Palakasin ang Child Protection Committee kontra-bullying sa mga paaralan

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | March 19, 2026

Tinalakay natin ngayong linggo sa Senate Committee on Basic Education ang mga panukalang batas na layong amyendahan at patatagin ang Anti-Bullying Act of 2013 (Republic Act No. 10627). Sa naturang pagdinig, binigyang diin natin ang mahalagang papel ng mga Child Protection Committee sa ating mga paaralan upang masugpo ang bullying.

Matagal nang hamon sa ating mga paaralan ang bullying. Kung babalikan natin ang mga resulta ng Programme for International Student Assessment (PISA) noong 2018 at 2022, lumalabas na sa Pilipinas ang may pinakamataas na porsyento ng mga mag-aaral na 15-taong gulang ang nakakaranas ng bullying.

Noong 2018, 65% o halos pito sa sampung mag-aaral sa bansa ang nagsabing nakaranas sila ng bullying. Bagama’t bumaba ang mga naitalang insidente ng bullying na iniulat ng mga mag-aaral ng bansa sa PISA 2022, Pilipinas pa rin ang may pinakamataas na porsyento ng mga mag-aaral na nakakaranas ng bullying. Noong 2022, lumabas na isa sa tatlong mga mag-aaral sa bansa ang nakakaranas ng bullying

Nakakabahala ito, lalo na’t ang bullying ay banta sa kaligtasan ng ating mga mag-aaral. Kung babalikan natin ang ilan sa mga balita ng mga nakaraang taon, nakikita natin ang lumulubhang mga insidente ng karanasang kinasasangkutan ng ating mga mag-aaral. Nakakabahala rin ang lumalabas sa mga pag-aaral na nakakapinsala rin ang bullying sa kakayahan ng ating mga mag-aaral sa reading o pagbasa, mathematics, at science.

Dito pumapasok ang mahalagang papel ng ating mga CPCs. SA ilalim ng DepEd Order No. 40 s. 2012, ang CPC ay pinamumunuan ng school head o punong guro, samantalang bahagi ng naturang komite ang mga guro, mga magulang, mga mag-aaral, at ng komunidad.

Tungkulin ng mga CPC na tiyakin ang proteksyon at kaligtasan ng mga kabataan, magpamahagi ng mahalagang impormasyon, magsagawa ng mga gawain upang protektahan ang mga kabataan mula sa pang-aabuso, at iba pa.

Kung ating susuriin, epektibong makinarya ang mga CPC dahil bahagi nito ang komunidad, mga guro, at mga magulang. Kaya naman ang mungkahi ko sa Department of Education ay paigtingin ang pagbuo ng CPC sa mga eskwelahan natin para masugpo ang bullying,

Una nating iminungkahi ang hakbang na ito noong nakaraang taon noong pamunuan ng inyong lingkod ang isang pagdinig na tumalakay sa mga insidente ng bullying, Ngunit sa parehong pagdinig, natuklasan at ikinadismaya nating 966 lamang sa mahigit 45,000 na mga pampublikong paaralan ang may aktibong mga CPCs.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Nutrisyon at edukasyon para sa mga batang ina sa buwan ng kababaihan

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | March 17, 2026

Ipinagdiriwang natin tuwing buwan ng Marso ang buwan ng kababaihan. Bilang pakikiisa ng inyong lingkod sa pagdiriwang na ito, isinusulong natin ang tuloy tuloy na edukasyon at suportang pang-nutrisyon para sa mga batang ina. Mahalaga ang suporta sa mga batang ina dahil ang maagang pagbubuntis ay nagiging dahilan ng paghinto nila sa pag-aaral. 

Malinaw din sa mga pag-aaral na nakakapinsala sa kalusugan ng mga sanggol at mga batang ina ang maagang pagbubuntis. Kaya naman sa ilalim ng 2026 national budget, tiniyak natin ang suporta para sa nutrisyon ng mga batang inang humaharap sa panganib pagdating sa kanilang kalusugan. Sa P25.6 bilyong inilaan para sa pagpapatupad ng School-Based Feeding Program, P369 milyon ang nakatakdang gamitin para suportahan ang hindi bababa sa 140,000 na mga batang ina. 

Sa taong ito rin ang unang pagkakataong naging bahagi ng School-Based Feeding Program ang mga batang inang may kakulangan sa nutrisyon. Mahalaga ang hakbang na ito dahil mahihikayat natin ang mga batang inang ito na manatili sa kanilang mga paaralan at magpatuloy sa kanilang pag-aaral. Kung matutugunan natin ang kanilang pangangailangan para sa nutrisyon, matutulungan din natin ang kanilang mga anak na maging malusog.

