Nagbabangayan ang mga pulitiko, lumulubog ang ekonomiya

ni Ka Ambo @Bistado | July 13, 2026

Nilamon ang espasyo ng mainstream at social media ng mga ulat pampulitika.

Hindi naaasikaso ang bumabagsak na ekonomiya—at ang banta ng modernong pandemya—Artificial Intelligence!

-----$$$--

Pinananiniwalaang maiiwanan ang proseso ng gobyerno ng modernong AI na yinayakap ng buong mundo.

Sa Pilipinas, kailangan ang mga kabataang ganap na nakakaunawa ng inobasyon at teknolohiya.

----$$$--

Sa ngayon, abala ang lahat sa pagsubaybay sa impeachment trial na pinamumunuan ni Sen. Chiz Escudero.

Mainam naman at nagpaubaya si Senate President Win Gatchalian.

-----$$$--

Aprubado naman sa mga eksperto ang pag-akto bilang presiding officer ni Escudero.

Nakapagtatakang aminado si Gatchalian na kapos siya ng kakayahan, pero bakit hindi na rin ipaubaya kay Escudero ang pagiging senate president?

-----$$$--

Nagmumukhang katawa-tawa sa mata ng daigdig si Gatchalian. Pero dahil isang collegial body ang Senado–ang buong institusyon ang biktima ng komedya!

Sa mata ng mundo, ang kabuuan ng Republika ng Pilipinas ang pokus ng katatawanan!

-----$$$--

May mga nagtanong kung handa ba si Escudero?

Matapos ang unang linggo, sunud-sunod ang mga legal na argumento, procedural objections, at constitutional issues na inihain ng prosecution at defense. 

Gayunman, naging maayos at organisado ang pag-usad ng mga pagdinig sa ilalim ng pagtimon ni Escudero.

-----$$$--

AYON kay UP College of Law Associate Dean Atty. Paolo Tamase, mahalaga ang legal background ng presiding officer dahil ang impeachment ay isang legal na proseso.

Maging si constitutional law professor Tony La Viña ay umaming nabago ang kanyang pananaw matapos masubaybayan ang proceedings. 

-----$$$--

SINABI ng writer at cultural critic Katrina Stuart Santiago, naging malaking bentahe rin ang karanasan ni Escudero.

Pinuri ni Lead House Prosecutor Gerville Luistro ang pagiging handa at masipag ni Escudero.

-----$$$--

INAMIN naman ni defense spokesperson Atty. Michael Poa na naging "smooth" ang naging takbo ng impeachment trial. 

Nagbigay rin ng mataas na marka si dating Supreme Court Associate Justice Adolfo Azcuna.

-----$$$--

SA gitna ng magandang performance ng impeachment court, dapat ay magpokus ang Senado sa mga batas na may kaugnayan sa pagyakap sa proseso ng “AI”.

Halos isang iglap na sinasakop at nilalambungan ng AI ang pribado at publiko sektor.

----$$$--

MAY kakayahan ba si Gatchalian na makipagsabayan sa pananalasa at impluwensiya ng AI sa kabuuan ng ating lipunan?

Nagpa-panic ang buong mundo, ang Pilipinas—kukuya-kuyakoy pa rin sa panonood ng mga propaganda at kontra-propaganda ng mga pulitikong pulpol.

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.

Hindi obligado ang pulisya na magsagawa ng police line-up

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | July 13, 2026

Dear Chief Acosta,

Sinampahan po ng kasong kriminal ang kuya ko, kahit na hindi pa nagsagawa ng police line-up. Hindi po ba kinakailangan ang prosesong ito? 

— Nikolo

---

Dear Nikolo,

Una sa lahat, sa bawat kriminal na pag-uusig, ang pagkakakilanlan ng nagkasala, tulad ng krimen mismo, ay dapat mapatunayan sa pamamagitan ng ebidensyang lampas sa makatwirang pagdududa (proof beyond reasonable doubt). Ito ang binigyang-diin ng ating Korte Suprema, sa pamamagitan ni Chief Justice Diosdado M. Peralta, sa kasong People of the Philippines vs. AAA, G.R. No. 247007, 18 Marso 2021:

“Proving the identity of the accused as the malefactor is the prosecution’s primary responsibility. Thus, in every criminal prosecution, the identity of the offender, like the crime itself, must be established by proof beyond reasonable doubt. Indeed, the first duty of the prosecution is not to prove the crime but to prove the identity of the perpetrator, for even if the commission of the crime can be established, there can be no conviction without proof of identity of the culprit beyond reasonable doubt.” 

