Good news, professional fees ng doktor, kasama na sa 100% coverage ng MAIFIP

ni Leonida Sison @Boses | January 20, 2026

Palawakin pa ng Department of Health (DOH) ang bagong guidelines para sa Medical Assistance for Indigent and Financially Incapacitated Patients (MAIFIP) bago matapos ang Pebrero.

Sa gitna ng tumataas na gastusin sa ospital at gamot, malinaw na layunin ng pamahalaan na magbigay ng tulong medikal bilang karapatan ng mamamayan, hindi bilang pabor na idinadaan sa pulitika.

Ang bagong MAIFIP guidelines ay nakabatay sa direktiba ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. na ipagbawal ang paggamit ng guarantee letters mula sa mga halal na opisyal upang mabayaran ang hospital bills ng mga pasyente. Nakasaad ito sa 2026 General Appropriations Act at isang malinaw na pagputol sa lumang kultura ng pagkakaroon ng “backer” bago makagamot o makakuha ng gamot. Sa halip na palakasan, sistema ang uunahin—isang hakbang na matagal nang hinihintay ng karaniwang mamamayan.

Hindi na lamang limitado sa loob ng ospital ang saklaw ng tulong. Palalawakin ito upang maisama ang outpatient at specialized services gaya ng ambulatory care, ambulatory surgical clinics, eye centers at ophthalmology services, dental services, free-standing dialysis clinics, at mga gamot na aprubado ng Food and Drug Administration (FDA). Para sa maraming pamilya, ang mga serbisyong ito ang madalas na isinasantabi dahil sa kakulangan ng pera, kaya ang expansion na ito ay direktang tumutugon sa pang-araw-araw na pangangailangan.

Isa sa pinakamahalagang reporma ay ang ganap na pagsama sa professional fees ng mga doktor sa 100% coverage. Matagal nang butas sa sistema ang professional fees na kadalasang nagiging dahilan kung bakit hindi tuluyang gumagaan ang pasanin ng pasyente kahit may medical assistance na. Sa bagong patakaran, malinaw ang pangako: hindi kalahati, kundi buong makataong tulong ang matatanggap ng pasyente.

Suportado rin ng mas mataas na pondo ang lahat ng ito. Mula sa P41.1 bilyon noong 2025, umakyat sa P51.6 bilyon ang alokasyon para sa MAIFIP ngayong 2026, na nagpapakita ng konkretong puhunan ng gobyerno sa pagbabago, hindi lamang sa salita.

Ang bagong MAIFIP guidelines ay hindi lang usapin ng badyet o polisiya; ito ay usapin ng dignidad. Kapag ang kalusugan ay hindi na kailangang ipakiusap, doon mararamdaman ng taumbayan na gumagana ang gobyerno para sa kanila. Mahalagang tiyakin ang maayos na implementasyon, malinaw na impormasyon, at patas na access.

Kung magtatagumpay ito, maaaring maging tunay na sandigan ang MAIFIP ng Pilipinong may sakit at kapos sa buhay.

---

Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com

Sistematikong laban kontra-bullying sa mga paaralan

ni Leonida Sison @Boses | January 19, 2026

Proteksyon ang malinaw na paninindigan ng Department of Education–National Capital Region (DepEd-NCR) sa gitna ng patuloy na pag-igting ng isyu ng bullying sa mga paaralan sa Metro Manila. Sa pamamagitan ng Regional Memorandum No. 4, ipinakita ng ahensya na hindi sapat ang parusa lamang. Kinakailangan ang sistematikong pag-aaruga, malinaw na patakaran, at kolektibong pananagutan upang mapanatiling ligtas ang kabataan.

Sa ilalim ng bagong alituntunin, inatasan ang lahat ng school division offices na palakasin ang paggana ng mga Child Protection Committee. Hindi ito simpleng compliance sa papel, kundi pagsisiguro na may malinaw na mekanismo laban sa bullying, peer-related violence, at iba pang isyung pangkaisipan na unti-unting sumisira sa kumpiyansa at kinabukasan ng mga mag-aaral. Kasabay nito, ipinag-utos ang masinsinang orientation para sa mga guro at non-teaching personnel upang pare-pareho ang kaalaman at aksyon sa pagpapatupad ng mga patakaran.

Binibigyang-diin din ng memorandum ang pagsasama ng kamalayan sa karapatan at proteksiyon ng mag-aaral sa mga asignatura pati na rin sa co-curricular at extracurricular activities. Ibig sabihin, ang laban kontra-bullying ay hindi lamang responsibilidad ng guidance office, kundi bahagi ng araw-araw na kultura ng paaralan.

Hinihikayat din ang mga pribadong paaralan na ipatupad ang parehong pamantayan, upang mas maraming kabataan ang maprotektahan.