Kung hindi natin mabibigyan ng suporta ang mga batang inang ito, mataas ang panganib na magiging stunted o maliit para sa kanilang edad ang magiging mga anak nila. Malinaw sa maraming mga pag-aaral na nakakaapekto ang stunting sa kakayahan ng ating mga kabataang unawain ang kanilang mga aralin, maging mahusay na mga mag-aaral, at magkaroon ng maayos na hanapbuhay sa hinaharap. Ngunit nakakalungkot isipin na 26.7% o isa sa apat na batang Pilipinong wala pang limang taong gulang ang maituturing na stunted. 

Kaya naman sa makasaysayang pondong inilaan natin para sa sektor ng edukasyon, tiniyak nating hindi mapag-iiwanan ang mga batang ina. Higit nilang kailangan ng suporta upang hindi sila lubusang mapagkaitan ng pagkakataong magkaroon ng magandang kinabukasan.

Para naman sa mga batang inang hindi makapasok sa pormal na sistema ng edukasyon, nariyan ang Alternative Learning System (ALS) upang magbigay sa kanila ng pangalawang pagkakataon. Para sa mga out-of-school children in special cases at mga nakatatandang mag-aaral, kabilang ang iba pang mga nagmula sa mga marginalized sectors, nagbibigay ang ALS ng oportunidad upang makapagtapos sila ng pag-aaral. 

Ilan lamang ito sa mga mahahalagang hakbang na maaari nating gawin upang suportahan ang mga batang ina. Sa kabila nito, patuloy din ang ating panawagan para sa pagsugpo ng maagang pagbubuntis. Kabilang dito ang pagpapatupad ng angkop na edukasyon para sa ating mga kabataan, pakikipagtulungan natin sa mga magulang, at maigting na pakikilahok ng ating mga komunidad.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

LGU’s at DepEd, kakambal sa pagtugon sa kakulangan para sa edukasyon

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | March 12, 2026

Noong nakaraang linggo, nagsagawa ang Senate Committee on Finance ng isang pagdinig, kung saan tinalakay natin kung paano gagastusin ng sektor ng edukasyon ang makasaysayang pondong inilaan para sa kanila.

Matatandaang para sa taong ito, naglaan tayo ng P1.3 trilyong pondo para sa sektor ng edukasyon na katumbas ng 4.4% ng Gross Domestic Product (GDP). Ito na ang pinakamataas na pondong inilaan natin para sa sektor, at ang unang pagkakataon na nasunod natin ang rekomendasyon ng UNESCO na maglaan ng apat hanggang anim na porsyento ng GDP para sa edukasyon.

Sa ginawa nating pagdinig, binigyang-diin natin ang mahalagang papel ng ating mga local government units (LGUs) upang mapabilis ang pagpapatupad ng mga programa para sa edukasyon. Isa sa mga programang ito ang pagpapatayo ng mga silid-aralan.

Matatandaang sa ilalim ng 2026 national budget, naglaan tayo ng P67.9 bilyon na layong gamitin para sa 24,000 na mga bagong silid-aralan. Maliban sa paglalaan ng mataas na halaga, tiniyak din nating matutulungan natin ang Department of Education (DepEd) na mapabilis ang pagpapatayo ng mga bagong silid-aralan.

Kaya naman sa ilalim ng 2026 national budget, nakasaad sa isang special provision na maaaring pumasok ang DepEd sa memorandum of agreement kasama ang iba’t ibang mga ahensya ng gobyerno, kabilang ang mga LGU. Maaari ring magkaroon ng kasunduan sa pagitan ng DepEd at ng mga katuwang sa mga civil society organizations at non-governmental organizations.

Kung sabay-sabay na kikilos ang mga LGUs, mas marami tayong maipapatayong mga silid-aralan at mapupunan natin ang kakulangan sa mga pasilidad na ating kinakaharap. Kung ating babalikan, umabot na sa 147,000 ang kulang nating mga silid-aralan noong Hulyo 2025.

Isa rin sa mga programa kung saan malaki ang papel na gagampanan ng ating mga LGUs ay ang School-Based Feeding Program, kung saan naglaan tayo ng P25.6 bilyon upang suportahan ang mga mag-aaral na humaharap sa kakulangan sa nutrisyon. Magiging saklaw ng programa lahat ng mga mag-aaral mula Kindergarten at Grade 1. Patuloy ding susuportahan ng programa ang mga wasted, severely wasted, stunted, at severely stunted na mga mag-aaral mula Grade 2 hanggang Grade 6.

Ilan lamang ito sa mga mahahalagang programa kung saan mahalagang papel ang gagampanan ng ating mga LGUs. Ang pag-angat sa kalidad ng edukasyon at paghahatid nito sa bawat mag-aaral ay tungkulin ng bawat komunidad. Kaya naman patuloy na makikipagtulungan ang inyong lingkod sa ating mga katuwang sa gobyerno at pribadong sektor, upang tiyaking walang mag-aaral na Pilipino ang mapag-iiwanan pagdating sa dekalidad at abot-kayang edukasyon.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com