Renewable energy at green building sa edukasyon

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | June 11, 2026

Dear Chief Acosta,

Sa panahon ngayon ay may kinakaharap po tayong krisis. Hindi rin natin kinakaila na ang ating Gobyerno ay nag-iisip at gumagawa na rin ng samu’t saring paraan para kahit paano ay maibsan ang dagok sa mga tao. Lalo pa po ang kasalukuyang pangyayari na nakakaapekto ng lubos sa pagtaas at baba ng presyo ng langis. Dahil dito, nais ko po sanang malaman kung may batas bang tumutukoy sa paghahanda sa makabagong henerasyon sa paggawa ng mga proyekto, katulad ng gusali, na siyang gumagamit ng mga paraan para maiwasan ang negatibong epekto sa klima at likas na kapaligiran. Salamat po sa iyo. — Manong Jhonny

---

Dear Manong Jhonny,

Ang sagot sa iyong katanungan ay matatagpuan sa Seksyon 5 ng Republic Act (R.A.) No. 11393, o mas kilala sa tawag na “Advances Energy and Green Building Technologies Curriculum Act,” kung saan nakasaad na:

“Section 5. Advanced Energy and Green Building Technologies Curriculum Development. -The Commission on Higher Education (CHED), in consultation with the Department of Energy (DOE) and CHED-recognized higher education institutions (HEIs), shall develop a curriculum on advanced energy and green building technologies at the undergraduate and graduate levels which shall focus on design resilience, natural resource conservation, and sustainable design and building practices, among others, to prepare students for future careers in advanced energy and green building technologies to enable future engineers, architects and urban planners to incorporate advanced energy and green building technologies in the design of high-performance buildings.”

Bilang kasagutan sa iyong katanungan at ayon din sa nasabing probisyon na batas, ang Commission on Higher Education (CHED), sa pakikipagkonsulta sa Department of Energy (DOE) at mga higher education institutions (HEIs), ay inatasan na bumuo ng isang kurikulum patungkol sa makabagong teknolohiya sa enerhiya at green building technologies sa antas ng undergraduate at graduate, na tututok sa katatagan sa disenyo, konserbasyon ng likas na yaman, at makakalikasang mga kasanayan sa pagdisenyo at pagtatag ng gusali. 

Nakasaad din sa Seksyon 4 ng nasabing batas ang mga sumusunod na kakayanan ng isang green building o high-performance building:

“Section 4. Features of a Green Building or High-Performance Building. -A green building or high-performance building shall have the following features:

1. Uses all forms of renewable energy, such as solar energy;

2. Efficiently uses energy, water and other resources;

3. Provides good indoor or environmental air quality;

4. Uses materials which are sustainable, ethical and nontoxic;

5. Adopts pollution and waste reduction measures, and promotes reuse and recycling of materials;

6. Employs a design that adapts to a changing environment; and

7. Considers environment-friendly design, construction and operation.”

Ang nasabing batas ay base sa polisiya ng ating Gobyerno na bigyang prayoridad ang edukasyon, agham at teknolohiya, at iba pang katulad na mga larangan, gayundin ang pagsuporta sa mga institusyong pang-edukasyon ng bansa sa kanilang mga pagsisikap na simulan at ipatupad ang mga aktibidad sa pagpapaunlad ng curriculum na hahantong sa socioeconomic progress at technological advancement sa ating bansa. 

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.

Pantay na karapatan sa pamana ng yumaong hindi kasal

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | June 10, 2026

Dear Chief Acosta,

Ang yumao ay naiwan ang kanyang nanay at mga anak mula sa kanyang live-in partner. Totoo po ba na pawang ang nanay lang ng yumao ang may karapatan sa mga naiwan niya at wala na para sa kanyang mga anak? — Dina Don

---

Dear Dina Don, 

Ang sagot sa iyong katanungan ay matatagpuan sa ating mga batas, partikular ang mga nakasaad sa Republic Act (R.A.) No. 386, o mas kilala sa tawag na New Civil Code of the Philippines. 

Para sa iyong kaalaman, nakasaad sa Artikulo 889 at Artikulo 896 ng nasabing batas ang mga alituntunin sa sitwasyong ang yumao ay naiwan ng kanyang mga magulang, at mga hindi lehitimong anak (non-marital):

“Article 889. The legitime of legitimate parents or ascendants consists of one-half of the hereditary estates of their children and descendants.