Hindi maikakaila ang bigat ng problema. Tinagurian ang Pilipinas bilang “bullying capital of the world” matapos ipakita ng 2018 Program for International Student Assessment na 65 porsiyento ng Grade 10 students ang nakaranas ng bullying ilang beses kada buwan. Ang ulat na ito ay hindi lamang numero; ito ay salamin ng tahimik na sugat ng mga bata na madalas dinadala hanggang sa pagtanda.

Mahalaga ang hakbang ng DepEd-NCR dahil ang paaralan ang ikalawang tahanan ng mga bata. Kapag dito pa lamang may takot, madadala nila ito sa komunidad, pamilya, at lipunan. Ang proteksiyon sa loob ng silid-aralan ay proteksiyon din sa kinabukasan ng bansa.

Ang memorandum ay paalala na ang edukasyon ay hindi lamang tungkol sa akademikong marka. Ito ay tungkol sa dignidad, kaligtasan, at pagkatao. Kapag ang bata ay ligtas, mas lumalalim ang kanyang kaalaman. Kapag ang paaralan ay may malasakit, mas nagiging makatao ang lipunan. Ang tunay na laban kontra-bullying ay nagsisimula sa pinagsama-samang paninindigan: walang batang dapat maiwan at masaktan.

---

Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com

Ibigay ang proteksyon sa mga biyaherong Pinoy

ni Leonida Sison @Boses | January 18, 2026

Ibigay ang nararapat na proteksyon sa mga biyaherong Pilipino na naapektuhan hindi dahil sa kanilang pagkukulang, kundi dahil sa magulo at matagal na proseso sa paliparan.

Ito ang diwa ng panukalang batas ng isang senador na layong iparemburse ang gastos sa mga pasaherong na-offload o naantala ang pag-alis dahil sa hindi makatarungan at sobrang haba ng pre-departure procedures ng Bureau of Immigration (BI).

Sa ilalim ng Senate Bill No. 1657, o ang Passenger Protection and Reimbursement for Deferred Departures Act, magkakaroon ng karapatan ang mga Pilipinong pasahero na humingi ng reimbursement kapag sila ay pinigilang makaalis ng bansa nang walang court order.

Ayon sa isang senador, dagsa ang reklamo mula sa mga na-offload na pasahero dahil sa pabago-bagong assessment standards, pagtangging suriin ang dokumento, at kakulangan ng malinaw na paliwanag mula sa ilang immigration officers. Sa maraming kaso, ang mahahabang secondary inspection na bahagi ng anti-trafficking efforts ay nauuwi sa pagka-late sa flight kahit walang legal na utos na pigilan ang pasahero. Resulta nito ang dagdag-gastos sa rebooking, hotel, at iba pang bayarin—na pasan ng pasahero kahit wala silang kasalanan.

Mahalagang linawin na kinikilala ng panukala ang kritikal na papel ng BI sa paglaban sa human trafficking at illegal recruitment. May kapangyarihan ang mga immigration officer na magsagawa ng secondary inspection at magtanong hinggil sa edad, edukasyon, at kakayahang pinansyal ng biyahero. Ngunit giit ng senador, ang kapangyarihang ito ay hindi dapat mauwi sa pabigat nang walang malinaw na batayan.

Ipinunto rin niya na bagama’t may mga airline tulad ng Philippine Airlines at Cebu Pacific na nag-aalok ng refund o rebooking bilang goodwill, wala itong malinaw na mandato mula sa Civil Aeronautics Board at nakadepende lamang sa polisiya ng airline.

Sa unang kalahati ng 2024, umabot na sa 16,617 ang na-offload na pasahero, habang 36,316 naman noong 2023—mga bilang na hindi maaaring ipagwalang-bahala.

Hindi saklaw ng reimbursement ang mga pasaherong kulang o peke ang dokumento, o ang may indikasyon na biktima o sangkot sa trafficking, kaya malinaw ang hangganan ng pananagutan.

Ang panukalang batas na ito ay paalala na ang serbisyo publiko ay dapat may balanse ng seguridad at malasakit. Kung may kapangyarihan ang estado na pumigil, dapat may pananagutan din itong magbayad kapag mali ang naging epekto. Ang koneksyon ng gobyerno sa taumbayan ay hindi lamang nakabase sa batas, kundi sa kung paano nito inaayos ang abala dulot ng sariling sistema.

---

Para sa inyong opinyon, sumbong, hinaing o nais hinging tulong ito ang pagkakataong marinig ang inyong boses, sumulat lamang sa BOSES at ipadala sa Bulgar Bldg. 538 Quezon Avenue, Quezon City o mag-email sa boses.bulgar@gmail.com