Mga sangkot sa nakawan sa PhilHealth, kailangang managot!

ni Sonny Angara - @Agarang Solusyon | August 15, 2020

Sa mga pribadong korporasyon, kapag sumasabog ang mga usapin tungkol sa korupsiyon, nakawan o anumang katiwalian, sibak agad ang mga opisyal o in-charge sa mga departamentong nangangamoy anomalya. Hindi ‘yan pinatatagal dahil talagang aalma ang mga board member at shareholders para malinis ang buong tanggapan.

Ito ang sargo natin ngayon dahil sa karimarimarim na kutsabahan ng mga mandarambong sa PhilHealth.

Hindi natin maiwasang sumama ang loob dahil ang PhilHealth ay legasiya ng ating yumaong ama, si dating Senate President Edgardo Angara. Ang numero uno niyang layunin sa paglikha nito ay upang matulungan ang mga kababayan natin sa kanilang mga pangangailangan kapag sila ay naoospital. Isang dalisay na layunin na ngayon ay nababahiran ng bulok na sistema dahil sa mga kawatan sa loob ng ahensiya.

Kung bukas lang sana sa publiko o transparent ang galaw ng pondo ng PhilHealth at kung responsable sa kani-kanilang tungkulin ang mga opisyal d’yan, malamang ay hindi sila mahaharap ngayon sa ganito kalaking kontrobersiya.

Nakadalawang pagdinig na ang Senado sa isyung ito, at walang pagbabago — kung mapapansin natin, kadalasan ay magtuturuan ang mga opisyal sa pagsagot sa isang simpleng katanungan. D’yan pa lang, halata nang may gustong pagtakpan.

Sa pagdinig noong Martes, Agosto 11, nabigyang-diin ‘yung ‘red flags’ na nakita ng Commission on Audit (COA) sa financial statements ng PhilHealth. Partikular d’yan ‘yung sa kanilang mga kuwestiyonableng benefits claims expense at iba pang mga kaduda-dudang koleksiyon. Karamihan umano ng submission ng PhilHealth, hindi suportado ng mga kaukulan at nararapat na dokumento tulad na lang ng kanilang 2017 financial statement.

Mula 2017 hanggang 2019, paulit-ulit ang adverse findings na ito ng COA. Hindi pa ba malinaw na may anomalya?

At kaugnay niyan, tayo’y nagpapasalamat sa COA dahil nagpahayag sila ng kahandaang magsagawa ng special audit sa PhilHealth. Matagal na natin itong hinihiling at isinusulong. Malaki ang maitutulong nito nang sa gayun ay mahubaran ng maskara ang mga tiwaling opisyal sa ahensiya.

Hiling din natin sa COA, maliban sa special audit, isama na rin sa kanilang iimbestigahan ang Interim Reimbursement Mechanism o IRM ng PhilHealth. Ito ang ginagamit ng ahensiya para sa claims ng mga pasyente ng COVID-19. Madedetermina natin dito kung wala o may hokus-pokus sa proseso.

Maraming kababalaghan sa loob ng PhilHealth kaya kailangan talagang mabusisi ito. Nariyan din ‘yung biglaang paglobo ng claims sa pneumonia cases. Mula 9.7-B noong 2015, ngayon, mula 2017 hanggang 2019, ang claims ay biglang naging P10.5-B kada taon. Dapat ding matutukan ito dahil masyadong malaki ang itinalon ng claims.

Nasa panahon tayo ngayon ng pandemya — panahon kung saan kailangang-kailangan ng publiko ng pondo para sa kanilang mga pangangailanang pangkalusugan, lalo na ‘yung mga maoospital dahil sa COVID-19.

Wala tayong kamalay-malay na masasaid na pala ang kaban ng PhilHealth. Ano na lang ang aasahan ng mga kababayan natin?

Panalangin nating managot sa lalong madaling panahon ang mga dapat managot.

---

May katanungan ka ba, reklamo o nais ihingi ng tulong? Sumulat sa  AGARANG SOLUSYON ni Sonny Angara, BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City

o mag-email sa agarangsolusyon.bulgar@gmail.co

PhilHealth nanganganib sa bankruptcy sa 2021...

dahil sa ninakaw na bilyun-bilyong pondo ng mga opisyal

ni Sonny Angara - @Agarang Solusyon | August 8, 2020

Nitong Agosto 4, dininig natin sa Senado sa ilalim ng Committee of the Whole ang mga kontrobersiyang bumabalot ngayon sa Philippine Health Insurance Corp., o PhilHealth — ang walang katapusang alegasyon ng malawakang korapsyon.