Kaugnay nito, sa kasong Temistocles Tapdasan, Jr. vs. People of the Philippines and Spouses Luisito and Juanita Borja, G.R. No. 141344, 21 Nobyembre 2002, sa panulat ni Associate Justice Romeo J. Callejo, Sr., malinaw na ipinahayag ng ating Korte Suprema na hindi obligadong magsagawa ng police line-up ang pulisya bilang isang kondisyon upang patunayan ang pagkakakilanlan ng isang nagkasala:

“We are not persuaded. To begin with, the issues posed by petitioner are factual. There is no law or regulation to support his claim that police investigators are required to create a police line-up for the identification of offenders by witnesses or for the confirmation of the identity of an offender. A police line-up is merely a part of the investigation process by police investigators to ascertain the identity of offenders or confirm their identification by a witness to the crime. Police officers are not obliged to assemble a police line-up as a condition sine qua non to prove the identity of an offender. If on the basis of the evidence on hand, police officers are certain of the identity of the offender, they need not require any police line-up anymore.” 

Sang-ayon dito, ang police line-up ay bahagi lamang ng proseso ng imbestigasyon ng pulisya upang alamin ang pagkakakilanlan ng nagkasala o kumpirmahin ang kanyang pagkakakilanlan. Kung ang mga pulis ay nakatitiyak sa pagkakakilanlan ng nagkasala batay sa ebidensiyang hawak, hindi na nila kailangan pang magsagawa ng line-up. Sa madaling salita, maaaring umusad ang imbestigasyon kahit walang police line-up. 

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay.

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.

Impeachment trial ni VP Sara, malamang stop dahil sa isyu kay Presiding Officer Chiz

ni Pablo Hernandez @Prangkahan | July 13, 2026

MALAMANG STOP NA NAMAN ANG IMPEACHMENT KAY VP SARA KAPAG NAGDESISYON ANG SC NA UNCONSTITUTIONAL MAGING PRESIDING JUDGE SI SEN. ESCUDERO – Kinuwestiyon ng mga abogadong kaalyado ni Vice President Sara Duterte sa Supreme Court (SC) ang naging papel ni Sen. Chiz Escudero bilang presiding officer ng impeachment trial. Anila, malinaw umanong nakasaad sa Konstitusyon na ang Senate president, sa katauhan ni Sen. Sherwin Gatchalian, ang dapat umaktong presiding officer ng impeachment court.

Naku, kapag idineklara ng SC na labag sa Konstitusyon ang naging papel ni Sen. Escudero, malamang na ipatigil na naman ang impeachment trial ni VP Sara. Kapag nangyari iyan, masasayang lang ang pera ng bayan at ang panahong ginugol ng Senado sa paglilitis. Period!

XXX

GOV'T. OFFICIAL SI USEC. CLAIRE KAHIT SA LOOB AT LABAS NG BANSA, NATURAL LANG MAKATIKIM NG BATIKOS SA MGA PINOY – Mali ang naging aksyon ng Department of Foreign Affairs (DFA) na imbestigahan at, kung kinakailangan umano, kasuhan at ipa-deport ang mga Pinoy sa Canada na bumatikos kay Presidential Communications Office (PCO) spokesperson Usec. Claire Castro.

Si Usec. Claire ay opisyal ng pamahalaan, kaya natural lamang na makatanggap siya ng batikos, nasa loob man o labas ng bansa, kung hindi nagugustuhan ng mga Pinoy ang kanyang panunungkulan. Tsk!

XXX

PANGALAN NG MGA KORUP SA CUSTOMS, DAPAT IBIGAY NI COMM. NEPOMUCENO KAY OMBUDSMAN REMULLA – Sinabi ni Ombudsman Boying Remulla na hiningi niya kay Commissioner Ariel Nepomuceno ang mga pangalan ng mga pinaghihinalaang tiwaling opisyal sa Bureau of Customs (BoC), pero hanggang ngayon ay wala pa rin umano siyang natatanggap na tugon.

Dapat ay agad nang ibigay ni Comm. Nepomuceno ang mga pangalang ito kay Ombudsman Remulla upang maimbestigahan at, kung mapatutunayang nagkasala, mapanagot sa batas. Period!

XXX

KAILAN KAYA GAGAYAHIN NI BATANGAS GOV. VILMA SANTOS-RECTO SI MAYOR CARLITO ZAPLAN NA NAGPA-STOP NG STL SA STA. BARBARA, PANGASINAN? – Hinangaan ng Catholic Church si Mayor Carlito Zaplan ng Sta. Barbara, Pangasinan matapos nitong walang takot na ipatigil ang operasyon ng STL sa kanyang munisipalidad.

Sa totoo lang, may kapangyarihan ang bawat LGU na ipatigil ang operasyon ng STL sa kanilang nasasakupan.

Kailan kaya gagayahin ni Batangas Gov. Vilma Santos-Recto si Mayor Zaplan at ipatitigil din ang STL, lalo na matapos ibulgar ni Batangas 1st District Rep. Leandro Leviste ang umano'y raket ng STL bookies, na ayon sa kanya ay kinasasangkutan nina Executive Secretary Ralph Recto at CWS Party-list Rep. Edwin Gardiola? Abangan!