Iwas budol, madaling pagbabayad, at madaling proseso, e-driver’s license, dapat lang

ni Leonida Sison @Boses | January 14, 2026

Mapapadali na ang galaw ng mga motorista at mababawasan ang abala sa kalsada, ayon sa Department of Transportation (DOTr), dahil sa patuloy na pagtutok ng gobyerno sa digital na serbisyo para sa taumbayan.

Ayon sa DOTr, maaari nang gamitin ng mga driver ang electronic o e-driver’s license bilang kapalit ng pisikal na lisensiya, kasabay ng kakayahang magbayad ng traffic violations online. Ito ay hakbang na direktang tumutugon sa pang-araw-araw na karanasan ng mga motorista na sawang-sawa na sa pila at paulit-ulit na proseso.

Sa ilalim ng Department Order No. 2023-015, inaatasan ang mga law enforcers ng Land Transportation Office (LTO) at kanilang deputized agents na tanggapin ang e-driver’s license bilang lehitimong patunay ng karapatan at kakayahang magmaneho. Ayon kay sa isang opisyal ng DOTr, sapat nang ipakita ang e-driver’s license sa pamamagitan ng Land Transportation Management System (LTMS) portal, o sa eGovPH Super App, basta may aktibong account ang may hawak ng lisensya.

Malaking tulong ito sa mga motorista dahil hindi na kailangan mangamba sa pagkumpiska ng lisensya kapag may paglabag sa trapiko. Sa halip, ang Temporary Operator’s Permit (TOP) ang magsisilbing batayan ng multa at parusa, na maaari ring bayaran online. Ibig sabihin, mas kaunting oras sa tanggapan, mas kaunting abala sa kalsada, at mas malinaw na proseso para sa lahat.

Ang e-driver’s license ay awtomatikong nakukuha kapag nag-apply o nag-renew ng lisensya sa LTMS portal. Isa itong patunay na unti-unti nang tinatanggap ng gobyerno ang digital na pamamaraan bilang bahagi ng serbisyong publiko. Hindi lamang ito tungkol sa teknolohiya, kundi pati na rin sa dignidad ng mga motorista. Kapag malinaw ang patakaran at mabilis ang proseso, nababawasan ang pagkakataon ng pang-aabuso at under-the-table na transaksyon.

Ang e-driver’s license at online payment ay hindi simpleng convenience; ito ay paalala na kayang magbago ng gobyerno kapag inuuna ang kapakanan ng mamamayan. Kapag maaasahan at patas ang serbisyo, mas nagiging maayos ang buhay ng mga mamamayan at mas maayos ang lipunan.

---

Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com

Publiko, ‘wag magpanik sa “super flu”, alamin muna ang katotohanan

ni Leonida Sison @Boses | January 13, 2026

Nakababahala ang mabilis na pagkalat ng balita tungkol sa tinatawag na “super flu,” lalo na ngayong maraming Pinoy ang nakakaranas ng sintomas nito.Sa dami ng naranasan ng bansa mula pandemya hanggang seasonal outbreaks, natural lang na mag-alala ang publiko.

Ngunit ayon sa Department of Health (DOH), hanggang Disyembre, umabot lamang sa 63 ang naitalang kaso, at lahat ng pasyente ay gumaling; walang naiulat na nasawi.

Mas mahalaga ngayon ang wastong pag-unawa. Nilinaw ng DOH na ang “super flu” ay hindi bagong sakit—isa lamang itong variant ng Influenza A, o karaniwang trangkaso na matagal nang umiikot sa bansa. Wala rin itong kakaibang sintomas: ubo, sipon, lagnat, at pananakit ng katawan—mga karaniwang nararanasan ng taumbayan.

Dagdag pa ng DOH, sa ganitong panahon ng Enero, maraming sintomas ang hindi agad dapat ikabit sa flu. Ang pabago-bagong klima ay puwedeng magdulot ng iritasyon sa ilong at lalamunan. Ang simpleng sipon at sore throat ay hindi awtomatikong senyales ng malubhang sakit. May pagkakataon ding allergy lamang ang sanhi, lalo na kung may kasamang pangangati sa mata o balat, at walang lagnat. Umiikot din ang ibang virus na mild lamang at kusang nawawala.

