing na ang trabaho ng isang tao ang nagbibigay sa kanya ng buhay sapagkat ang kanyang sahod mula sa kanyang trabaho ang kanyang gagamitin upang matugunan niya ang kanyang mga pangunahing pangangailangan, maging ng kanyang pamilya at ng mga taong umaasa sa kanya. Ang nangangambang pagkawala nito ay maaaring maging sanhi ng pagkawala ng kanyang kakayahan para matugunan ang kanyang mga pangangailangan at ng ibang taong umaasa sa kanya.

Kanuga nito, ang isang empleyadong nakasuhan kaugnay sa kanyang pagtatrabaho ay binibigyan ng mga sumusunod na karapatan:

1. Karapatang mabigyan ng due process:

Sa kaso ng Ang Tibay vs. Court of Industrial Relations (69 Phils. 635), inilatag ng Korte Suprema ang mga rikisitos ng isang procedural due process sa isang kasong administratibo. Sang-ayon sa Korte Suprema, ang mga sumusunod ay ang mga rikisitos ng procedural due process:

a)Karapatang mapakinggan. Kasama rito ang karapatang magprisinta ng ebidensya para depensahan ang sarili at mapabulaanan ang akusasyon;

b) Isang patas na tribunal kung saan susuriin nito ang mga ebidensyang inihain;

c) Ang desisyon ng tribunal ay may batayang ebidensya;

d) Ang batayang ebidensya ay kinakailangang subtansyal o sapat sa paniniwala ng isang makatwirang pag-iisip upang magkaroon ng sariling konklusyon;

e) Desisyon sa kaso na suportado ng at base sa ebidensya na iprinisinta sa pagdinig o kabahagi ng records ng kaso; 

f) Isang tribunal na gagamit ng kanyang sarili at independenteng pagsusuri sa mga katotohanan sa isang usapin at sa mga angkop na batas patungkol dito;

g) Desisyon sa kaso na malinaw na nagpapaliwanag sa magkabilang panig ng mga isyu o usapin sa kaso at sa naging batayan ng tribunal sa naging desisyon nito.

2. Karapatan sa isang patas na pagdinig.

3. Karapatan na mabigyan ng paalala sa maaaring kahinatnan ng kaso na inihain laban sa kanya.

Kasama sa tinatawag na due process ang ipagbigay-alam sa empleyadong nakasuhan ang kinahinatnan ng pagdinig sa kanyang kaso upang siya ay mabigyan ng pagkakataong maisagawa ang anumang ligal na hakbangin kung ang maging resulta ng pagdinig ay ang kanyang pagkatalo.  

Sa kasong Zoleta v. Investigating Staff, et al., (G.R. No. 258888, 8 April 2024), sa panulat ni Kagalang-galang na Kasamang Mahistrado Samuel H. Gaerlan, ito ang naging pahayag ng Korte Suprema: 

Due process, as a constitutional precept, does not always and in all situations require a trial-type proceeding. Due process is satisfied when a person is notified of the charge against him and given an opportunity to explain or defend himself. In administrative proceedings, the filing of charges and giving reasonable opportunity for the person so charged to answer the accusations against him constitute the minimum requirements of due process. The essence of due process is simply to be heard, or as applied to administrative proceedings, an opportunity to explain one's side, or an opportunity to seek a reconsideration of the action or ruling complained of.

The case of Ang Tibay v. Court of Industrial Relations enumerates the constitutional requirements of due process, which the said case described as the "fundamental and essential requirements of due process in trials and investigations of an administrative character." Due process in administrative proceedings requires compliance with the following cardinal principles: (1) the respondents' right to a hearing, which includes the right to present one's case and submit supporting evidence, must be observed; (2) the tribunal must consider the evidence presented; (3) the decision must have some basis to support itself; (4) there must be substantial evidence; (5) the decision must be rendered on the evidence presented at the hearing, or at least contained in the record and disclosed to the parties affected; (6) in arriving at a decision, the tribunal must have acted on its own consideration of the law and the facts of the controversy and must not have simply accepted the views of a subordinate; and (7) the decision must be rendered in such manner that respondents would know the reasons for it and the various issues involved.

Sa madaling salita, ang isang empleyadong isinailalim sa isang administratibong proseso kaugnay sa mga sinasabing paglabag niya sa trabaho ay may karapatang malaman ang lahat ng detalye ng akusasyon laban sa kanya, at ilatag ang kanyang depensa bago pa man maaaring maghatol ang employer sa kanyang kaso.