Kabilang sa mga inimbitahan natin sa hearing ang pangulo ng PhilHealth na si retired BGen. Ricardo Morales at ang dating anti-fraud officer ng ahensya na si G.Thorrsson Keith.

Sa nasabing pagdinig, isiniwalat ni G. Keith ang mga nalalaman niya sa umano’y paglustay ng pondo ng ahensiya saloob ng ilang taon na umaabot na sa P15-B. Talamak umano ang “nakawan” sa PhilHealth dahil sa aniya’y “sindikato” sa loob.

Nalalagay na sa alanganin ang kaban ng PhilHealth dahil sa malaking gastusin ngayong taon dulot ng pandemya, tapos malalalaman pa nating bilyun-bilyon na pala ang ninakaw ng mga gahamang tao riyan.

Ngayong taon, posibleng umabot sa P90-B ang operating loss ng PhilHealth at P147-B sa susunod na taon dahil sa benefit payouts kaugnay pa rin ng pandemya. Ano na lang ang maaaring i-claim ng mga benepisaryo kung kinayos na pala ng mga “magnanakaw” ang pondo?

Nasa balag ng bankruptcy ang PhilHealth sa 2021. Ano ba dapat ang gawin ng mga kinauukulan? Aksiyunan n’yo ‘yan — isalba n’yo ang PhilHealth laban sa sindikato sa loob. Kongkretong aksiyon — tunay na aksiyon, hindi ‘yung resolusyon na mababahiran pa rin ng korapsyon.

Sa loob ng halos isang dekada, umaabot na sa P400-B ang nailaang pondo ng Kongreso sa PhilHealth. Hindi pa kasama ang premiums. Saan napunta ang mga ‘yan? Nakakaalarma ito. Dapat, ang ilalagay na mga tao sa PhilHealth, hindi mga bantay-salakay. Dapat, ‘yung totoong may malasakit at mapagkakatiwalaan.

Noong isang taon, scam sa dialysis at katrata ang umalingasaw sa korporasyon. ‘Yung ibang claimants na nakapangalan, nabulgar na patay na pala! Ilang taon na kaya tayong ginogoyo ng mga PhilHealth officials?

Itong si PhilHealth president Morales, nais nating makita ang sinseridad niya sa paglaban sa korapsyon. Siya mismo ang nagsabi, naniniwala siyang may mga anomalya. Bakit hindi siya kumikilos? Bakit parang malamya siya sa mga alegasyon?

Sabi ni G. Morales, may mga personal na interes daw ang whistleblowers tulad ni Thorrsson Keith na hindi napagbigyan ng ahensiya kaya kung anu-ano ang sinasabi.

Hindi naman sa may hatol na tayo agad, pero may kasabihan nga tayo: Ang usok ay may pinanggagalingang apoy. At ‘yung apoy na ‘yun, ‘pag hindi naapula, kakalat at lalaki pa.

Tayo ay may ilang rekomendasyon para mabigyang-linaw ang usasping ito. Una, dapat magkaroon ng special audit sa pondo ng PhilHealth. Mula sa maliit na halaga hanggang sa pinakalamalaki.

Pangalawa, dapat mapalakas ang IT projects ng PhilHealth. Ang problema, pati laptops nila, overpriced. Isa ‘yan sa mga anomalous issues. Pero kung mapapalakas ang IT system nila, mas mapapadali ang pag-iimbestiga sa mga anomalya.

Pangatlo, dapat independent ang mga itatalang board members sa ahensiya — walang kapit sa kung kani-kanino sa gobyerno o sa mismong korporasyon para siguradong mababantayan angpondo.

Muling diringgin ng Senado ang usaping ito sa Agosto 11 at hiniling natin ang pagdalo ng mga representante ng COA, GCG at ng Philippine Government Electronic Procurement Service para magbigay-linaw sa usaping ito.

---

May katanungan ka ba, reklamo o nais ihingi ng tulong? Sumulat sa  AGARANG SOLUSYON ni Sonny Angara, BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City

o mag-email sa agarangsolusyon.bulgar@gmail.co

Pasado na sa Senado, Bayanihan 2...

magsusulong nang mas malawak na tulong sa sambayanan laban sa COVID-19

ni Sonny Angara - @Agarang Solusyon | August 1, 2020

Isang araw matapos ipanawagan ni Pangulong Rodrigo Duterte sa kanyang ikalimang State of the Nation Address (SONA) ang agarang pagpasa sa Bayanihan to Recover as One Act o ang Bayanihan 2, kung saan tayo ang nagsilbing awtor at sponsor ay agad naming ipinasa sa Mataas na Kapulungan ang nasabing panukala.