Mahalaga rin ang pagsusuot ng face mask, lalo na sa matataong lugar at kung may sintomas. Hindi ito indikasyon ng panibagong krisis, kundi simpleng hakbang ng pag-iingat. Ang responsableng pag-iingat ay tanda ng malasakit sa sarili at kapwa, hindi dahilan ng takot.

Mas delikado ang maling impormasyon kaysa sa mismong sakit. Kapag pinairal ang panic, nawawala ang tiwala at nagiging magulo ang pagtugon ng komunidad. Ang kailangan ay tamang kaalaman, disiplina, at pakikinig sa eksperto.

Ang “super flu” ay paalala na hindi lahat ng sakit ay dapat katakutan. Ang tunay na laban ay hindi lamang kontra-virus kundi kontra takot at maling interpretasyon. Kung may sintomas, magpahinga at magpatingin; kung wala, manatiling maingat. Ang kalusugan ng bayan ay nagsisimula sa malinaw na pag-iisip at kolektibong pananagutan.

---

Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com

Zero-balance billing, pangakong ‘di ramdam ng taumbayan

ni Leonida Sison @Boses | January 12, 2026

Kung titignan, tila regalo sa taumbayan ang tig-P1 bilyong pondo para sa mga specialty hospital sa ilalim ng 2026 national budget. Ngunit ito’y puro press release lamang, at walang malinaw na kasiguruhan kung maisasakatuparan nga ba ito para sa mamamayan.

Ang zero balance billing na ipinagmamalaki ng administrasyong Marcos ay muling ipinahayag bilang malasakit, pero sa aktuwal na karanasan ng pasyente, madalas itong nananatiling pangako lamang.

Ayon sa Department of Health (DOH), apat na specialty hospital ang tatanggap ng tig-P1 bilyon: Lung Center of the Philippines, National Kidney and Transplant Institute, Philippine Children’s Medical Center, at Philippine Heart Center. Mga ospital na humahawak ng pinakamabibigat at pinaka-komplikadong kaso. Sabi ng ahensya, makatutulong ang pondo para mapalawak ang saklaw ng zero balance billing at hindi na raw kailangang itaas ang singil sa private services.

Maganda itong pakinggan, pero dito nagsisimula ang problema. Ang mga ospital na ito ay government-owned ngunit pinatatakbo na parang pribado. Umaasa sila sa kita mula sa private patients para tustusan ang libreng serbisyo. Ibig sabihin, kahit may zero balance billing, nakadepende pa rin ito sa kung kumikita ang ospital. Kapag kulang ang kita, hirap din ang serbisyong libre. Hindi ito tunay na garantiya, kundi kondisyonal na tulong.

Dagdag pa rito, ang P448.125 bilyong health budget para sa 2026 ay ipinakilalang pinakamalaki sa kasaysayan, may dagdag ding P1 bilyon para sa zero balance billing sa mga ospital ng lokal na pamahalaan. Ngunit ang laki ng pondo ay hindi awtomatikong katumbas ng ginhawa. Sa sistemang matagal nang inuugat ng katiwalian, ang pondo ay nagiging anunsiyo, hindi solusyon.

Sa ganang akin, hindi bagong programa ang zero balance billing. Matagal na itong naririnig ng mga pasyenteng paulit-ulit pa ring naglalabas ng pera para sa gamot, laboratoryo, at iba pang “out of pocket” na bayarin. Kapag ang dagdag-badyet ay walang malinaw na mekanismo ng pananagutan, nagiging palamuti lamang ito sa pandinig ng taumbayan.

Ang ganitong pahayag ay mas kahawig ng maayos na press release kaysa konkretong reporma. Walang paliwanag kung paano masisiguro na direktang mararamdaman ng taumbayan ang pondo, o kung sino ang mananagot kapag muling nabigo ang pangako ng libreng gamutan.

Ang kalusugan ay hindi dapat ginagawang entablado ng propaganda. Ang tunay na malasakit ay hindi nasusukat sa laki ng inilaang pondo, kundi sa dami ng pasyenteng umuwing magaling nang walang binayaran. Hangga’t hindi ito nangyayari, mananatiling duda ang umiiral, at ang zero balance billing ay mananatiling paulit-ulit na pangakong nakalagay sa press release.

---

Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com