Libreng kolehiyo, pinalalakas sa bagong panukalang batas

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | May 14, 2026

Aprubado na sa huli at ikatlong pagbasa ang isang panukalang batas na magpapatatag sa libreng kolehiyo. Sa ilalim ng panukalang batas na ito, matitiyak natin na ang tulong pinansyal para sa edukasyon ay mapupunta sa mga mag-aaral na higit na nangangailangan. Palalawakin din natin sa ilalim ng panukalang batas na ito ang saklaw ng tulong pinansyal na ibinibigay natin sa ating mga benepisyaryo.

Layong amyendahan ng panukalang batas na ito (Senate Bill No. 1894) ang ating batas sa libreng kolehiyo: ang Universal Access to Quality Tertiary Education Act (Republic Act No. 10931). Bilang isa sa mga may akda ng naturang panukalang batas at bilang isa sa mga may akda ng batas sa libreng kolehiyo, ikinagagalak natin ang pagpapalawak ng oportunidad para sa mga nangangailangang mga mag-aaral.

Sa ilalim ng panukalang batas, ang mga high school graduates na bahagi ng mga sambahayan sa ilalim ng Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps) ay agarang magiging kwalipikado na maging benepisyaryo ng Tertiary Education Subsidy (TES). Ang TES ay tulong pinansyal na ipinapamahagi sa mga nangangailangang mag-aaral upang matustusan nila ang kanilang mga pangangailangang pang-edukasyon kagaya ng mga aklat, pamasahe, renta, at iba pa.

Upang maging tuluyang maging benepisyaryo ng TES ang mga naturang high school graduates, kailangang matanggap muna sila sa isang kolehiyo o pamantasan na may accreditation mula sa Commission on Higher Education (CHED), o kaya naman sa isang Technical Vocational Institution na accredited ng Technical Education and Skills Development Authority. Kung meron pang matitirang pondo para sa TES, maaari pang magpamahagi ng grants sa mga aplikante batay sa kakayahang pinansyal ng kanilang mga pamilya.

Sang-ayon ang panukalang batas na ito sa mga ginawa nating hakbang sa pagbuo ng mga nakaraang national budget. Matatandaang natuklasan sa mga pag-aaral na noong 2022, dalawa lamang sa sampung benepisyaryo ng TES ang nagmula sa mga pamilyang pinakanangangailangan o pinakamahihirap. Ibig sabihin, hindi nakakarating ang tulong sa mga mag-aaral na lubos sanang nangangailangan nito.

Kaya naman isinulong natin ang isang special provision sa 2024 national budget upang matiyak na bibigyang prayoridad ang mga mag-aaral mula sa mga sambahayang bahagi ng programang Listahanan ng DSWD, o National Household Targeting System for Poverty Reduction (NHTS-PR), na isang information management system na tumutukoy kung sino at nasaan ang mga mahihirap sa buong bansa.

Kasunod ng pagkakaroon ng special provision na ito, mahigit 159,0000 na mga mag-aaral mula sa 4Ps ang naidagdag sa mga benepisyaryo ng TES para sa taong 2024.

Ngayong malapit nang maisabatas ang panukala nating mga rebisyon sa batas ng libreng kolehiyo, mas matitiyak natin na magpapatuloy sa kolehiyo ang mga mag-aaral sa ilalim ng 4Ps. Kung magpapatuloy ang kanilang edukasyon, mabibigyan natin sila ng pagkakataon at kakayahang magkaroon ng mas magandang kinabukasan.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Mas epektibong pagtuturo, target ng bagong amyenda sa K to 12 Law

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | May 12, 2026

Ratipikado na sa Senado ang bicameral conference committee report ng isinulong nating panukalang batas, kung saan pahihintulutan na ang Department of Education (DepEd) na gumamit ng mga pamamaraang itinuturing nitong pinakamabisa para sa pagkatuto ng ating mga mag-aaral. 

Nitong nakaraang linggo niratipikahan sa Senado ang naturang bicameral conference committee report na nagresolba sa mga pagkakaiba ng House Bill No. 5939 at Senate Bill No. 1899. Inaamyendahan ng ratipikadong panukala ang Enhanced Basic Education Act of 2013 (Republic Act No. 10533) o ang K to 12 Law, kung saan ginawang mandato ang paggamit ng spiral progression approach. 

Sa ilalim ng sistemang Spiral Progression, pinag-aaralan ng mga mag-aaral ang mga basic concepts sa maagang edad, binabalikan ang mga konseptong ito, pinalalalim ang pag-unawa, at ginagawang mas komplikado sa iba't ibang grade levels. Ngunit batay sa mga pag-aaral, naging hadlang pa ang ganitong sistema sa mabisang pagtuturo at pag-aaral para sa ating mga guro at mga mag-aaral. 