Alam naman ng mga sen. at cong. na ini-scam din ang budget sa farm to market road tapos pinondohan pa rin nila ito ng P33B

ni Pablo Hernandez @Prangkahan | January 3, 2026

HINDI DAPAT BALEWALAIN NG OMBUDSMAN ANG 'CABRAL FILES' NI CONG. LEVISTE, TOTOO MAN ITO O HINDI–DAPAT NILA ITONG IMBESTIGAHAN – Totoo man o hindi ang isinapubliko ni Batangas 1st District Rep. Leandro Leviste hinggil sa nilalaman ng tinaguriang “Cabral Files”—mga dokumentong umano’y iniwan ng yumaong dating Department of Public Works and Highways (DPWH) Undersecretary for Planning na si Ma. Catalina Cabral—na nagsasaad na halos lahat ng kongresista ay may project insertions sa mga DPWH District Office sa kani-kanilang nasasakupan, nararapat lamang na ito ay imbestigahan ng Office of the Ombudsman.

Hindi dapat balewalain ng Ombudsman ang usaping ito sapagkat pera ng bayan ang nakataya—hindi ito personal na pondo ng mga pulitiko o ng mga opisyal ng DPWH. Period!

XXX

FARM TO MARKET ROADS, PINONDOHAN PA RIN NG P33B KAHIT ALAM NG MGA SEN. AT CONG. NA INI-SCAM DIN ITO NG MGA POLITICIANS, KONTRAKTOR AT DPWH OFFC’LS – Sa mga nagdaang imbestigasyon ng Senate Blue Ribbon Committee, nabunyag na hindi lamang mga flood control projects ang ini-scam ng ilang pulitiko, kontratista, at opisyal ng Department of Public Works and Highways (DPWH), kundi maging ang farm-to-market roads (FMR). Ang mga katiwaliang ito ay umano’y naganap mula 2016 hanggang 2025.

Ang lalong nakakabuwisit sa isyung ito, alam na ng mga senador at kongresista na nilulustay at ini-scam din ang pondo para sa FMR, ngunit pinondohan pa rin nila ito ng ₱33 bilyon sa 2026 national budget—na ang DPWH pa rin ang itinalagang mangangasiwa. Buset!

XXX

SANA BOMOTO NA LANG NG 'NO' SI CONG. PULONG DUTERTE SA 2026 NATIONAL BUDGET AT HINDI NA SANA NAGPABIDA PARA ‘DI SIYA NABATIKOS SA P51B FLOOD CONTROL SA DAVAO CITY – Sablay ang pabidang pagkuwestyon ni Davao City 1st District Rep. Paolo Duterte sa 2026 national budget, na ayon sa kanya ay puno umano ng insertions—kaya’t “no” ang naging boto niya, na nangangahulugang hindi siya pabor sa mga nakapaloob sa pambansang badyet para sa susunod na taon.

Sablay ito sapagkat matapos niyang kuwestyunin ang 2026 national budget, agad siyang pinutakti ng batikos kaugnay sa naging pahayag ng noo’y DPWH Undersecretary na si Ma. Catalina Cabral, na nagkumpirmang ang distrito ni Cong. Pulong ay pinagkalooban ng humigit-kumulang ₱51 bilyong flood control projects noong panahon ng Duterte administration.

Kung tutuusin, mas mainam sana kung tahimik na lamang siyang bumoto ng “no” at hindi na nagpabida sa pagkuwestyon ng 2026 national budget. Sa ganitong paraan, naiwasan sana ang muling pagbuhay sa isyu ng ₱51 bilyong flood control projects sa kanyang distrito. Boom!

XXX

MASAKIT PARA SA MGA NAULILANG PAMILYA NINA CONG. PANOTES AT CONG. HAGEDORN NA DEAD NA SILA, SINIRA PA NG 'CABRAL FILES' NI CONG. LEVISTE ANG KANILANG MGA PAGKATAO – Hindi lamang ang yumaong Camarines 2nd District Rep. Marisol “Toots” Panotes, na pumanaw noong Abril 29, 2022, ang nakatala sa tinaguriang “Cabral Files” na isinapubliko ni Batangas 1st District Rep. Leandro Leviste bilang umano’y nagkaroon ng project insertions sa 2025 national budget. Maging ang yumaong Palawan 3rd District Rep. Edward Hagedorn, na pumanaw naman noong Oktubre 3, 2023, ay kabilang din umano sa listahang may nakatalang project insertion para sa taong 2025.

Sa totoo lang, masakit ito para sa mga naulilang pamilya nina Cong. Panotes at Cong. Hagedorn. Ang paglalathala ni Cong. Leviste ng naturang impormasyon sa kanyang social media account hinggil sa “Cabral Files” ay tumatama sa dangal ng mga taong wala na at hindi na kayang ipagtanggol ang kanilang sarili. Pareho na silang pumanaw, ngunit tila sinisira pa ang kanilang mga pagkatao. Period!