Marami ang nagtatanong, ano raw ba ang maaasahan sa Bayanihan 2?

Nilalayon ng panukalang ito na matulungan ang pamahalaan na maipagpatuloy ang mga napasimulang programa nito sa Bayanihan 1 na magbibigay-soluyon sa mga problemang kinahaharap ng bansa sa patuloy na pananalasa ng COVID-19 at magbibigay-ayuda sa mga labis na naapektuhan.

Sa ilalim ng Bayanihan 2, tinitiyak na may sapat na pondo ang gobyerno para mas matustusan at mapaigting ang testing sa COVID-19, gayundin upang mapalawak ang contact tracing na talaga namang napakahalaga upang malaman ang sirkulasyon ng impeksiyon.

Sinisiguro rin ng panukalang ito na ang lahat ng health worker na magkakasakit o kaya nama’y papanaw sa karamdamang ito ay patuloy na tatanggap ng mga kaukulang benepisyo.

Sa pamamagitan pa rin ng Bayanihan 2, patuloy na matutulungan ng pamahalaan ang Filipino businesses, gayundin ang mga manggagawang hinagupit ng pandemya. Sakop ng government assistance ang mga OFWs na pinauwi o nasuspinde sa kani-kanilang trabaho sa ibang bansa.

Kaukulang P140-B ang nakapaloob na pondo sa Bayanihan 2 na naaprubahan matapos ang mahabang debate.

Para sa Department of Health, upang makabili ng mga karagdagang PCR testing, extraction kits at iba pang mahahalagang gamit para rito, naglaan tayo ng P10-B.

Para naman sa DOLE, sa pagpapatupad nila ng kahilang Tulong Panghanapbuhay sa Ating Disadvantaged/Displaced Workers o TUPAD, halagang P15-B ang nakapaloob sa panukala.

Halagang P17-B naman ang nakalaan para mapondohan ang unemployment o involuntary separation assistance — ito ang mga displaced workers natin, kasama na rin ang mga probationary project, seasonal, contractual at casual employees sa private health institutions, tourism, culture and the arts, creative industries, construction, public transportation, trade industries at iba pang economic sectors na identified ng DOLE.

Kabuuang P50-B naman ang ilalagak sa mga government financial institutions tulad ng LandBank (P30-B); Development Bank of the Philippines (P15-B) at ang Philippine Guarantee Corporation (P5-B) na maaaring mautangan ng mga MSMEs o maliliit na negosyo sa mababang interest lamang.

Para naman sa sektor agrikultura, halagang P17-B ang mapupunta sa Plant, Plant, Plant program, kasama na ang cash subsidies at interest-free loans sa ilalim ng Agricultural Credti Policy Council.

At para maasistehan din natin ang sektor ng transportasyon na hanggang ngayon ay apektadung-apektado, naglaan din ang panukalang ito ng P17-B na ilalagak sa DOTr para makapagbigay ng pansamantalang kabuhayan sa mga nawalan ng hanabuhay.

Ang tourism industry naman na isa sa malalaking sektor na bumubuhay sa ekonomiya natin na talaga namang nagkalatay dahil sa pandemyang ito, may kaukulan ding pondo na P10-B na ipagkalaloob sa Department of Tourism. Ito ay para matulungan ang mga negosyo sa bansa na may kinalaman sa turismo.

Para sa edukasyon, tutulungan din sila ng pamahlaaan para maisulong ang smart campuses ng mga state universities and colleges para sa bagong sistema ng learning modality nila.

Ang Bayanihan 2, tulad ng una na nating nasabi, pagpapatuloy ito sa mga napasimulang aksiyon ng gobyerno sa ilalim ng Bayanihan 1. Tuluy-tuloy din ang pagkakaloob ng tulong-pinansiyal sa mga lugar na nananatiling napapasailaim sa enhanced community quarantine o ECQ, pero ang mga lugar na nasa GCQ, tulad ng Metro Manila, wala nang matatanggap na ganitong suporta.

Layunin natin sa Bayanihan 2 na anumang mga kakulangan ng Bayanihan 1 ay masustina. Patuloy ang paglaki ng suliranin natin sa COVID, patuloy ang pagtaas ng bilang ng mga biktima, kaya’t nararapat ding paigtingin natin ang lahat ng magagawa natin upang makatulong at masugpo ang lalo pang paglaganap ng karamdamang ito sa buong bansa.

---

May katanungan ka ba, reklamo o nais ihingi ng tulong? Sumulat sa  AGARANG SOLUSYON ni Sonny Angara, BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City

o mag-email sa agarangsolusyon.bulgar@gmail.co