The children or descendants may freely dispose of the other half, subject to the rights of illegitimate children and of the surviving spouse as hereinafter provided. 

Article 991. If legitimate ascendants are left, the illegitimate children shall divide the inheritance with them, taking one-half of the estate, whatever be the number of the ascendants or of the illegitimate children.”

Mula rito, hindi po totoo na ang nanay lamang ng yumao ang may karapatan sa naiwanang mga ari-arian ng kanyang anak.

Sa ilalim ng New Civil Code of the Philippines, kung ang yumao ay naiwan ang kanyang ina o “lehitimong magulang” at mga anak na hindi lehitimo o “non-marital children,” parehong may karapatan sa mana ang mga ito. Sa madaling sabi, may bahagi sa mana ang parehong nanay at mga anak.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.

Kasunduan sa upa, nananatiling may bisa kahit pumanaw ang may-ari

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | June 9, 2026

Dear Chief Acosta,

Nangungupahan lamang ako. Kamakailan lamang ay namatay ang nagpapaupa sa amin. Ang pangamba ko ay kung rerespetuhin ba ng kanyang mga tagapagmana ang aming kasunduan sa upa. Sana po maliwanagan niyo po kami sapagkat hindi pa naman tapos ang aming kasunduan at may isang taon pa na nakasaad sa aming kasulatan. — Dolphy

---

Dear Dolphy, 

Ang sagot sa iyong katanungan ay matatagpuan sa ating mga batas at kaugnay na mga kasong napagdesisyunan ng ating Kagalang-galang na Korte Suprema.

Para sa iyong kaalaman, nakasaad sa Republic Act (R.A.) No. 386, o mas kilala sa tawag na New Civil Code of the Philippines, espesipiko sa Artikulo 1311 nito ang sumusunod:

“Art. 1311. Contracts take effect only between the parties, their assigns and heirs, except in case where the rights and obligations arising from the contract are not transmissible by their nature, or by stipulation or by provision of law. The heir is not liable beyond the value of the property he received from the decedent.” 

Kaugnay sa nabanggit, ipinahayag ng Korte Suprema sa kasong Inocencio vs. Hospicio De San Jose (G.R. No. 201787, 25 September 2013) sa panulat ni Honorable Associate Justice Antonio T. Carpio, ang mga sumusunod: 

 “We have previously ruled that lease contracts, by their nature, are not personal. The general rule, therefore, is lease contracts survive the death of the parties and continue to bind the heirs except if the contract states otherwise. In Sui Man Hui Chan v. Court of Appeals, we held that:

A lease contract is not essentially personal in character. Thus, the rights and obligations therein are transmissible to the heirs. The general rule, therefore, is that heirs are bound by contracts entered into by their predecessors-in-interest except when the rights and obligations arising therefrom are not transmissible by (1) their nature, (2) stipulation or (3) provision of law. In the subject Contract of Lease, not only were there no stipulations prohibiting any transmission of rights, but it’s very terms and conditions explicitly provided for the transmission of the rights of the lessor and of the lessee to their respective heirs and successors. The contract is the law between the parties. The death of a party does not excuse nonperformance of a contract, which involves a property right, and the rights and obligations thereunder pass to the successors or representatives of the deceased. Similarly, nonperformance is not excused by the death of the party when the other party has a property interest in the subject matter of the contract.”

Hinggil sa nabanggit, malinaw na ang mga kontrata sa pag-upa (lease), ayon sa kanilang likas na katangian, ay hindi personal. Ibig sabihin, ang pangkalahatang tuntunin ay dinidikta na nananatiling may bisa ang nasabing kontrata kahit mamatay ang mga partido, at patuloy itong nagbubuklod sa kanilang mga tagapagmana, maliban kung may ibang itinatadhana ang kontrata. 

Gamit ang mga nabanggit, maliban kung may kasunduan na taliwas sa nasabing alituntunin, ang kasunduan sa upa ay magpapatuloy kahit pa namatay ang isa sa sa mga partido. Tulad na lamang sa iyong sitwasyon na namatay ang nagpapaupa. Dahil dito, ang kasunduan ninyo ay dapat igalang at irespeto ng mga tagapagmana ng nagpapaupa. Kung lalabag sila sa kasunduan, maaari silang managot para sa anumang danyos o perwisyo na iyong matatamo.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.