Isinusulong na pagbawas ng VAT, ‘di na dapat patagalin

ni Leonida Sison @Boses | January 6, 2026

Ginhawa ang hatid ng panukalang ibaba ang value-added tax (VAT) mula 12% tungo sa 10%, lalo na sa mga pamilyang araw-araw nahihirapan sa mahal na bilihin.

Sa pamamagitan ng Senate Bill No. 1552 o ang “VAT Reduction Act of 2025,” muling naibalik sa sentro ng usapin ang prinsipyo ng ekonomiya na mas epektibo kapag ang pera ay nananatili sa bulsa ng mamamayan. Iginiit ng senador na ang pagbawas ng VAT ay agad na magpapaluwag sa gastusin ng mga Pinoy at magpapataas ng kanilang kakayahang bumili.

Bawat sentimo ng VAT ay naka-embed sa bigas, kuryente, pamasahe, gamot, at iba pang pangunahing pangangailangan. Kapag bumaba ang buwis, bumababa rin ang presyong binabayaran—isang tuwirang ginhawa na hindi na kailangang ipila o iproseso. Binanggit din ng senador na mas mainam na manatili ang pera sa mga konsyumer kaysa umasa sa tulong-pinansyal na maaaring dumaan sa katiwalian.

Sa ganitong setup, mas aktibo ang paggastos, mas umiikot ang ekonomiya, at mas lumalakas ang Gross Domestic Product (GDP). Ang posibleng kakulangan sa kita ng pamahalaan ay maaari umanong mabawi sa mas mataas na economic activity, isang mas sustainable na paraan kaysa panandaliang ayuda.

Sa Timog-Silangang Asya, ang Pilipinas at Indonesia ang may pinakamataas na VAT na parehong 12%. Samantala, Cambodia, Vietnam, at Laos ay nasa 10%; Singapore sa 9%; Thailand at Laos sa 7%; Myanmar sa 5% commercial tax; at Timor-Leste sa 2.5% sales tax. Sa ganitong paghahambing, malinaw na ang VAT reduction ay hakbang para maging mas kompetitibo ang bansa at mas kaaya-aya sa konsumo at negosyo.

Nakasaad din sa panukala ang safeguard para sa fiscal discipline. May kapangyarihan ang Pangulo, sa rekomendasyon ng Secretary of Finance, na pansamantalang ibalik sa 12% ang VAT kung lalampas ang national deficit sa target ng Development Budget Coordination Committee.

Ang VAT reduction ay hindi pabor para sa iilan kundi benepisyo para sa lahat, lalo na sa low at middle-income households na malaki ang napupunta sa buwis. Dapat itong aprubahan nang agad upang maramdaman ng bawat pamilyang Pilipino ang ginhawa sa kanilang gastusin. Kapag mas may natitira sa bawat mamamayan, mas malakas ang ekonomiya. Ang ginhawang ito ang dapat ipaglaban at ipatupad nang may pananagutan.

---

Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES ni RYAN SISON at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com

Ombudsman Boying, sakit-sakitan para makaiwas sa pananagutan?

ni Ka Ambo @Bistado | January 5, 2026

May sakit daw si Ombudsman Boying.

Peke!

----***---

NAKITA raw sa Europe si Usec. Cabral.

Peke rin.

---***---

SINAKOP ng United States ang Venezuela.

Totoo po.

------***---

HINDI tumalab ang anti-missile radar ng Russia at China vs. US.

Alam na ang winner sa WW3.

---***---

MALINAW ang international law.

The same ng gubat.

Matira ang matibay!

---***---

INUTIL ang United Nations.

Exempted sa regulation ang mga superpower.

------***---

DELIKADO ang Taiwan.

Matutulad sa Venezuela.

---***---

NAGING Saddam Hussein si Nicolas Maduro.

Matutuhog din.

---***---

LUMUTANG na ang missing bride.

Hinahanap pa ang missing link.

---***--

TAPOS na ang Christmas.

Ere na ang calvary.

---***--

YEAR of the Horse ngayon.

Sinu-sino kaya ang massive sa gobyerno?

--***--

MAY diperensya ang naging best actress.

Nagreklamo ang mga normal.

---***---

IKAKASA ang Pacquiao vs Mayweather 2.

Bilyun-bilyon ang kobranza.

---***---

MABABA sa survey si PBBM.

Magkano?

---***--

HINDI masusugpo ang fake news.

Panahon pa ng biblical time ‘yan.

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.

“Compulsory heir” o sapilitang tagapagmana, maaaring pagkaitan ng mana

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | january 6, 2026

Dear Chief Acosta,

Ang aking ama ay isang matagumpay na negosyante. Noong siya ay nabubuhay pa, siya ay gumawa ng isang notaryadong testamento (notarized last will and testament) kung saan malinaw niyang ipinahayag na itinatakwil niya ang aking nag-iisang kapatid na si Allan at hindi niya ito pamamanahan sapagkat, diumano, paulit-ulit siyang sinaktan nito — pisikal at berbal. Ang nasabing testamento ay tahasang nagbanggit ng mga tiyak na pangyayari at petsa ng mga pananakit na ginawa laban sa aking ama.