Batay sa Final Report ng Second Congressional Commission on Education (EDCOM II), napilitan ang mga gurong maging mga generalists sa halip na maging mga subject experts, lalo na sa Mathematics at Science. Nagdulot ito sa isang masikip na curriculum at sa kabiguan ng mga mag-aaral na matutunan ang mga pundasyon ng kinakailangan nilang kaalaman.

Binibigyang diin ng ulat na ito ang suliranin na una nang iniulat ng EDCOM: 62% ng mga guro sa high school ay nagtuturo ng mga subject na hindi tugma sa mga kursong kinuha nila sa kolehiyo.

Ngunit sa ilalim ng ating panukalang ratipikado na ng Senado, hindi na limitado ang ating mga guro sa paggamit ng isang pamamaraan ng pagtuturo. Maaari na silang gumamit ng ibang paraan na makatitiyak sa lubos na pagkatuto ng ating mga mag-aaral.

Aabangan natin ang ganap na pagsasabatas ng panukalang ito na inaasahan nating makatutulong sa pagsugpo sa krisis ng ating bansa sa edukasyon. Patuloy nating isusulong ang mga reporma upang matiyak na pagdating sa dekalidad na edukasyon, walang mag-aaral sa bansa ang mapag-iiwanan.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Dekalidad na edukasyon mula Local Universities at Colleges, isinusulong

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | May 7, 2026

Bilang dating alkalde ng Lungsod ng Valenzuela, nakita ng inyong lingkod kung gaano kahalaga ang papel ng mga Local Universities at Colleges (LUCs) sa paghahatid ng edukasyon sa ating mga kababayan.

Una, pinapalawak ng mga LUCs ang mga oportunidad para makapag-aral ang mga nangangailangan nating mga kababayan.

Pangalawa, maaaring tugunan ng mga LUCs ang pangangailangan ng mga local government units (LGUs) para sa mga propesyonal o skilled workers na kinakailangan nito.

Kung titignan din natin ang bilang ng mga mag-aaral sa mga higher education institutions (HEIs), lumalabas na pinakamabilis ang paglago ng enrollment sa mga LUCs.

Ayon sa datos ng Second Congressional Commission on Education (EDCOM II), umakyat sa 493,000 mula 343,000 ang bilang ng mga mag-aaral na naka-enroll sa mga LUCs.

Sa ilalim ng Universal Access to Quality Tertiary Education Act (Republic Act No. 10931) o ang free higher education law, maaaring maging benepisyaryo ng libreng kolehiyo ang mga LUCs kung meron silang institutional accreditation mula sa Commission on Higher Education (CHED).

Kung may institutional accreditation ang isang LUC, nangangahulugang sumusunod ang mga programa nito sa mga pamantayan ng CHED. Dahil dito, nahihikayat ang mas maraming mga LGUs na magpatayo ng kanilang lokal na kolehiyo at pamantasan.

Ngunit lumalabas din sa datos na hindi lahat ng LUCs ay may institutional accreditation. Sa kasalukuyan, may 101 na mga LUCs na may institutional accreditation, samantalang 59 naman ang wala nito. Ibig sabihin, hindi lahat ng mga LUCs ay may kakayahang maghatid ng dekalidad na edukasyon o mga programa.

Dahil sa kawalan ng institutional accreditation, hindi rin lahat ng mga mag-aaral ng LUCs ay nakikinabang sa libreng kolehiyo na tinutustusan ng pambansang pamahalaan.

Kaya naman inihain ng inyong lingkod ang Local Universities and Colleges Governance Act (Senate Bill No. 623) upang magkaroon ng framework sa pamamahala ng mga LUCs at matiyak na sumusunod sila sa mga pamantayan ng CHED.

Sa ilalim ng panukalang batas, magiging mandato ang pagkakaroon ng feasibility study upang suriin ang pangangailangan para sa isang LUC, mga pangangailangan ng mga industriya, mga panukalang programa, at ang kakayahang pinansyal ng LGU.

Titiyakin din nating bago mag-alok ang isang LUC ng isang programa, kailangang aprubado muna ito ng CHED. Magiging saklaw din ng kapangyarihan ng CHED ang pag-monitor at pagsuri sa estado ng mga LUCs, pati na rin ang pagpapalabas ng mga polisiyang may kinalaman sa mga LUCs.

Bagama’t hinihikayat natin ang mga LGUs na lumikha ng mga LUCs, mahalagang tiyakin natin na sa simula pa lang, may kakayahan na silang mag-alok ng mga dekalidad na programa.

Kaya naman isinusulong natin ang ating panukalang batas, lalo na’t layunin nitong matulungan pa ang mas maraming mga kabataang magkaroon ng pagkakataong makapag-aral.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com