Matapos pumanaw ang aking ama, ang nasabing testamento ay iniharap sa hukuman para sa probate o pagpapatunay ng bisa nito. Tinutulan ni Allan ang testamento, itinangging sinaktan niya ang aking ama at iginiit na siya ay isang sapilitang tagapagmana (compulsory heir) na hindi maaaring alisin sa kanyang karampatang mana (legitime), at na ang diumano’y pagtatakwil ay bunga lamang ng pagkiling ng aking ama sa akin. Gayunman, sa paglilitis ng kaso, ilang mga saksi ang tumestigo laban sa kanyang mga pahayag. Tama ba si Allan? — Kimmie

---

Dear Kimmie,

Mali si Allan at balido ang hindi pagbibigay kay Allan ng kanyang mana bunga ng pagtatakwil (disinheritance). Ayon sa mga Artikulo 915 hanggang 919 ng New Civil Code (NCC):

“Article 915. A compulsory heir may, in consequence of disinheritance, be deprived of his legitime, for causes expressly stated by law. 

Article 916. Disinheritance can be effected only through a will wherein the legal cause therefore shall be specified. 

Article 917. The burden of proving the truth of the cause for disinheritance shall rest upon the other heirs of the testator, if the disinherited heir should deny it. 

Article 918. Disinheritance without a specification of the cause, or for a cause the truth of which, if contradicted, is not proved, or which is not one of those set forth in this Code, shall annul the institution of heirs insofar as it may prejudice the person disinherited; but the devises and legacies and other testamentary dispositions shall be valid to such extent as will not impair the legitime. 

“Article 919. The following shall be sufficient causes for the disinheritance of children and descendants, legitimate as well as illegitimate: 

(6) Maltreatment of the testator by word or deed, by the child or descendant;”

Base sa nasabing probisyon ng batas, ang isang sapilitang tagapagmana (compulsory heir) ay maaaring mawalan ng kanyang legitime bunga ng pagtatakwil (disinheritance), kung ito ay batay sa mga dahilan na tahasang nakasaad sa batas.  Ang pagtatakwil ay maaari lamang isagawa sa pamamagitan ng isang testamento (will) kung saan dapat tukuyin ang legal na dahilan nito. Ang pagmamaltrato sa testador sa salita o sa gawa ng anak o inapo ay itinuturing na sapat na dahilan upang itakwil at tanggalan ng mana ang anak.

Gayundin, sa kasong Dy Yieng Seangio vs. Hon. Amor A. Reyes, et al., G.R. Nos. 140371-72, Nobyembre 27, 2006, sinabi ng Korte Suprema, sa pamamagitan ni Kagalang-galang na Kasamang Mahistrado Adolfo S. Azcuna na upang maging balido ang pagtatakwil, hinihingi ng Artikulo 916 ng New Civil Code (NCC) na ito ay dapat isagawa sa pamamagitan ng isang testamento kung saan nakasaad ang legal na dahilan. Kaugnay sa mga dahilan ng pagtatakwil na tinukoy ni Segundo sa kanyang dokumento, naniniwala ang Korte na ang mga pangyayaring iyon, kung titingnan nang buo, ay maaaring ituring na isang uri ng pagmamaltrato kay Segundo ng kanyang anak na si Alfredo, at ito ay sapat na dahilan para sa pagtatakwil sa anak o inapo alinsunod sa Artikulo 919 ng nasabing batas.

Batay sa mga nabanggit, ang diumano’y pagmamaltratong ginawa ni Allan  sa iyong ama ay isang balidong batayan ng pagtatakwil alinsunod sa Artikulo 919 ng NCC. Saad din ng Artikulo 915 ng NCC na ito ay naaangkop sa mga sapilitang tagapagmana gaya ng sitwasyon ni Allan. Sinunod ng iyong ama ang pormal na rekisito nang kanyang ipanotaryo ang testamento at tinukoy rito ang dahilan ng pagtatakwil at ang mga pagkakataon ng pagmamaltrato o pang-aabuso laban sa kanya. Ang mga ito ay napatunayan din sa proseso ng probate.  Dahil dito, hindi karapat-dapat si Allan sa kanyang legitime.

Nawa ay nasagot namin ang iyong mga katanungan. Nais naming ipaalala na ang opinyon na ito ay nakabase sa mga naisalaysay sa iyong liham at sa pagkakaintindi namin dito. Maaaring maiba ang aming opinyon kung mayroong karagdagang impormasyon na ibibigay. Mas mainam kung personal kang sasangguni sa isang abogado.

Maraming salamat sa inyong patuloy na pagtitiwala.